Leestijd 3 — 6 minuten

Etcetera ontving

KRONIEK – THEATER MÓÉT DAAR NOG

Vlaams Theater jaarboek 1985-1986

Theater is een directe, onmiddellijke kunst. Er dient over geschreven te worden vanuit een even onmiddellijk perspectief: het belang en de betekenis voor de eigen tijdscontext staan voorop. Toch bezitten theaterdocumenten een belangrijk percentage historische ver(ant)woording. Wanneer de voorstelling afgelopen is, verdwijnt het theater en blijft enkel het document als visueel of geschreven getuigenis. Uit dit document dient de theaterarcheoloog veel later de omtrekken van een theaterpraktijk te peulen die tegelijk vorm geven aan een mensbeeld in een bepaalde tijd.

Gezien het hier en nu en daarna nooit meer karakter van theater is het primordiaal ook nu in zoveel mogelijk accurate documenten van het theaterheden te voorzien. Het theaterjaarboek doet dat, al twintig afleveringen lang, door repertoire-lijsten en medewerkers af te drukken vergezeld van foto’s. Kent men de sector dan weet men dat het bijeenscharrelen van alle gegevens een immens en ondankbaar werk is. Het is dan ook bewonderenswaardig dat dit jaarboek er telkens weer ligt, nu voor de derde keer in een produktie en uitgave van De Scène.

Het zal een stuk makkelijker worden wanneer het manuele sprokkelwerk geautomatiseerd kan gebeuren via centrale opvraging door het VTC. Slechts één keer, bij de vorige aflevering, heeft het theater jaarboek een uitgebreider redactionele inbreng gekregen. De twintigste uitgave houdt zich opnieuw (wegens te weinig overheidssteun stelt het Woord Vooraf) aan titels, foto’s en lijsten. Enkel drie thema’s worden uitgelicht: het gebrek aan een eigen dramaturgie (Hugo Meert), de visie van ex-directeur Alfons Van Impe op de financieel-politieke situatie van de Opera van Vlaanderen, en persoonlijke herinneringen aan veertig jaar KJT door Toon Brouwers. Persoonlijk mis ik redactionele begeleiding en doorlichting van de blote feiten: pas in de interpretatie van de theaterfeiten krijgt een theater jaar betekenis. Wanneer men het jaarboek vergelijkt met de Franse, Duitse, Nederlandse jaarboeken, houdt het Vlaamse zich wel strikt aan de gegevens; ook het Frans-Belgische doet dat, maar voegt er een economische studie van het theaterjaar aan toe. De archeoloog is blij met de precieze datering en oorsprong, maar naar het theaterleven heeft hij het raden.

 

Theatrical Gestures from the Belgian Avant-Garde

David Willinger is de man die mee aan het cultsucces bouwde van Geruchten, de eerste produktie van Ivo Van Hove, door er over te berichten in het prestigieuze Amerikaanse tijdschrift The Drama Review. Intussen publiceerde Willinger al een anthologie van hedendaagse Belgische schrijvers (Anthology of Contemporary Belgian Plays, 1970-1982) waardoor auteurs als Hugo Claus, René Kalisky, Jean Louvet e.a. ook in een Engelse vertaling beschikbaar werden.

Willinger zorgt nu andermaal voor een primeur door Belgische theaterteksten uit het begin van deze eeuw op te diepen en voor de grote Engelstalige markt te vertalen, een aantal ervan waren voordien zelfs nog niet in druk verschenen. De teksten in deze bundel samengebracht zijn van de hand van avant-garde-schilders, -dichters, en -theoretici die ook gelegenheidsdrama geschreven hebben dat minder aandacht gekregen heeft dan het andere artistieke werk: Paul Joustens, Michel Seuphor, René Magritte, Paul Nougé, Clément Pan-saers, Fernand Dumont en Paul Colinet. In de ontstaansperiode van de teksten was er echter geen sprake van genregrenzen of artistieke afbakeningen, het ging om de artistieke (tegen)beweging. Slechts één ‘echte’ toneelauteur zit er tussen, Michel de Ghelderode, auteur van zo’n 60 stukken waarvan er vier onbekende afgedrukt worden. De avant-gardebewegingen waarvan sprake zijn het surrealisme en het dadaïsme. Willinger legt de nadruk op de aparte positie van het Belgisch surrealisme. Een echte beweging is er niet geweest, enkel beweginkjes, persoonlijke lijnen die altijd divergeren met wat elders gebeurt: “By virtue of being Belgian, the writers under considération here are out of step with trends being set in France, Germany, or the Netherlands.” Deze auteurs stonden twee keer buiten spel: ze waren gemarginaliseerd in de eigen culturele context, en bleven buiten de hoofdstroom van de internationale avant-garde. Willinger introduceert de stukken (“of zijn het ‘verbeelde acties’, ‘theatrale gebaren’?”) door ze in leven en werk van de auteur te plaatsen en af te wegen in de internationale context. Met deze mooi uitgegeven anthologie wordt de Belgische marge al een stuk beter bereikbaar.

David Willinger, Theatrical Gestures from the Belgian Avant-Garde, New York Literary Forum, New York, 1987.

 

Dedalus

vult stukje bij beetje het gat dat de andere Vlaamse uitgevers met toneelliteratuur laten liggen. Opnieuw heeft het twee publikaties klaar, Wildespele? een bewerking-vertaling van Pjeero Roobjee van Achards Voulez-vous Jouer Avec Moâ? (een produktie van het RVT) en Enfantillages van Raymond Cousse, vertaald door Walter Verstraete en gespeeld door het Speelteater. Prijs: resp. 150 en 195 fr. Uitgeverij Dedalus, Boomgaardstraat 92, 2600 Berchem.

Cahiers théâtre Louvain

heeft een dubbelnummer rond ‘L’ouvrier au théâtre’ verzorgd. Het thema wordt zowel globaal benaderd als in deelstudies die zich beperken in tijd en plaats (USA, Sovjetunie, Duitsland voor WO 1 en 2) of per auteur (Ernst Toller). Ook hedendaagse auteurs als J.P. Wenzel en Jean Louvet komen in interviews aan bod.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

varia
Leestijd 3 — 6 minuten

#19

15.09.1987

14.12.1987

Luk Van den Dries

Luk Van den Dries is hoogleraar aan de Universiteit Antwerpen en redacteur van Etcetera. Hij wijdde zijn doctoraat aan de opvoeringsgeschiedenis van Heiner Müller in Vlaanderen en is gespecialiseerd in het naoorlogse Vlaamse theater.

 

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!