The Wonder of it All – Daniel Linehan/Hiatus

The Wonder of it All is een performance die enige overgave vraagt. Heeft de titel al iets esoterisch, dan versterkt de zaaltekst dat met woorden als ‘verbindend web’, ‘onderdrukte gevoelens’, ‘eenheid in veelvoud’ en ‘extase’. Als we vervolgens helemaal naar beneden geloodst worden in de Soetezaal van STUK, waar lage bankjes de scène omkaderen, bereiden we ons voor op een sessie groepstherapie. Niet per se met tegenzin, wie heeft er in deze tijden geen nood aan een beetje therapie? Dat was ook wat Daniel Linehan en dramaturge Elisa Demarré dachten toen ze deze performance maakten: in een verdeelde wereld met wankelende en krakende systemen – politiek, ecologisch, economisch – verlangen de mensen nog meer dan anders naar warmte, vriendelijkheid en verwondering. The Wonder of it All is een ritueel om die dingen mogelijk te maken.

Voor dat ritueel is niet veel nodig: aan het plafond hangen vijf lange doeken met natuurprints – denk bladeren, bloemen, mos, water – en een tiental vierkante led-panelen. Wanneer het publiek uit zichzelf is stil geworden, wandelen de vijf dansers naar het midden van het podium, waar ze in een kring gaan staan. Daar beginnen ze rustig heen en weer te bewegen, als wuivend riet.

“Is dit een als performance vermomde meditatiesessie?”

Intussen trekt blauw licht in golven over de panelen en klinkt er een soundtrack (van Rutger Zuydervelt) door de speakers die verdacht veel lijkt op brainwave entrainment: geluid dat je hersenen zou stimuleren om hun golfpatronen aan te passen, zodat je terecthkomt in een relaxte of juist alerte toestand. Is dit een als performance vermomde meditatiesessie? Net zoals je bij meditatie een motto kunt kiezen, of je sessie kunt opdragen aan iemand, dragen de vijf dansers deze performance op aan iets of iemand: moeders, vrouwen, queer voorouders, het bos, al wat leeft.

Levende dans

Maar waar de belichting en het geluid ons zachtjes verder richting trance duwen, slaat de choreografie plots een andere weg in. De dansers cirkelen onafhankelijk over het podium, lijken vaak te improviseren, hun eigen manier van bewegen te vinden. Tegelijk merk je hoe bewust ze zich zijn van hun omgeving, van de anderen. Zo worden botsingen last-minute afgewend, vangen de dansers elkaar soepel op, spelen ze in op elkaar en maken ze plezier. Het geheel oogt vloeiend, dynamisch en in balans. Het maakproces van Daniel Linehan en Hiatus zit daar voor iets tussen. Linehan heeft het liever over ‘levende dans’ dan over ‘choreografie’, een benaming die misschien een vleugje zweverigheid binnenbrengt, maar wel goed vat waar het om gaat. Tijdens het maakproces onderzochten de dansers actief bewegingen en de dynamiek die ontstaat wanneer verschillende mensen samen dansen.

“Linehan heeft het liever over ‘levende dans’ dan over ‘choreografie’, een benaming die misschien een vleugje zweverigheid binnenbrengt, maar wel goed vat waar het om gaat.”

Hoe dat precies werkt, kun je ervaren tijdens de Open Mondays die het gezelschap maandelijks organiseert. Daar zijn dansers en niet-dansers welkom om te improviseren, in te spelen op elkaars lichaamstaal en elkaar na te doen, zonder te oordelen over de kwaliteit van een beweging of de uitvoering ervan. Natuurlijk kijken de dansers van Hiatus voor hun performances wel naar wat werkt en niet werkt in een bepaalde context en maken ze een compositie, maar de basis blijft hetzelfde: in plaats van een strakke choreografie die nagevolgd moet worden zijn er losse bewegingen die gaandeweg bouwstenen worden, en die altijd ruimte laten voor iets anders. Vandaar ook de naam Hiatus: een opening, een ruimte vol mogelijkheden.

Zo komt het dat ook The Wonder of it All vaak verrast. Net als we denken dat er een natuurthema wordt aangeraakt, worden de doeken naar de zijkant gehaald en komen we in een soort nachtclub terecht. De soundtrack doet nu meer denken aan de elektronica van The Knife en de lichtpanelen, waarop we eerder de vier elementen herkenden, flikkeren als stroboscopen. Souleymane Sanogo en Louise Tanoto dansen een geweldig opzwepend duet en Linehan rent niet veel later uitgelaten achter het publiek langs.

Wat dit allemaal moet betekenen? Het hoeft eigenlijk niets te betekenen. Hoewel we veel referenties meekrijgen, van een dionysische stoet tot een vlinder die zijn vleugels uitslaat, is er geen expliciete boodschap. De tekst wordt bewust net te zacht uitgesproken om goed te begrijpen, en wat er op de doeken staat, lijkt in elk licht weer anders. Probeer niet te be-grijpen, laat je hokjes en categorieën even voor wat ze zijn, lijken de makers te willen zeggen.

“Probeer niet te be-grijpen, laat je hokjes en categorieën even voor wat ze zijn, lijken de makers te willen zeggen.”

The Wonder of it All appelleert niet aan je denkvermogen, maar aan je lichaam. De focus ligt op het zintuiglijke. Dat blijkt ook uit het slot, waarin de dansers sensoriële herinneringen delen: ‘Ik ruik je, ochtendkoffie/Ik voel je, knuffelen met een geliefde.’ Maar ook: ‘Herinner je je de straatprotesten nog?’ Hier geen angelloze alles-is-goedhouding of escapisme, maar herkenbare herinneringen.

The Wonder of it All stelt ons in staat om nabijheid en plezier te ervaren in onze, verre van ideale, wereld.