“Kinderen zijn vaak verwonderd. Ergens op weg naar de volwassenheid verliezen de meesten van ons die onbevangenheid. Gaandeweg wordt het vuur van de nieuwsgierigheid gedoofd: de dingen zijn nu eenmaal wat ze zijn. En dat is spijtig. Verwondering geeft het leven kleur, helpt om onze grenzen te verleggen en spoort ons aan om valse zekerheden in vraag te stellen.” 

Aan deze woorden uit Ode aan de verwondering, het boekje van de overleden VUB-rector Caroline Pauwels, moest ik vaak denken bij het zien van Shenanigans. Want daar staan ze dan bij aanvang: in hun grote-mannen-maatpak: Batist Van Baekel en Henri Kangas. Met geladen stilte en serieuze blik. Langzaam pellen ze hun kostuum af en plots zijn ze twintig jaar jonger: twee jongetjes in hun witte slip en onderhemdjes. Als in de speelkamer op een regenachtige dag. Met een plastic zwembadje als ballenbad en een IKEA mand vol Lego. Toen de wereld nog niet uit schermpjes bestond maar uit enkele luttele vierkante meters linoleum en een speelgoedkoffer. Toen de toekomst nog openlag en de fantasie bloot, tussen droom en daad nog niet praktisch bezwaard. Toen alle ballen in de lucht proberen houden nog een aanleiding tot spel was in plaats van een burn-out. 

“Van Baekel & Kangas tonen in Shenanigans de interessante zoektocht hoe in plaats van ‘klassieke’ jongleerobjecten als kegels en ballen net ‘atypische’ dagdagelijkse objecten te gebruiken als jongleermiddel.”

Het is wat je er als volwassene erin kunt lezen, maar – zoals een goede familievoorstelling dat vermag – kan je deze Shenanigans ook op verschillende lagen beleven en is die heel wat minder zwaar op de hand. Want Shenanigans, wat in het Engels zoveel wil zeggen als ‘geintjes’, is in de eerste plaats entertainend circus met een goede geut publieksparticipatie. Met de ballen uit het bad speelt het duo een oud videospelletje PAC-MAN – zij het dan niet op scherm maar in real life  – en een IKEA stoffen opbergmand blijkt een ideale katapult om ballen mee af te schieten. Het duurt niet lang eer ook het publiek meegetrokken wordt in dat bad plezier om ballen te mikken als op de foor. Soms hoeft fun niet méér te zijn.

© WieBa

Winst op verlies

Maar er schuilt ook ander interessant potentieel in de debuutshow van deze Jam.Shenanigans. Batist Van Baekel en Henri Kangas, een Vlaming en een Fin die elkaar ontmoetten aan de Rotterdamse circushogeschool CODARTS, studeerden enkele jaren geleden af als jongleurs. Ze tonen in Shenanigans de interessante zoektocht hoe in plaats van ‘klassieke’ jongleerobjecten als kegels en ballen net ‘atypische’ dagdagelijkse objecten te gebruiken als jongleermiddel. Want de dingen zijn nu eenmaal niet altijd wat ze zijn. Van Baekel en Kangas doen dit met ontwapenende charme en met dezelfde opperste concentratie als theaterbricoleurs zoals Benjamin Verdonck of Louis Vanhaverbeke weleer. Maar circusartiesten zijnde houden ze nog een extra troef in de hand, met name die van de ‘winst op verlies’ want in elke actie zit de spanning tot lukken of mislukken.

De Jam.Shenanigans zijn misschien nog iets te pril om in het performatieve het onderste uit de kan te halen. Als jongleurs gepokt en gemazeld wat betreft objectmanipulatie, laten ze soms nog steken vallen in het vastzetten van een sterk beeld of een straffe vertaling in beweging en geluid. Zo is de pas de deux met de piepschuimen vliegtuigjes een fijn poëtisch gegeven maar mist deze nog choreografische kracht. De voorstelling valt daarna in een luchtzak en krijgt haar neus niet helemaal meer in stijgende lijn omdat de ideeën zich minder straf herhalen en – het blijft toch echt de achilleshiel van veel circusvoorstellingen – muziek te pas en te onpas wordt ingezet.

Dat neemt niet weg dat dit beloftevolle debuut doet uitkijken naar de toekomst van deze Jam.Shenanigans. Als die even speels is, blijven we graag met hen forever young. Want dat is toch wel Shenanigans grootste verdienste: het oudere publiek terug door de ogen van een kind laten kijken en de kinderen de veelzijdigheid van een object laten ontdekken. Twee blikken samen verenigd in verwondering en verbeelding. Caroline Pauwels zou het graag gezien hebben.

Dit seizoen op tournee.