Helpdesk © Wunderbaum

Leestijd 4 — 7 minuten

Helpdesk / Unser Dorf soll schöner werden – Wunderbaum

Op zoek naar de vragen van morgen

In een poging het publiek nog meer te betrekken in hun ‘almaar uitdijende transitieproject’ The New Forest organiseert Wunderbaum in verschillende Nederlandse en Vlaamse steden nu ook The New Forest Fest. Een scala aan voorstellingen die ons huidig maatschappelijk bestel moeten bevragen, nieuwe perspectieven bieden en een humoristisch houvast aanreiken in tijden van grootschalige veranderingen en crises. In Antwerpen resulteerde The New Forest Fest in twee Belgische premières: Helpdesk en Unser Dorf soll schöner werden.

Helpdesk speelt steevast op een spectaculaire locatie, hoog in de wolken. Deze keer worden de toeschouwers meegetroond naar de achtste verdieping van het MAS. Daar zien we een zo goed als lege scène, op een paar stapels dierenvellen na. We mogen plaatsnemen op houten stoelen en krijgen een hoofdtelefoon aangereikt. Zodra we die opzetten, horen we een typisch wachtdeuntje; het signaal dat we de wondere wereld van Karen Vandeputte – gespeeld door Wine Dierickx – en haar Caren’s Company betreden. Helpdesk aanschouw je als een individueel luisterspel. We zien hoe Karen vanuit haar sobere kantoor uitkijkt over de grootstad, waarvan de talrijke inwoners resoneren in haar virtuele callcenter. Een vrouw vinden om het bed mee te delen tijdens een zakenreis? Een extravagant kinderfeestje organiseren? Hoe je te gedragen tijdens een diner met de minister? Caren’s Company kent het antwoord op ieder vraagstuk. Met een enorme controle swipet ze zich een weg door de veelheid aan, dikwijls absurde, vragen die op haar afkomen. Altijd vriendelijk, empathisch, meegaand en professioneel; dat is Karen ten top.

Maar wie is nu echt die schijnbaar onaantastbare vrouw die in haar ivoren toren de hele stad digitaal dient? Dat is de echte vraag die Wunderbaum wil stellen. De immer ideale, virtuele gesprekspartner belichamen heeft namelijk zo zijn gevolgen. Waar Karen er in eerste instantie uitziet als een standvastig en energiek wezen, zien we haar tijdens de voorstelling steeds meer versplinteren in een waaier aan identiteiten. Een evolutie die Wunderbaum ook visueel verbeeldt, wanneer Dierickx plots een blonde pruik over haar bruine lokken trekt, haar kleren uitdoet en zich vervolgens in een stapel dierenvellen nestelt. Deze scène oogt in al haar soberheid ontzettend kwetsbaar. Karen en haar digitale eenzaamheid worden letterlijk afgezet tegen het adembenemende panorama van de drukke stad, dat als een constante achter haar opdoemt. Een ervaring die de toeschouwer deelt, als Dierickx plots de scène verlaat en we in donkerte uitkijken over Antwerpen, terwijl het gesprek in ons oor verder gaat. Zo nu en dan wordt de individuele sfeer echter opengetrokken, wanneer iemand uit het publiek een vraag voorgeschoteld krijgt en het antwoord door ieders oren klinkt. We voelen ons als publiek weer even verbonden, met elkaar én met Karen. En toch lukt het niet om Karens wereld te raken, of andersom. Langzaam verglijdt het hoofdpersonage in een virtuele realiteit, die ze niet langer controleert.

In een uitgepuurde, esthetische enscenering toont Helpdesk ons – met een groot gevoel voor humor – de valkuilen van een gedigitaliseerde samenleving, waarin we als enkeling van beeld naar beeld zweven zonder elkaar te raken. Dit is de krachtige, maar gevaarlijke paradox die in Helpdesk schuilt; het contact met Dierickx via de hoofdtelefoon lijkt o zo persoonlijk en nabij, maar toch kunnen we nooit de afstand overbruggen die zich tussen Karen en onze wereld bevindt.

Waar Wunderbaum met Helpdesk kiest voor een gestroomlijnd en verfijnd geheel om een blik te werpen op onze samenleving, gaat het in Unser Dorf soll schöner werden volledig de andere kant op. Dit keer geen enkeling op scène, maar een veelheid aan uitgesproken personages in een eclectische performance.

Met The New Forest wil het gezelschap nog meer dan voorheen inspelen op de vruchtbare kruisbestuiving tussen maatschappelijke vernieuwers en theatermakers. Inspiratie voor Unser Dorf soll schöner werden vond Wunderbaum namelijk in de samenwerking met de Münchner Kammerspiele, waarmee ze in Nederland en Duitsland een diner organiseerden voor een reeks uitgesproken transitiedenkers. De acteurs kookten ijverig, terwijl ze de discussies aanhoorden die aan de eettafels werden gevoerd. Op basis van die gesprekken schreven ze een tekst, waarvan Johan Simons de eindregie voor zijn rekening nam. Het resultaat is een tweetalige voorstelling waarin Wunderbaum zonder schroom of weifeling op zoek gaat naar de radicale maatschappelijke koersverandering die onze samenleving nodig heeft. Unser Dorf soll schöner werden recreëert de setting van het diner. Op scène staat een grote, houten tafel, gesierd door Walter Bart als BMW-topman, Marleen Scholten als manager en Maartje Remmers als klimaatspecialiste. Zij krijgen later in de voorstelling nog gezelschap van Steven Scharf en Stefan Hunstein, de Duitse specialisten van dienst.

Zodra het eerste woord wordt uitgesproken, is het voor de toeschouwer duidelijk: aan deze tafel is er geen ruimte voor dialoog. De manager heeft nauwelijks haar mond geopend of ze wordt al onderbroken door de klimaatspecialiste, die het in al haar pessimisme niet kan laten de eindeloze resem angsten van de westerling op te sommen. Nog een paar minuten later zien we hoe de BMW-topman op ludieke wijze het gevecht aangaat met zijn groene vijand Naomi Klein, een rol die hij zelf voor zijn rekening neemt. De chaos op scène is compleet en zal zich de hele avond doorzetten.

Unser Dorf soll schöner werden is dan ook allesbehalve een gestructureerd en uitgepuurd betoog, integendeel. Extreme huilbuien worden afgewisseld met bedachtzame monologen, een Bijbelse parabel, muzikale momenten, seksuele handelingen en een flinke portie humor. Deze eclectische warboel maakt van Unser Dorf soll schöner werden – in tegenstelling tot Helpdesk – geen  ‘mooie’ of gestileerde voorstelling, maar het creëert wel een uiterst interessante denkruimte. Wunderbaum daagt de toeschouwer actief uit om zich een weg te banen door de ideologische wirwar die hij voorgeschoteld krijgt en het hanteert hierbij één krachtige constante. De personages op scène bezitten één voor één een begeesterde radicaliteit. Of het nu pessimisme, kapitalisme of ecologisme is; ze staan ergens voor en zijn niet bang dit uit te spreken. Dat ze in al hun radicaliteit dan ook snel vervallen in al te menselijke angst, feilbaarheid en lust, vergeven we hen gemakkelijk. Deze personages – hoe doorgedreven ook – geloven nog, én dat siert hen.

Het zijn evenwel ook de personages, die – net als in Heldpesk – ons op een afstand plaatsen. Het onverzoenbare scala aan verschillende opvattingen maakt het voor de kijker immers onmogelijk om dit geloof met de personages te delen. Waar de figuren op scène enkel oog hebben voor hun eigen standpunten, zien we als toeschouwer hoe uitgerekend dit radicalisme elke dialoog blokkeert. Hoe moeten we die ideologische ambiguïteit zien te rijmen zonder zelf te vervallen in pessimisme? Met deze voorstelling toont Wunderbaum dat het de radicaliteit – zowel inhoudelijk als op scène – niet schuwt. Unser Dorf soll schöner werden illustreert waar The New Forest Fest echt voor staat. Actief en onbevreesd zet Wunderbaum het theaterplatform in om op zoek te gaan naar de antwoorden van morgen. Ons laten ze achter met een hele reeks nieuwe vragen.

Gezien op 16 en 17 oktober

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#142

15.09.2015

14.12.2015

Lieze Roels

Lieze Roels studeerde in 2016 af als master in de theater- en filmwetenschap (UA), en volgde een avondprogramma Wijsbegeerte (UA).

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!