Ondanks het sterk versoberde subsidieklimaat in Nederland, waarbij door de grote concentratie van gezelschappen en kunstenaars de stad Amsterdam extra hard werd getroffen, mogen Greco en Scholten zich met hun ICK sinds het begin van dit jaar het stadsgezelschap voor dans van de Nederlandse hoofdstad noemen. Die erkenning is terecht. Greco en Scholten hebben aangetoond dat hun werkwijze vruchten afwerpt, wat zichtbaar is ian de consistente artistieke kwaliteit van hun werk. Ontsproten aan de door Emio Greco gedanste solo’s en verder uitgekristalliseerd in een reeks kleinschalige onderzoeksprojecten en grotere groepsstukken, laveerden de makers langs theater, opera en muziek, om telkens terug te keren naar de dans.

Grote thema’s worden niet geschuwd door Greco en Scholten, of deze nu hun oorsprong vinden in de literatuur, de muziek of het theater. De Dante-cyclus met voorstellingen als HELL, [Purgatorio] In Visione en You PARA|DISO was gebaseerd op Dante’s Divina Commedia. In [Purgatorio] Popopera werd de relatie tussen de muziek van componist Michael Gordon en dans tegen het licht gehouden, waarbij het lichaam, verlengd met een elektrische gitaar, werd ingezet als instrument. In het slotstuk La Commedia werden de toeschouwers door een spreekstalmeester en zeven artiesten vanuit de circusarena via de zeven dagen van de week langs de pijn en extase van hel, vagevuur en paradijs gevoerd.

De bijzondere locatievoorstelling Addio alla Fine (afscheid van het einde) was gebaseerd op de film E la nave va van Federico Fellini en Hans Boutelliers boek De improvisatiemaatschappij. Greco en Scholten refereerden aan onzekere tijden met vraagstukken over ontheemding en met uitsterven bedreigde diersoorten, waarbij de netwerkmaatschappij als reddingslijn werd uitgeworpen. Komend najaar volgt de theaterversie van Addio alla Fine.

In hun meest recente voorstelling Double Points: Verdi, die tijdens Julidans in Amsterdam haar première beleefde, komt hun fascinatie voor opera opnieuw aan bod. Al in 2004 ging hun Orfeo ed Euridice voor het Britse Opera North in première op het Edinburgh Festival. Ook Double Points: Verdi krijgt een grootschalig vervolg in de dansopera De Sopranos in samenwerking met Opera Zuid.

Onder de titel Double Points: presenteren Greco en Scholten een serie onder- zoeksprojecten. Waar Double Points: Verdi het operarepertoire in hedendaagse context en de rol van de vrouw onder de loep neemt, richtten Greco en Scholten zich in Double Points: ROCCO op broederschap met als inspiratiebron Luchino Visconti’s film Rocco e suoi Fratelli.

In Double Points: Verdi staan drie operaheldinnen van de Italiaanse componist Guiseppe Verdi centraal: Giovanna uit zijn Giovanna d’Arco, Desdemona uit Otello en Violetta uit La Traviata. Uitverkoren door God, strijdt Giovanna voor volk en vaderland en sterft op het slagveld. Desdemona haalt zich de woede en teleurstelling van haar vader op de hals wanneer zij voor Otello valt. Ook hij trekt uiteindelijk haar goedheid in twijfel en eenmaal overtuigd van haar overspel, doodt hij haar. Courtisane Violetta kiest voor de ware liefde en wil haar oude leven achter zich laten. Maar het verleden laat haar niet los. Verheven of gevallen, de vastberadenheid waarmee deze vrouwen hun hart volgden, riep weerstand op in een door mannen gedomineerde wereld. Maar slachtoffer van hun situatie werden zij niet. Zij zegevierden, trouw aan hun dromen en idealen.

In Double Points: Verdi kruipen danseressen Suzan Tunca, Kelly Hirina en Helena Volkov in de huid van Giovanna, Desdemona en Violetta. Tunca is een bekend gezicht bij Greco en Scholten, Hirina en Volkov zijn nieuwe aanwinsten. In hun dans transformeren zij tot de tragische heldinnen van Verdi, vrouwen met verschillende ervaringen en overtuigingen. Begeerlijk, uitdagend of kwetsbaar, met souplesse en subtiliteit brengen de danseressen de innerlijke en individuele krachten van Giovanna, Desdemona en Violetta tot leven.

De danseressen zitten bij aanvang van de voorstelling Double Points: Verdi tussen de toeschouwers op de eerste rijen aan weerszijden van het verhoogde, vierkante podium. Als filmdiva’s gehuld in trenchcoats, poederen zij opzichtig hun gelaat en stiften zij hun lippen. Een hoog in de lucht gestoken been wordt bevallig over een knie gevleid, voordat de benen abrupt wijd uitgedraaid worden en het bekken naar voren geduwd. Met een sigaret op de lippen worden de mouwen opgestroopt. Niet veel later nemen de vrouwen plaats op het podium en heffen zij hun vuisten opstandig ten hemel.

De triomf is van korte duur. En het is een mannenstem die op tape aftelt, van tien naar beneden om hun neergang in te luiden. In de geluidscompositie is hoorbaar hoe een filmrol aan het einde van de spoel losschiet en een luide plons klinkt van het wateroppervlak dat splijt terwijl de vrouwen van het podium vallen.

‘I died in the name of God’, ‘I died of tuberculosis’. Hoe noodlottig het afliep met de drie operaheldinnen wordt slechts kort benoemd in Double Points: Verdi. Maar de dood waart gedurende de voorstelling rond op het podium. Na verloop van tijd worden de gekleurde, glanzende avondjurken verwisseld voor witte, doorschijnende jurkjes als lijkwades. Daarbij dragen de danseressen kappen over hun hoofd, zwart voor Hirina en Volkov, een vlechtwerk van metalen ringetjes als van een maliënkolder voor Tunca. Veroordeeld, maar voor wat? Het roept direct associaties op met beelden uit de meer recente geschiedenis.

De kappen gaan af, ze dansen, zich uitdagend positionerend als schermers. Vanuit een elleboog wordt een arm aangezwengeld, steeds sneller roterend. Handen duwen neerwaarts, als een zwaard dat in de grond gestoken wordt. Hier wordt terrein veroverd. Langzaamaan maar zeker bundelen de danseressen hun krachten en laten zij hun individuele strijd achter zich.

Nogmaals vallen de vrouwen hard neer, maar ten onder gaan ze niet. Zij herrijzen tijdens Libera me, het laatste deel van Verdi’s Messa da Requiem. Onhoorbaar zingen ze tot de toeschouwers, op hun zij rustend als zeemeerminnen. Heupen en bekkens komen langzaam in beweging, al draaiend komen zij op de dramatische muziek in alle hevigheid tot leven. Het is een opzwepend en indringend einde als het Libera Me door solosopraan en koor in volle glorie losbarst.

Al draagt deze Double Points-voorstelling de naam van Verdi  in de titel, de choreografen volgen zijn muziek niet blindelings. Zij maakten een soundscape waarin aria’s klinken als echo’s uit een ander tijdperk met originele audio-opnames van Maria Callas, Renata Tebaldi en Joan Sutherland, zachtjes als beluisterd door een krakerige radio, of voluit. Daarbij wordt de aanwezigheid van de vrouwen in het hier en nu regelmatig hoorbaar gemaakt door de hoge tonen die zij produceren door met een vinger over de rand van een glas te wrijven. Zo spelen Greco en Scholten, net als in de dans, met afstand en nabijheid in zowel tijd als ruimte.

Double Points: Verdi heeft een heldere opbouw. Geconfronteerd met de thematiek is het vocabulaire van Greco en Scholten verder verrijkt, ditmaal is hun dans doorregen met verleidingskunst en vechtlust. Maar hoe verfijnd deze op momenten ook is, hij wordt nooit formeel, in iedere beweging ligt een intentie of emotie besloten. Net als in andere voorstellingen lijken de danseressen deze daadwerkelijk te doorleven op het podium. Daarmee brengen Tunca, Volkov en Hirina Verdi’s heldinnen heel dichtbij en dwingen zij respect af.

Double Points: Verdi gaat over vrouwen met dromen en idealen. Sterke vrouwen van alle tijden.

Double Points: Verdi is op 21 februari 2014 in het Cultuurcentrum Strombeek (Grimbergen) te zien.

www.ickamsterdam.com