Hayders boek verscheen in 2001 en speelt zich afin de Londense voorstad Brixton. De feiten die de schrijfster inspireerden deden zich echter voor in Charleroi: de zaak Dutroux. Zowel The Treatment als De Behandeling maken dankbaar gebruik van de gemeenplaatsen die ons vertrouwd zijn sinds de zaak Dutroux: de pedoseksuele samenzwering (zij het hier niet onder de elite maar onder het uitschot der aarde), pedoseksualiteit als een virus dat van dader op slachtoffer wordt overgedragen en ‘last but not least’, de compleet hysterische reactie op de feiten.

Mo Hayder, maar ook Hans Herbots en zijn scenarist Carl Joos zijn erin geslaagd om met die basisgegevens een zeer goede thriller te maken. Hayder bracht daarbij wel enkele, bepaald onsmakelijke, ‘verbeteringen’ aan bij de zaak Dutroux. Het monster uit haar boek, ‘de trol’, terroriseert enkele families bij hen thuis net voor ze op weekend vertrekken. Hij sluit ze op alvorens de vader te dwingen seks te hebben met zijn eigen kind. Het moet gezegd dat dit onsmakelijke gegeven in de film vooral als dwaalspoor wordt gebruikt: op deze manier worden ook de vaders verdacht. Hun DNA wordt immers aangetroffen op hun eigen kind.

De Behandeling is geen film met een boodschap, en noch minder een commentaar op de zaak Dutroux. Het is vooral een goede, snel gemonteerde, somber gefotografeerde en vaak keiharde thriller. De vele plotwendingen uit het boek zorgen ervoor dat de film 120 minuten duurt. Langdradig is hij echter allerminst: mede dankzij Mo Hayder heeft de film veruit de beste plot van alle Vlaamse thrillers (Loft is in vergelijking daarmee een stukje oubollige Agatha Christie).

Voor zijn cast heeft Hans Herbots niet geput uit het vertrouwde zootje bekende Vlamingen dat het gros van de Vlaamse films bevolkt. Geert Van Rampelberg is uitstekend in de rol van rechercheur Nick Cafmeyer en schakelt moeiteloos over van afstandelijke politieman naar hysterische betrokkene. Naast hem schitteren vooral Johan Van Assche, Ingrid De Vos en Michaël Vergauwen in de rol van ronduit dubieuze figuren. Maar eigenlijk is De Behandeling een ensemblewerk waarin alles – vertolkingen, scenario, fotografie, montage en muziek – klopt zoals het in een thriller hoort: als een bus.

Vanaf de openingsbeelden van de film is duidelijk dat het personage van rechercheur Nick Cafmeyer geen neutrale speurneus is. Hij is een man met een verleden. Zijn broertje is verdwenen toen Nick negen was, het werd ontvoerd door een pedoseksueel. Nick verdenkt er Plet-tinckx (Johan Van Assche) van, een man die nog altijd vlak bij zij n huis woont, aan de andere kant van de spoorlijn Antwerpen-Essen, en niet nalaat hem te tarten en u it te dagen. Als gevolg daarvan slaat Nick tilt, neemt sluipwegen bij zijn onderzoek en lapt de formaliteiten aan zijn laars die zijn chef, commissaris Danni Petit (Ina Geerts), hem oplegt.

Hoogtepunt van dat buiten de lijntjes kleuren én van de film is de confrontatie tussen Nick en Plettinckx. De pedoseksueel heeft longkanker en staat op het punt om zich thuis te verhangen wanneer Nick, op zoek naar bewijslast voor de verdwijning van zijn broertje, er illegaal binnendringt. De twee staan oog in oog, Plettinckx in wankel evenwicht balancerend op een stoel, een strop rond zijn hals. Denk overigens niet dat de brave politieman een vinger uitsteekt wanneer de gehate pedoseksueel zich van de stoel gooit. Nee, hij laat hem – letterlijk – stikken.

Mo Hayder en de filmmakers wroeten met hun verhaal diep in de krochten van de menselijke ziel (al zijn vergelijkingen met klassiekers als Seven en The Silence of the Lambs wat overdreven). Maar daarbij schrikken ze terug voor de ultieme consequentie van hun eigen verhaal. En dat is jammer, want de oedipale referenties liggen ook hier – zoals in de meeste thrillers – voor het grijpen. Die ultieme consequentie is – hou u vast – dat Nick zelf het pedoseksuele monster is, dathij zelf de ‘trok is. En dat hij dus als speurder op zoek is naar zijn eigen schaduw, naar de misdadiger in zichzelf. Hayder en Herbots durfden die ultieme consequentie niet aan. De uitvinder van het detectiveverhaal, Sophokles, durfde dat wel: in Oidipous Turannos zijn speurder en moordenaar een en dezelfde persoon.

Toegegeven, in de setting van een politiefilm (en in de huidige maatschappelijke context) kan en mag het niet dat een moreel gedreven rechercheur en een afzichtelijke misdadiger een en dezelfde zouden zijn. Zelfs Geert Van Rampelberg had dat soort waanzin en hypocrisie niet geloofwaardig kunnen neerzetten. Bij gebrek aan beter kiezen film en boek dan maar voor voor wat het dichtst bij die ‘ideale’ oedipale oplossing komt, voor wat nog net maatschappelijk acceptabel is. In de praktijk is het slot van De Behandeling overigens best geslaagd: hoe dichter

Nick bij de waarheid komt, hoe nauwer de nieuwe en de oude zaak met elkaar verweven blijken te zijn. En hoe dichter schuld en onschuld bij elkaar komen te liggen. Al overlappen ze elkaar nooit, zoals bij Sophokles.

De Behandeling van Hans Herbots met Geert Van Rampelberg, Ina Geerts, Johan Van Assche, Laura Verlinden, Ingrid De Vos, Tibo Vandenborre, Brit Van Hoof, Dominique Van Malder, Michaël Vergauwen.

www.debehandeling.be