Marianne Van Kerkhoven

Leestijd 3 — 6 minuten

Documenta 1 en 2

Er is een nieuw tijdschrift voor theater: Documenta, waarvan reeds twee nummers verschenen zijn. Documenta is het herwerkte mededelingenblad van de VZW Documentatiecentrum voor Dramatische Kunst en het Documentatiecentrum voor Dramatische Kunst van de RUG.

Initieel bedoeld om geïnteresseerden op de hoogte te houden van de nieuwe aanwinsten van het Centrum (dat bevat zowel toneelstukken uit de 19de eeuw als het archief van Toneel Vandaag, bijvoorbeeld) willen de initiatiefnemers “aan studenten en wetenschappers een publikatiemoge-lijkheid bieden” i.v.m. alle terreinen van het theatergebeuren. Het eerste nummer bevat twee korte en m.i. overbodige recensies van Jozef De Vos over de KNS-produktie Maria vecht met de engelen (Pavel Kohout) en van Rik Lanckrock over de NTG-produktie Belgische Cirque Belge (Frans Redant/Walter Moeremans) én twee veel langere en interessante voorstellingsanalyses: Luc Lamberechts over Jan Decortes Torquato Tasso (Goethe) en An-Marie Lambrechts over de Arca-produktie van De Opdracht (Heiner Müller). Deze twee teksten rechtvaardigen meteen het bestaan van Documenta en geven tevens de richting aan waarin dit tijdschrift in feite zou moeten evolueren. Het zijn geen gemakkelijke teksten. In de analyse van Goethes Torquato Tasso en de enscenering ervan door Jan Decorte heeft Luc Lamberechts een dubbel vertrekpunt: nl. de ideologiekritiek waaraan hij zelf Goethes tekst en taal onderwerpt en de ideologiekritiek die uitgaat van Decortes opvoering. Lamberechts wijst op de alibifunctie die klassiek geworden kunst vandaag vervult: het gewicht van het culturele erfgoed (aan Goethe mag je niet raken!) versluiert de ideologische draagwijdte van het werk.

An-Marie Lambrechts, die aan de KUL ‘Opvoeringsanalyse’ doceert, volgde met enkele studenten gedurende een periode het werkproces van De Opdracht van Heiner Müller door het Arca-NET in een regie van Pol Dehert en Herman Gilis. De analyse waarin ook de verslagen van de studenten verwerkt zijn wil een functioneel betekenisgeheel construeren uit alle gegevens die de voorstelling ter beschikking stelt. De conclusie van de analyse vermeldt twee bezwaren t.o.v. de voorstelling: l. het al te letterlijk gebruik van beelden: té directe signalen die geen meerwaarde aan de dramatische tekst toevoegen en 2. het feit dat het beeldmateriaal Müllers complexiteit vertaalde in een chaos i.p.v. öf ordenend op te treden öf een nieuwe complexiteit te creëren.

In het tweede nummer gaat Fred Six in op de NTG-produktie van Lysistrata in een bewerking van Hugo Claus. Dit artikel is meer een vergelijkende studie tussen de Claus-‘vertaling’ en de enkele maanden oudere en eerste Nederlandse vertaling van de hand van H. Verbruggen. Een voor de hand liggende conclusie: Claus’ tekst draagt veel meer toneelactie en -mogelijkheden in zich.

Jozef De Vos behandelt de King Lear-produktie van Jan Decorte: deze bijdrage houdt het midden tussen een gewone recensie en een opsomming van theorieën i.v.m. King Lear binnen de literaire kritiek en mist daardoor veel duidelijkheid. Bovendien bevat dit nummer ook nog een bespreking van de KVS-produktie Goed (C.P. Taylor) door An-Marie Lambrechts.

Een achteruitgang t.o.v. het eerste nummer is wel dat men hier opnieuw veel tekstgerichter te werk gaat; meer literair, academischer ook. De goede aanzet tot reële voorstellings-analyses lijkt alweer tussen de plooien van gewoonte en zekerheid weggestreken.

Toch heeft het verschijnen van Documenta zijn betekenis in de mogelijke opbouw van een theaterwetenschap in Vlaanderen. Het ontbreken van een uitgebouwd theoretisch apparaat om gefundeerde voorstellingsanalyses te realiseren dwingt weliswaar tot een interessante vorm van improvisatie omdat objectieve én subjectieve criteria hier samenvloeien, maar: wil een beginnende theaterwetenschap vat krijgen op de theaterrealiteit dan is een uitdieping van het theoretisch instrument noodzakelijk. Misschien is het moment wel gekomen om hiertoe de handen in elkaar te slaan.

In Nederland verschijnt naast Toneel/Teatraal ook nog Scenarium en het Tijdschrift voor Theaterwetenschap: elke publikatie heeft zijn specifieke functie. Van een dergelijke eerste diversifiëring is Documenta in Vlaanderen, ondanks zijn beperkte middelen (het ontbreken van voldoende fotomateriaal b.v. is een reële handicap) een welkome uitdrukking.

artikel
Leestijd 3 — 6 minuten

#4

15.09.1983

14.12.1983

Marianne Van Kerkhoven

Marianne Van Kerkhoven (1946-2013) was een Vlaamse dramaturge en theatercriticus. Ze was ondermeer actief als huisdramaturg bij het Kaaitheater en publiceerde tal van artikelen over podiumkunsten. Een aantal van haar teksten werd verzameld in Van het kijken en van het schrijven (2001).

artikel