Voorstel en ontwerp van theaterdecreet

Het oude theaterdekreet is dood. leve…? SP-voorzitter Vandenbroucke deponeerde bij de Vlaamse Raad een nieuw theaterdecreet. Gemeenschapsminister van Cultuur Patrick Dewael van zijn kant, diende bij de Vlaamse Executieve een podiumkunstendecreet in. Klaas Tindemans legt beide voorstellen naast elkaar.

Klaas Tindemans

De bruuske openheid

Russisch theater in 1989

Op initiatief van De Singel en naar aanleiding van De Russen komen, trokken Belgische en Nederlandse theaterrecensenten naar de Sovjetunie. Pol Arias was één van hen en bracht een situatieschets mee.

Pol Arias

De God of de ledepop

Het leeuwenaandeel van Etcetera 26 draait rond vier voorstellingen: Wittgenstein Incorporated (Peter Verburgt, Jan Ritsema, Johan Leysen) enerzijds, en drie jongerenvoorstellingen die gemaakt werden onder begeleiding van professionele regisseurs, anderzijds: Het heengaan (Jan Ritsema), Voorjaarsontwaken (Alize Zandwijk) en Parade als daar is geen (Guy Cassiers).

(redactie Etcetera)

Stelt u zich voor…

Stelt u zich voor: u houdt van schaken en u woont een wedstrijd bij tussen twee grootmeesters. Een niet zo grote zaal, gedempt licht, gespannen stilte. Vooraan, door een sierkoord van de toeschouwers gescheiden, een kleine estrade. Rechts is een groot schaakbord vertikaal tegen de wand aangebracht waarop het publiek de wedstrijd kan volgen. Timman speelt met wit, Kasparov met zwart.

Jan Simoen

Dramaturgische aantekeningen

Bij de voorstelling Wittgenstein Incorporated heeft zowat alles de vorm van een proces. Ook de dramaturgische aantekeningen vonden bun neerslag in het programmaboekje, opgedeeld in diverse stadia. Neergeschreven op verschillende tijdstippen van het werkverhaal, Nu, na het beëindigen van de eerste reeks voorstellingen gaat de stroom van bedenkingen, het werken aan het produkt gewoon verder. Vandaar deze aantekeningen: we hernemen de oude en voegen er enkele nieuwe aan toe.

Marianne Van Kerkhoven

Theater over filosofie

Filosofen beweren soms dat in principe niets ontsnapt aan filosofisch nadenken en verantwoording. Blijkbaar ontsnapt evenmin iets aan het theater, zelfs niet het filosoferen.

Herman De Dyn

Waarover men niet spreken kan…

Ik zag één van de eerste voorstellingen van Wittgenstein Incorporated en werd 3 uur gehypnotiseerd. Mijn hartslag werd langzaam in het trage ritme van de redevoering gebracht en zorgde zo voor een bloedtekort in de hersenen. Die hersenen die ik dacht zo nodig te hebben. En toch was het op tijd uitgeschakeld worden van die grijze massa, de weg naar bewondering, de start tot zuiver genieten. Was dit een bewuste truc? Waren de makers dan zo handig en ervaren? Ik vond het een hele mooie avond maar kon niemand vertellen waarom. Ik stuurde vrienden, die mijn gevoelens achteraf niet konden delen. Waarom heb je ons naar zoiets gestuurd? Ja… waarom… Ik kon het niet uitleggen. En dit slachtoffer moest nu met de dader gaan praten.

Lukas Vandervost

Over het marionettentheater

“Ik zei hem dat ik zeer goed wist, welke wanorde het bewustzijn sticht in de natuurlijke bevalligheid van de mens.

Heinrich von Kleist

Poging tot beschrijving

Jongerentheater voor en door jongeren. Met die slogan zouden Het Heengaan, Voorjaarsontwaken en Parade als daar is geen ingelijfd kunnen worden bij ander jeugdtheater dat om principiële redenen kinderen of jongeren als acteurs verkiest. Maar het komt mij voor dat deze voorstellingen niets van doen hebben met principiële opstellingen binnen het kinder- en jeugdtheater: draait het niet om een zoektocht naar theater tout court?

An-Marie Lambrechts

Kijken naar elkaar

Alize Zandwijk is van bij de start verbonden aan Toneelgroep Amsterdam waar ze steevast produkties maakt met jongeren. Na Iphigenia in Aulis, vorig seizoen, ensceneerde ze dit seizoen Voorjaarsontwaken van Wedekind. Volgend seizoen staat King Lear op het programma. Daarvoor werkte Zandwijk in het margetheater, o.a. bij Piek, Utrecht, en het kindertheater, o.a. bij De Blauwe Zebra, waarvoor ze De Beer van Tsjechov regisseerde, begin dit seizoen nog te zien op het Stekelbeesfestival.

Hildegard De Vuyst, An-Marie Lambrechts

Het heengaan

Het is avond. De kinderen zijn naar bed. In het niemandsland tussen strijkplank en schrijftafel (condition féminine) komt Het Heengaan opnieuw voorbij. Voelend hoe de beelden opduiken uit je geheugen ? je ziel ? je geest ?, weet je dat bij het schrijven over deze voorstelling slechts één démarche past: terugkeren naar de nulgraad van de kritiek, terugkeren naar een zo zuiver mogelijke vorm van beschrijven, het interpreteren schuwen als een vreemde schimmel, iets van het meegemaakte ‘voortvertellen’, voor het helemaal is heengegaan. Nog bedenkend dat kritiek in feite enkel kan gaan over die golven (grote/kleine) die je raken; al de rest is te verwaarlozen, kabbeling van water dat verloren loopt in het zand.

Marianne Van Kerkhoven

“Eenvouds verlichte waters” spelen

Jan Ritsema, van opleiding docent in dramatische vorming, richtte in 1979 de International Theatre Bookshop in Amsterdam op. Zijn pedagogische theateractiviteiten ruilde hij stilaan in voor een professionele regie-arbeid. Hij ensceneerde bij het Werktheater en bij Maatschappij Discordia. Hij stichtte Mug met de Gouden Tand en was vorig seizoen verbonden aan Toneelgroep Amsterdam. Na één jaar verliet hij Amsterdams grote repertoiregezelschap o.a. om met Johan Leysen Wittgenstein Incorporated te maken binnen het Kaaitheater, Brussel en met jongeren Het heengaan te maken, een coproduktie van Stichting Cervelaat, Utrecht en De Krakeling, Amsterdam.

Hildegard De Vuyst, An-Marie Lambrechts

Het Dagboek van Malte Laurids Brigge

Men zal moeite hebben, mij ervan te overtuigen, dat de geschiedenis van de Verloren Zoon niet de legende is van hem, die niet bemind wilde worden. Toen hij nog een kind was, hielden allen in huis van hem. Hij werd groter en gewende aan de weke liefde van hun hart, omdat hij een kind was.

Rainer Maria Rilke

“…alsof ik meer in minder woorden had moeten zeggen.”

Ongeveer in dezelfde periode waarin Parade bij Oud Huis Stekelbees in première ging, en Tête vue de dos bij Sfinks-De Beweeging een nieuwe première beleefde, werkte regisseur Guy Cassiers met een aantal leerlingen van het St-Jozefscollege, Aarschot aan een voorstelling die de titel Parade als daar is geen meekreeg. Deze produktie werd een van de laureaten in het Victor De Ruyterforum, een driejaarlijkse wedstrijd voor schooltheater, ingericht door de Stichting Theater en Cultuur.

Marianne Van Kerkhoven, Dirk Verstockt

Eerder coach dan regisseur

Jappe Claes, huisvast regisseur van Theater Teater, een liefhebbersgezelschap in Mechelen, dat met produkties als Kamers en Wanja, Wanja professioneel Vlaanderen uitdaagt. Jappe Claes van Arca ook, die samen met Jos Verbist bouwt aan een nieuw ensemble in het spoor van grote repertoiregezelschappen. Jappe Claes van Blauwe Maandag straks, waar hij als acteur, regisseur en co-artistiek leider aan verbonden wordt. Een bespreking van zijn Arca-afscheid Platonov van Tsjechow en een gesprek.

Johan Thielemans

Het mooie lijden van Platonov

Koudwatervrees voor de radicale lectuur

Met Platonov plaatst het gezelschap van Arca een punt achter een seizoen dat met veel critische belangstelling werd gevolgd. Jos Verbist en Jappe Claes, een jaar eerder aan de leiding van het gezelschap geplaatst, moesten het nu waarmaken. Dit seizoen moest blijken of Verbist en Claes al dan niet tot een hecht ensemble en coherent repertoire gekomen waren.

Klaas Tindemans

Reisel, Wanda

Maatschappij Discordia presteerde het om voor het seizoen ’88-’89 vier schrijfopdrachten te geven aan Nederlandse auteurs: Wanda Reisel, Judith Herzberg, Albert Blitz en Ischa Meijer. Op de hellingen van de Vesuvius is Reisels derde stuk. De integrale tekst en een beknopte situering.

Dirk Verstockt

Op de hellingen van de Vesuvius

Op de Hellingen van de Vesuvius is geïnspireerd door bet leven van de Italiaanse dichter Giacomo Leopardi (1798-1837).

Wanda Reisel

De cultuur ontwapent de kunst

Opera is een grote verleidingsmachine. De muziek sleept je onweerstaanbaar mee. Je vergeet dat Parsifal compleet achterhaald is en haaks staat op het gedachtengoed van vandaag. Je vergeet de politiek gecensureerde boodschap van Fidelio. En je bent ontroerd om de prachtig gezongen uitbuiting van Wozzeck. De opera lokt en ontwapent. Het burgerlijk conservatisme blijft er hoogtij vieren, ode in de Munt.

Johan Thielemans

Het theaterkoninkrijk Brussel

Stad & theater

Brussel breidt uit. Na het Vlaamse deel van het dossier over het theater in de hoofdstad nu een overzicht van het Franstalige theaterwerk. Overrompeling is zowat de eerste indruk. De andere Belgen die theater maken doen dat namelijk bijna allemaal in Brussel. Dat maakt van Brussel de tweede belangrijkste theaterstad van de francité. Luk Van den Dries praatte met Jacques de Decker over Brussels wel en wee, Pol Arias getuigt van zijn avonden in de hoofdstad, Michel Jaumain geeft een overzicht van de verschillende beleidséchalons, en Luc Dhooghe maakt een tocht langs de Brusselse theaterinfrastructuur, gespreid over meer dan zestig lokaties. Een gouden gids van het Franstalige theaterleven sluit Brussel af.

Luk Van den Dries

Spreken we niet eenzelfde taal ?

Jawel, ik ben een Vlaamse Brusselaar. Nog altijd geen Brusselse Vlaming. Misschien daarom dat ik minder last en moeite heb, zoals vele van mijn collega’s, met het binnenstappen van de deuren van Franse theaters in Brussel. Ik ga niet zeggen dat ik mij daar even thuis voel als in Vlaamse theaters. Maar ik ben er opvallend welkom.

Pol Arias

Brusselse krimpneigingen

Het scenario dat zich in de tweede helft van 1988 in Liège heeft afgespeeld wordt nu door de stad Brussel opnieuw opgevoerd. Door haar voogdijoverheid tot een spaarplan gedwongen, heeft de Regio Brussel-Hoofdstad besloten haar saneringsinspanningen o.a. te richten op haar cultuuruitgaven; klaarblijkelijk hoopte ze zo een deel van die uitgaven af te schuiven naar de Gemeenschappen. Drie Franstalige theaters (voor volwassenen) zouden voornamelijk het gelag betalen voor deze besparingsstrategie : het Théâtre du Parc (directie: Yves Larec), het Théâtre de l’Atelier Ste Anne (directie: Philippe Van Kessel) en het Théâtre de Poche-théâtre expérimental de Belgique (directie : Roger Domani).

Michel Jaumain

Tocht door het Brussels theaterlabyrint

“Wollen wir ein Theater bauen?” (G. Büchner)

“Unerlässlich aber ist es auch, dass der Charakter des Gebäudes sich von aussen vollkommen ausspreche und das Theater durchaus nur für ein Theater gehalten werden kann. ” (Karl Friedrich Schinkel, Berlin 15.01.1818)  

Luc Dhooghe

Le Guide d’Or du Théâtre Bruxellois

Danièle Stern

Column Wim Van Gansbeke (8)

In 1977 overleed, 42 jaar oud, de Braziliaanse schrijfster van Oekraïense komaf, Clarice Lispector. Tot vlak voor haar dood werkte ze nog aan haar zowat zevende boek A hora de estrela – Het uur van de ster.

Wim Van Gansbeke

15 april 1989: Koltès sterft twee keer

Beste Bernard-Marie Koltès, Op zaterdag 15 april 1989 spelen we de laatste van De Nacht juist voor het Woud. De plaats heet ‘De Zandloper’ en bevindt zich in Wemmel. De dag voordien neem ik de lijnen door, nog steeds duiken er nieuwe betekenislagen op. De vorige voorstellingen zijn, ondanks de ‘lage’ opkomst, één keer 6 en één keer 10 toeschouwers, zeer goed verlopen. Ik heb er zin in. De laatste… vind ik het jammer of is het genoeg geweest ? Om verscheidene redenen hou ik me bij het tweede.

Willy Thomas

Thomas Bernhard 1931-1989

Ongetwijfeld. Hij was een lastpost, een zeurpiet, een zelfkweller. Een mensenhater uit liefde, een spraakwaterval, een draaikolk. Een wijze freak. Vol verfijnde PR-strategie, gewichtige onzin, eindeloze luchtbellen. Illusieloosheid als levensinhoud. Paradox als levenslijn. Het epicentrum van een gekoesterde woede.

Carlos Tindemans

Repliek

Gerardjan Rijnders

Gelezen

(redactie Etcetera)