Kamyon

Stef Depover

Bauke Lievens

Leestijd 4 — 7 minuten

Kamyon – t’arsenaal & Platform 0090

KAMYON (8+) is een locatievoorstelling in een vrachtwagen en vertelt het verhaal van een meisje dat samen met haar moeder weg is van Oost naar West, in de buik van dezelfde vrachtwagen. Het publiek van de Zomer van Antwerpen wordt in het Portugees verwelkomd door een mooie zwarte dame met vlechtjes in het haar, en door een jongetje dat onder de wielen van de vrachtwagen speelt. Zij blijken enkel ‘poortwachters’, die verder geen aandeel hebben in de voorstelling. Het publiek gaat per twee of drie zitten op de kleine houten bankjes die binnenin aan weerszijden van de laadbak zijn gemonteerd. De airco  zoemt, de koude lucht suggereert dat we plaatsnemen in een gigantische koelwagen.

Als er niemand is, wie hoor ik dan?

KAMYON (8+) is een locatievoorstelling in een vrachtwagen en vertelt het verhaal van een meisje dat samen met haar moeder weg is van Oost naar West, in de buik van dezelfde vrachtwagen. Het publiek van de Zomer van Antwerpen wordt in het Portugees verwelkomd door een mooie zwarte dame met vlechtjes in het haar, en door een jongetje dat onder de wielen van de vrachtwagen speelt. Zij blijken enkel ‘poortwachters’, die verder geen aandeel hebben in de voorstelling. Het publiek gaat per twee of drie zitten op de kleine houten bankjes die binnenin aan weerszijden van de laadbak zijn gemonteerd. De airco  zoemt, de koude lucht suggereert dat we plaatsnemen in een gigantische koelwagen.

Black Cat, White Cat

Actrice Deniz Polatoglu knipt een lampje aan achter het half-doorzichtige scherm van op elkaar geplaatste plastic groentenbakken. Over de wanden van de vrachtwagen glijdt een fijnmazig schaduwpatroon van geweven plastic. Een soundscape van fluitende wind en niet nader bepaald (Oosters?) keelgezang zet de toon. Polatoglu vertelt dat ze goed kan zwijgen, ze vertelt over haar dromen, over haar dode zusje en over Snor, de gehaaide mensensmokkelaar met, u raadt het, de grote snor. Haar folkloristische kostuum (Myriam Van Gucht) lijkt een replica van de traditionele klederdracht van een alweer niet nader bepaalde streek in het Oosten. Roodroze bloemetjesjurk bezet met vierkante goudmetalen plaatjes, in combinatie met een witte pofbroek en bijhorende espadrilles. Anyone?

Polatoglu’s versterkte tekstzegging is nadrukkelijk, haar spel eerder stroef en gemaakt. Ze lijkt zich moeilijk te kunnen bewegen in haar klederdracht, alsook in de hele regie van Michael De Cock die er op gericht lijkt om alle realiteit te ontkennen van de vrachtwagen op Linkeroever waarin we met z’n allen dicht op elkaar gepakt zitten. Nu eens zijn we in een verre stad waar het bommen regent en de huizen omvervallen, dan weer zitten we samen in een ruimteschip (Houston, we hebben een probleem!) op een verbeelde reis die de pijn van de diaspora moet verzachten,of nog, op een toendravlakte waar de wind ons om de oren fluit. De muziek van Rudi Genbrugge vervolledigt de clichématige fictie: gipsymuziek à la Black Cat, White Cat wordt afgewisseld met een melancholische accordeon, dan weer met een jengelende elektrische gitaar die het Lost Highway-gevoel van een voorbijflitsend geprojecteerd wegdek moet vervolledigen. Het is allemaal heel gezellig en gepolijst. Een beetje fake ook.

Verre fictie

Het fictionaliseren van de bikkelharde, rauwe realiteit van zo’n gevaarlijke reis is inderdaad net wat het meisje doet: om de realiteit dragelijk te maken, verbeeldt ze zich dat ze op ruimtereis gaat. Echter, nergens slaagt de regie erin om buiten het kader van de fictie te treden, en dus kunnen de realiteit van het dode zusje, de enkel in het verhaal aanwezige moeder of de koude vrachtwagen nooit de zeggingskracht krijgen die de voorstelling mist. De weinige momenten die zich daartoe lenen, zoals het opengooien van de deuren van de vrachtwagen of de actrice die zich tussen de rijen bankjes in het publiek begeeft, worden opnieuw overgoten met een ietwat kleffe saus van fictie. Nochtans zagen we door de open deuren een adembenemende zonsondergang boven de Schelde, waar net een vrachtschip voorbij voer. Hier gebeurde iets! Hier voer een schip, zoals er zovele elke dag de Middellandse Zee oversteken met honderden vluchtelingen aan boord.

Waarom kozen De Cock en artistieke partner Mesut Arslan eigenlijk voor een locatievoorstelling? Die vraag blijft prangend. De kracht van locatietheater ligt immers net in de verhoogde aanwezigheid van de reële ruimte en de gedeelde ervaring van een hier en nu. Zeker als de locatie nog eens inhoudelijk klopt met de handeling. Maar in KAMYON zijn zowel de tekst als de muziek erop gericht om ons het hier en nu van deze plek te doen vergeten en ons mee te nemen in een verre fictie. Door de doorgedreven en niet bewust ingezette fictionalisering van zowel land van herkomst, oversteek als ongewisse toekomst van het meisje, draagt deze ongetwijfeld goedbedoelde voorstelling net bij aan een van de problemen rond het voortduren van de gruwel van dergelijke boot- of vrachtwagenreizen: onze neiging om de migratieproblematiek in een verhaal te gieten en de mensen achter dat verhaal niet te zien. Aan het eind van de voorstelling gaat het meisje in gesprek met het denkbeeldige, geprojecteerde achterste van een boerenpaard dat haar paradoxaal genoeg dwingt de realiteit van haar reis onder ogen te zien. ‘Als er niemand is, wie hoor ik dan?’, klinkt het. Met die woorden wordt het ganse zeer van KAMYON samengevat. Wij waren er immers al de ganse tijd, opeengepakt samen met haar in een te koude vrachtwagen, maar ze zag ons niet.

KAMYON is een samenwerking tussen t,arsenaal mechelen en Platform 0090 en was in juli en augustus te zien op de Zomer van Antwerpen. Nu reist KAMYON door Europa, van Istanbul naar Engeland. www.tarsenaal.be

Krijg je graag ons magazine in jouw brievenbus?
Abonneer je dan hier.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#141

15.06.2015

14.09.2015

Bauke Lievens

Bauke Lievens werkt als dramaturge voor diverse circus-, dans- en theatergezelschappen. Sinds 2015 maakt ze ook eigen werk. Bauke is als docent en onderzoeker verbonden aan de dramaopleiding van KASK School of Arts (Gent).