#31
15.09 — 14.12.1990

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

Een lege plek om te blijven

Politici, wat is er van de kunstencentra?

Aan het begin van de jaren tachtig lijkt het Vlaamse theater opnieuw uit een lange dodenslaap te ontwaken. Een cohorte jonge, zelfbewuste en eigenzinnige theatermakers dient zich aan : voorloper Jan Decorte, Radeis, AKT, De Witte Kraai, Paul Peyskens, Guy Cassiers, Jan Fabre, Rosas, Marc Vanrunxt,… Zij konden en wilden niet langer werken binnen de gevestigde structuren. Zij vonden onderdak bij de zgn. werkplaatsen die voor hen de noodzakelijke ‘lege plek’ waren om zich te ontwikkelen.

Hildegard De Vuyst

Van werkplaatsen en kunstencentra

Bijdrage tot de topografie van het Vlaams theaterlandschap in de jaren ’80

Een zeer bepalende ontwikkeling voor het uitzicht van het hedendaagse theateraanbod in Vlaanderen en sterk verweven met de opkomst en doorbraak van de jongste generatie theatermakers, is het onstaan van het zogenaamde “kleine” of “nieuwe circuit” alias “het alternatieve” of “niet-officiële circuit”, zoals dat begin jaren ’80 nog heette, of de “werkplaatsen” alias de “receptieve productiecentra” alias de “kunstencentra”, zoals ze later gedoopt werden.

Frank Peeters

Van braakland tot theaterland(je) tot…

Mark Deputter

Theaterfotografie

Kurve/Kluwen, De danser als sculptuur

De danser gebruikt zijn lichaam als een instrument; hij bespeelt het, geconcentreerd, bezig met ingewikkelde technische manipulaties. De basis van de dans is niet expressief, maar implosief. Hij bereikt ons niet onmiddellijk (zoals een acteur), maar middellijk zoals iedere instrumentist.

Dirk Lauwaert

Kameropera tussen museum en creatie

Kamertoneel is een vanzelfsprekendheid. Maar kameropera ? Is dat wel denkbaar ? Was opera niet altijd de kunstvorm van de overdrijving, waarin niet alleen gevoelens uitvergroot en door muziek op een nieuw, ander, hoger niveau gebracht worden, maar waarin ook de technische produktievoorwaarden zich op een esoterisch niveau situeren ? Mensen die in een kameropera werkzaam zijn, hebben meestal andere zorgen dan de definitie van hun genre. Wat drijft iemand ertoe om kameropera te maken ? Hoe ontstaat zo iets überhaupt ? We spraken met Luc Emiel Roman, leider van de Antwerpse Kameropera Transparant.

Stephan Moens

Het spook van de opera

Opera is het meervoud van opus : opera is gebaseerd op het samenspel van verschillende kunstvormen, dixit Marc Clémeur, intendant van de Vlaamse Opera. Als “Gesamtkunstwerk” lijkt de opera bij uitstek geschikt om iets te vatten van het chaotische en complexe tijdsgewricht dat wij het onze noemen. Maar de opera gedraagt zich al te vaak als een log, onhandelbaar, peperduur en conservatief apparaat. Nochtans beleeft de opera op dit ogenblik zo iets als zijn tweede jeugd. Of is het een opflakkering van leven net voor de laatste stuiptrekking ?

(redactie Etcetera)

Geen kunst van het verleden

Jan Van Vlijmen verbergt zijn pessimisme niet over gevestigde operagezelschappen, maar getuigt ondanks alles van optimisme over de toekomstmogelijkheden van het genre zelf. Zelf legt hij op dit ogenblik de laatste hand aan een nieuwe opera : Un malheureux vêtu de noire, een opdracht in het kader van het Van Gogh-jaar. Van Vlijmen was intendant van de Nederlandse Opera van 1985 tot 1987 en is pas directeur geworden van het Holland Festival. Voor het theater maakte hij o.a. Reconstructie (1968) en Axel (1977). Een gesprek over de verantwoordelijkheid van de intendanten, over stem en taal en over droom en realiteit van het moderne muziektheater.

Gunther Sergooris

Opera tussen barok en (post-)modern

Sleur, traditie, consumptietheater, daar heb ik een hekel aan, dixit Bernard Foccroulle. Een Mozart, een Monteverdi moeten met dezelfde frisse geest aangepakt worden als een hedendaags stuk. Hoe verhoudt de barokopera zich tot de moderne opera ? Hoe getrouw en hoe vrij staat de interpretatie ten opzichte van de partituur ? Een gesprek over de dialectiek tussen heden en verleden met de organist, Bach-fanaat en pedagoog die in 1992 de fakkel overneemt van Gerard Mortier als directeur van de Muntschouwburg.

Johan Thielemans

Opera is het meervoud van opus

In Vlaanderen wordt de sociale en intellectuele uitstraling van opera nog steeds schromelijk onderschat, aldus de nieuwe intendant van de Vlaamse Opera, Marc Clémeur. Een gesprek over de herstructurering van de Vlaamse Opera, de subsidies die ontoereikend blijven, de noodzakelijke vernieuwing van de operagebouwen, het co-produceren, het zoeken naar jong talent, Puccini en over datgene waar het eigenlijk allemaal om draait : opera als een brug tussen heden en verleden, tussen traditie en vernieuwing.

Johan Thielemans

Rechtzetting

Toon Brouwers

Raf Reymen

(redactie Etcetera)

Het Gebeuren

(redactie Etcetera)

Gelezen

Hilde Van Nijen

recensies

Een man alleen is in slecht gezelschap

De Vereniging van Enthousiasten voor het Reële en het Universele Antwerpen

Het trio Van Dijck, Dehollander, Turbiasz – twee jaar geleden en groupe opgestapt bij de Needcompany -heeft in elk geval dit gemeen : het bezit de gave van het entertainen met een enthousiasme en een onstuimigheid waar je als toeschouwer onrustig van wordt.

Sigrid Bousset

Jevgenij Onegin

De Vlaamse Opera Antwerpen

In 1833 verschijnt in Moskou Jevgenij Onegin, een roman in verzen van Alexander Poesjkin. In mei 1877 vat Pjotr Tsjaikovski, dezelfde van Het Zwanenmeer, het plan op om op basis van Poesjkins monument, een opera te componeren. In eerste instantie wordt ene Sjilovski aangesproken om het libretto te schrijven maar later neemt Tsjaikovski deze taak grotendeels zelf ter harte. In februari 1878, op een zeer korte tijdspanne, is de partituur voltooid. Tsjaikovski wilde ze onder geen beding toevertrouwen aan de overjaarse zangers en de barokke traditie van de grote operahuizen. Het waren studenten en leraren van het Moskouse conservatorium die de opera een goed jaar na haar voltooiing voor het eerst opvoerden.

Hildegard De Vuyst

De Dansende Derwisjen

Mevlevi, Istanboel

Ver voor het ontstaan van de geïnstitutionaliseerde monotheïstische religies zochten ook de animistich georiënteerde rites naar eenmaking met het ‘hogere’, naar een mystieke beleving buiten de rede om. Van de Oeral tot het Amerikaanse continent ontstonden allerlei rituelen die er moesten voor zorgen dat diegene die zich er aan blootstelde zichzelf kon verliezen in een eenwording met het Al.

Dirk Verstockt

Emilia Galotti

Arca, Gent

Tijdens één van de repetities van Lessings Emilia Gallotti werden de regisseurs Herman Gilis en Jos Verbist ertoe verplicht een ander repetitielokaal te zoeken omdat het dak van de zaal lekte. Het bleek één van de vele druppels te zijn die, althans voor Jos Verbist, de emmer deden overlopen. Meer dan misnoegd over het volgens hem lakse beheer van directeur Jo De Caluwé, verliet Verbist het toneelgezelschap Arca waar hij, eerst met Jappe Claes en nadien met Herman Gilis, drie seizoenen lang de artistieke leiding voerde.

Maarten Van Steenbergen

Carpe, Carpe, Carpe

Nieuwpoortteater, Gent

Het Nieuwpoortteater besloot seizoen 1989-1990 met een opmerkelijke voorstelling. Carpe, Carpe, Carpe kwam tot stand in samenwerking met de Deense regisseuse Kirsten Thomas Dehlholm. Zij richtte in 1985 Hotel Pro Forma op, een produktiehuis dat zich bij voorkeur ophoudt in de tussenzones tussen theater, literatuur, muziek en beeldende kunsten. Eind 1988 zette zij Carpe, Carpe, Carpe op, een voorstelling met als acteurs kinderen van zeven jaar.

Erwin Jans

Festival d’Avignon 1990

Sedert 1985 wordt het Festival d’Avignon geleid door Alain Crombecque. Onder zijn directeurschap heeft het festival zeer nadrukkelijk een centrale plaats opgeëist binnen het Franse theaterlandschap : Avignon verzamelt jaarlijks de vooraanstaande Franse theatergezelschappen (Théâtre des Amandiers-Nanterre, Théâtre National de Chaillot, enzovoort) en functioneert voor die gezelschappen vaak als co-producent bij het opzetten van zeer grote produkties.

Alex Mallems