Project Question © Cristina Alonso

Barbara Van Lindt

Leestijd 2 — 5 minuten

Directeur zonder ego

Barbara Van Lindt over Cristina Alonso, co-directeur van L’Artesà

Eind januari ging ik naar Festival Salmón in Barcelona, niet zozeer om voorstellingen te prospecteren, maar wel om de publiekswerking onder de loep te nemen. Festivaldirecteur Cristina Alonso heeft in Barcelona voor verschillende organisaties gewerkt waar ze performance en interdisciplinaire projecten toonde en produceerde – genres die kampen met de reputatie moeilijk doordringbaar te zijn. En toch. Deze hedendaagse praktijken leunen minder op specifieke talenten (om te dansen, spelen, schrijven …) en werken vaker met procedés, manieren van denken, materiaal uit het dagelijkse leven en maatschappelijke vragen. Daarin zit ook de potentiële gemeenschappelijke grond waartoe een niet-professioneel publiek zich kan verhouden.

Deze hypothese is gevoed door het werk van Luis Camnitzer, een kunstenaar, docent en educational curator die vooral in Spaanstalige en beeldendekunstmiddens bekend is. Hij muntte de term ‘art thinking’, die doorontwikkeld wordt in projecten en publicaties door mensen zoals Maria Acaso, hoofd Educatie van het Reina Sofia Museum in Madrid.

Cristina Alonso maakt deel uit van die school, die kunsteducatie een veel centralere plek toedicht in de maatschappij. In mijn ogen is zij iemand die de institutionele inbedding van deze visie op educatie radicaal doortrekt.

Want naast het festival is ze nu ook in duobaan artistiek leider van een stadstheater geworden: L’Artesà in Prat, een stad naast Barcelona met 65.000 inwoners en een progressief bestuur. Alonso besliste om daar 60 procent van de middelen aan educatie te besteden en 40 procent aan programmering. Van die 40 procent is 40 procent bestemd voor hedendaagse, meer experimentele voorstellingen en 60 procent voor een eerder commercieel aanbod, zoals musicals. Het theater is 365 dagen per jaar open en functioneert als plek waar verschillende groepen, waaronder dertig lokale scholen, met grote regelmaat over de vloer komen. Radicaal heeft vaak iets buitenproportioneels: gekende verhoudingen doorbreken omdat wat je belangrijk vindt ook meer middelen, ruimte en tijd nodig heeft.

Het educatieve programma voor deze scholen en andere groepen steunt op wat we in jargon artistieke strategieeën zijn gaan noemen, een arsenaal aan manieren om met vragen en thema’s om te gaan, beïnvloed door (post)conceptuele kunst, kritische theorie, de participatieve wende. Het doel is om kinderen, jongeren en volwassenen via artistieke praktijken eigen kritische en creatieve vermogens te laten ontwikkelen, naar een open en bewust burgerschap. Het doel is dus niet per se: van kinderen en jongeren theaterbezoekers maken. Het radicale zit in die loskoppeling, die emancipatie: educatie wordt hier niet langer gezien in functie van ‘toeleiding’ maar als een autonoom deel van de werking.

Alonso zette ook een traject op voor leraren zelf, rond het hanteren van artistieke strategieën bij het lesgeven in de klas. Ook daar weer dat oprekken: het is niet alleen bestemd voor mensen die een kunstvak doceren, ook wiskunde- en biologieleraars nemen deel aan de serie workshops, die door kunstenaars worden gegeven.

Radicale keuzes worden gestut door een hele sterke overtuiging, én de bereidheid om je verlies te nemen, om comfort, privileges, posities los te laten. De vraag is: wie vindt dat eigenlijk een probleem? Degene die effectief de gevolgen draagt van haar keuzes, doet dat vaak met meer relativeringsvermogen dan de buitenstaander die een plaatsvervangende pijn ervaart.

Nee, geen opofferingsverhaal hier, geen stroef antagonisme. Alonso liet al lang haar curatorische ego achter zich om met partners een festivalprogramma samen te stellen. Het theaterprogramma in L’Artesà beslaat een breed spectrum, waarmee ze een gemeenschap bedient. Ze haalt vandaag plezier en eer uit de ambitieuze educatie- en participatiewerking die ze heeft opgezet. Niet in een kosmopolitisch centrum, en dus niet in het ‘centrum van de belangstelling’, maar daarbuiten, in condities die haar radicale keuzes wellicht vergemakkelijken.

Je leest onze artikels gratis omdat we geloven in vrije, kwalitatieve, inclusieve kunstkritiek. Als we dat willen blijven bieden in de toekomst, hebben we ook jouw steun nodig! Steun Etcetera.

special
Leestijd 2 — 5 minuten

#161

15.09.2020

14.12.2020

Barbara Van Lindt

Barbara Van Lindt staat sinds eind 2019, samen met Agnes Quackels, in voor de algemene en artistieke coördinatie van het Kaaitheater. Voordien gaf ze vorm aan enkele werkplaatsen (Gasthuis in Amsterdam en wpZimmer in Antwerpen), werkte ze mee aan de programma’s van Kunstenfestivaldesarts, en stond ze aan het hoofd van de internationale master voor theatermakers en curatoren DAS Theatre (Amsterdam).