Leestijd 4 — 7 minuten

Antiglamour

Carice van Houten & Halina Reijn

Carice van Houten (37) en Halina Reijn (38) zijn zowat de bekendste actrices van Nederland. Ze speelden in tal van tv-series en films. Ook internationaal werden ze opgemerkt. Samen waren ze te zien in Zwartboek van Paul Verhoeven en in Valkyrie, een film met Tom Cruise. Terwijl Carice van Houten toch vooral film en tv doet, is Halina Reijn ook vast verbonden aan Toneelgroep Amsterdam. In Vlaanderen is zij wellicht nog het bekendst als columniste voor het weekendmagazine van De Morgen.

Zopas hebben ze samen een boek gemaakt, Antiglamour. Ze noemen het ‘een stijlboek in de breedste zin’. Is de titel een verkoopstruuk van een handige marketeer zodat het boek zich kan onderscheiden van de doorsnee glamourpublicatie? Of laten de twee écht de achterkant zien van de glitter en glamour in hun leven en werk?

In een interview zegt Carice: ‘Het is absoluut niet zo dat we tegen glamour zijn. Maar naast de glamour in je leven is er altijd die andere kant. Die wilden we ook laten zien.’ Halina vult aan: ‘Zoals gisteren (10 november, nvdr) bij de MTV Awards. Grappig om daarbij te mogen zijn, maar op tv is het veel leuker. Dan zie je de artiesten tenminste goed in plaats van mensen met badges die constant door het decor rennen. Als je van glamour houdt, kun je beter toeschouwer zijn dan deelnemer.’

In menig opzicht sluit Antiglamour naadloos aan bij de publicaties van veel andere Bekende Nederlanders (of Vla- mingen). Zowat de helft van het boek bestaat uit foto’s, de andere helft is een combinatie van interviews, fragmenten uit columns die de twee voor magazines schreven, en tal van lijstjes: lievelingsfilms, winkels, guilty pleasures, restaurants, … Bij momenten heeft het boek daardoor een hoog Sex and the City-gehalte. Dit is het verhaal van twee vrouwen die het overduidelijk gemaakt hebben.

Een en ander komt goed tot uiting in het hoofdstuk over kleren. Allebei hebben ze er ‘walgelijk veel’. Halina krijgt van haar boekhouder zelfs de opmerking dat zij het grootste deel van haar salaris opmaakt aan stukken stof. Zij geeft toe dat zij een uithangbord is van de ‘westerse hebzucht’.

Maar dan komt de aap uit de mouw. Dat koopgedrag heeft een reden. Halina ziet het als een wapenrusting in haar jacht naar de ideale man. ‘Met elke volle kledingtas,’ zo schrijft zij, ‘denk ik een stukje dichter bij mijn doel te komen, een stukje verder weg van de eenzaamheid.’ Tegelijk vraagt ze zich af of die strategie wel werkt. ‘Na vier mislukte relaties is het misschien verstandiger meteen mijn ware aard te tonen dan hem eerst te verleiden met gouddraad en zijde.’

Daarmee is een belangrijk pijnpunt blootgelegd. In het begin van hun carrières waren Carice en Halina door hun vroege succes koplopers. Ze voelden zich daarin wat verloren, want anders dan hun leeftijdsgenoten. Nu zitten ze opnieuw samen in een soort isolement, ‘want we hebben zo ongeveer als enigen van onze vrienden geen gezin’. Ontnuchterende vaststelling: ‘Nu hebben onze leeftijdsgenoten allemaal professioneel succes en zijn wij losers op een ander vlak.’

Halina voelt zich ‘bevrijd van iets enorms’ als ze na twintig jaar toneelspelen de felbegeerde Theo d’Or voor beste actrice te pakken heeft. Maar als ze na het feest met haar prijs thuiskomt, beseft ze dat er niemand in huis is aan wie ze hem kan tonen. Carice neutraliseert de vraag naar de ‘ideale man’ met een verhaal over hoe ze als zeventienjarige bakvis smoor was op Paul de Leeuw. Halina echter schildert het portret van een superman waar elke reële man alleen maar een slechte versie van kan zijn: ‘Mijn zoektocht levert me niks op, behalve teleurstelling.’

Niet toevallig zit Carice op één van de foto’s in het boek te bladeren in Ik ben alleen, een boek met nagelaten notities en teksten van Marilyn Monroe, die op zowat elke bladzijde haar eenzaamheid uitschreeuwt.

Gelukkig hebben ze elkaar. Carice en Halina zijn al jaren hartsvriendinnen. Ze hebben niet alleen dezelfde agent en boekhouder maar ook dezelfde tandarts, therapeut en gynaecoloog. Hun band gaat duidelijk erg diep. Halina schrijft: ‘Vriendschap is voor mij van levensbelang, omdat ik relaties veranderlijk vind.

Ik vind het uiteindelijk belangrijker dan de liefde.’ Wat hen bindt is – in de woorden van Carice – een ‘diepe existentiële eenzaamheid die we in elkaar herkennen’. In die vriendschap zit ook een gevaar: bij een bezoek aan een astrologe krijgen ze te horen dat ze moeten ‘oppassen niet in elkaar over te vloeien en te veel in elkaar op te willen gaan’.

Eén van de uitgebreidste passages gaat over hun zelfbeeld. Tijdens haar jaar in L.A. ondervindt Halina dat zij niet voldoet aan het schoonheidsideaal van Hollywood. ‘Het is volstrekt onduidelijk,’ zo merkt ze op, ‘waar je talent begint en je uiterlijk eindigt.’ Toch hopen ze dat hun carrière niet alleen daarop is gebaseerd. Carice beseft dat vooral in film je leeftijd erg belangrijk is. Is ze ‘nog maar’ of ‘al’ 37? Binnenkort staat ‘de nieuwe Carice van Houten’ voor de deur. Make-up en fotoshop geven een vals beeld van wie iemand werkelijk is. Het gevolg is dat iedereen probeert te voldoen aan een uiterlijke norm die helemaal niet bestaat. Als actrices, zo weten ze, houden ze dat mee in stand.

Een ander soort wrevel manifesteert zich op het toneel. Halina ergert zich blauw dat er voor vrouwen in het klassieke repertoire, op Hedda Gabler na, alleen maar onderdanige rollen zijn. ‘Over het algemeen bijten ze niet of nauwelijks van zich af en als ze dat wel doen worden ze in rap tempo door een man getemd.’ Het levert haar op een bepaald moment een fysieke afkeer voor haar mannelijke tegenspelers op.

Ondertussen gaat het echte leven verder. Van Carice raakte in oktober bekend dat ze sinds kort een relatie heeft met Kees van Nieuwkerk, zoon van De Wereld Draait Door-presentator Matthijs van Nieuw- kerk. Halina werd recent in de populaire media gekoppeld aan voetballer Edgar Davids; zelf zeggen de twee alleen maar ‘bevriend’ te zijn.

Carice van Houten & Halina Reijn, Antiglamour, Amsterdam: Nijgh & Van Ditmar, 2013

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

boeken
Leestijd 4 — 7 minuten

#135

15.12.2013

14.03.2014

Johan Reyniers

Johan Reyniers is schrijver en dramaturg. Hij was de directeur van de Leuvense organisatie voor hedendaagse dans Klapstuk (1993-1998) en artistiek directeur van het Kaaitheater (1998-2008). In 2008 werd hij hoofdredacteur van Etcetera. Sinds 2014 is hij hoofddramaturg bij Toneelgroep Amsterdam.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!