De vader – Floris Devooght / één zee
Een steriel ziektebeeld
Jens Dewulf
“It’s tourist hunting season”, staat er in roze letters te lezen op de muur van een appartementsgebouw in Barcelona. De slogan is deel van een nieuwe beweging die opduikt in verschillende Spaanse steden. Aan de hand van manifestaties, graffiti, stickers en waterpistolen proberen lokale inwoners het massatoerisme terug te dringen. De protesten eenvoudig wegzetten als een xenofobe of conservatieve impuls is onterecht. In meerdere steden duikt onder de populaire tag “tourists go home” expliciet een tweede sentiment op: “Refugees welcome!”
“De houding waarmee toeristen steden binnendringen is onhoudbaar voor de sociale, culturele en economische infrastructuur.”
Een Britse tourist vindt er niets beter op om naast de veelzeggende boodschappen een tegenwoord te formuleren: “FUCK YOU, WE PAY YOUR WAGES.” Daarmee geeft die niet enkel blijk van hoe erfelijk de koloniale blik is, maar onderstreept die ook onbedoeld de noodzaak van het protest: de houding waarmee toeristen steden binnendringen is onhoudbaar voor de sociale, culturele en economische infrastructuur.
© Wikimedia Commons
Dat sentiment wordt ook buiten de grote steden geëchood, zoals op Tenerife. Laurence Dollimore interviewt voor The Olive Press enkele inwoners van het platgelopen eiland. In het stuk benadrukken de eilanders dat ze niets hebben tegen toerisme an sich, maar dat de vorm ervan onhoudbaar is geworden. Ze voelen hoe de lokale natuur wordt bedreigd, hoe de economie afhankelijk is geworden van toerisme en hoe vastgoedprijzen onhoudbaar de hoogte inschieten.
Mede daarom richt deze beweging expliciet haar pijlen op Airbnb, het online platform dat eigenaars van vastgoed toelaat hun eigendom laagdrempelig te verhuren aan toeristen. Die vorm laat toe om op een maand tijd veel meer geld te verdienen dan een vaste huurder ooit zou opbrengen. Zich volledig overgevend aan hun kapitalistische verlangens zetten ze de bewoners op straat, om plaats te maken voor toeristen. Boodschappen zoals “My neighbour lived here #fuckairbnb” en “This used to be my home” kleven in stickervorm op deurbellen. En ja, het gaat hier over hetzelfde platform dat in Palestina illegaal bezette huizen te huur aanbiedt voor een leuke vakantie, en daar zelf dan ook nog een centje van opstrijkt. Volgende keer toch de moeite om alternatieven te bekijken, nee?
Ook in mijn eigen stad, Gent, kanten steeds meer mensen zich tegen toerisme. Een onderzoek uit 2023 toont aan dat 66% van de Gentenaren het centrum overvol vindt en meer dan de helft vindt dat sommige stadsdelen oncomfortabel zijn geworden. De helft van de inwoners gaf aan dat de voordelen van toerisme niet langer opwegen tegen de nadelen. Ik zit zeker en vast mee in die helft.
Zelfs wanneer ik zelf toerist ben heb ik een hekel aan andere toeristen — hypocrisie is me werkelijk nooit vreemd. De manier waarop ik andere toeristen door steden zie bewegen voelt vuil en eenzijdig. Trekpleisters en het openbaar vervoer er naartoe tonen helder hoe de werkelijke populatie verstikt raakt. Overvolle bussen en pleinen, platte toeristische restaurants die kostelijke parodieën van klassieke gerechten opvoeren en eindeloos geslenter zijn al drie doornen in mijn oog. Het argument dat toerisme uitwisseling mogelijk maakt, klinkt elke dag meer als raaskallen.
“Zelfs wanneer ik zelf toerist ben heb ik een hekel aan andere toeristen — hypocrisie is me werkelijk nooit vreemd.”
Na nogmaals te slalommen tussen toeristen, die schijnbaar niet weten wat je moet doen als iemand hun fietsbel gebruikt, kom ik net-niet-schuimbekkend toe op café. Tegelijk vind ik het moeilijk om het de toeristen kwalijk te nemen: we wonen inderdaad in een prachtige stad waar het heerlijk vertoeven is; wie zou er niet naar hier willen komen? Daarom vraag ik me op het terras luidop af wat er zou gebeuren als ik niet langer zou slalommen, maar simpelweg op de toeristen zou inrijden. Zou dat het probleem niet op een duurzamere — en leukere — manier oplossen dan mijn eindeloze zigzaggen ooit zou kunnen? Houden mijn acrobatische kunstjes op de fiets niet enkel het probleem in stand?
Als ik echter de berg toeristen alleen tot moes wil rijden, zal ik lang bezig zijn. Daarom kondig ik graag het Europees Kampioenschap Toeristje-knallen aan. Het vertrekpunt is eenvoudig: deelnemers rijden door de stad op elektrische fietsen en proberen om vervolgens zo veel mogelijk bezoekers tegen de vlakte te krijgen. Wie er in slaagt om bepaalde combo’s te raken, of bijvoorbeeld iemand in een rivier weet te rijden, krijgt natuurlijk extra punten toegewezen. Als alles goed gaat zullen de toeristen niet lang wachten om hun slechte ervaringen te delen met hun vrienden en familie, wat butterfly-gewijs leidt tot onze automatische verlossing.
Het kampioenschap zit nu nog volop in de conceptuele fase en moet nog beter uitgewerkt worden. Toch is het opmerkelijk hoe positief mijn stadsgenoten reageren op het voorstel. Onze angst om Gent langzaam in Brugge te zien veranderen drijft ons langzaam tot wanhoop. De liefde die we allemaal koesteren voor onze stad, of we hier nu zijn opgegroeid of pas later binnengewaaid, is zo groot dat we het heft in eigen handen zullen nemen als het moet.
Of, in de woorden van de Gentse maker en speler Stefaan De Winter Ghent: for people, not tourists!
Meer lezen?
https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2023/10/10/gentenaars-zien-toeristen-almaar-minder-graag-komen/
