Lijfbouwers – Jotka Bauwens & Kopergietery/KGbe

Veel lichaam, maar waar zit de echte ziel?

Wat choreografe Jotka Bauwens vroeg aan haar drie performers was niet min: twee maanden lang werden ze onderworpen aan een streng trainings- en voedingsschema (onder begeleiding van zevenvoudig wereldkampioen bodybuilden Kurt De Taeye). Voor wie de acteurs al eerder zag, is de metamorfose best beangstigend te noemen. In Lijfbouwers laten Elias Vandenbroucke, Patrick Vervueren en Jeffrey Jackson Loewenicht hun spieren rollen als robots van vlees.

Het eerste beeld dat je in de donkerte ziet opdoemen, is het licht van de ringlamp. Het licht waar influencers met hun Tik Tok-filmpjes het beste in gedijen zoals kuikens onder het infrarood. Tot het haantjes worden…

Achteraan staat het krachtvoer opgestapeld: de dozen vol proteïnepoeder, een pallet eieren… Onder pompende beats en agressieve blokletterende reclameslogans komen ze op: “Let the man be born”. Als predikers van de lichaamscultus paraderen de drie performers: ziehier, dit is mijn lichaam dat voor u verrezen is… Maar het is niet al zweet wat blinkt. De spiegel op scène deformeert proporties tot een lachspiegel op de kermis. Een opname van een reclamespot voor proteïne shakes – waarin ze losbarsten als Popeye op spinaziekracht – toont in de mislukking de schijn van het zijn.

“Je zou denken dat we vanuit de esthetiek naar een ethiek gaan, niet vanuit een moralistische reflex maar uit diepere interesse.”

Bauwens, die een professionele dansopleiding volgde en onzeker werd van hoe het lichaam (en gewicht) er op ongezonde wijze werd gecultiveerd, raakte zelf begeesterd door fitness en powertraining en vond -naar eigen zeggen- uiteindelijk daar vertrouwen in haar lichaam. Voor Lijfbouwers koos ze bewust drie mannelijke performers om de kwetsbaarheid in deze überviriele sport te tonen. Ze zet dat gendergegeven op een bepaald moment op scherp door expliciet haar lijfbouwers in panty’s te steken. De trainingsoefeningen/seksuele standjes die ze uitvoeren zijn fluïder dan de genders zo blijkt. Want dat is toch een opvallende vaststelling tijdens deze voorstelling: hoe plots een publiek weer in een man-vrouw dualiteit belandt als de hormonen opspelen. Terwijl de badpakkendéfilés in schoonheidswedstrijden als vrouwonvriendelijk worden ervaren en ter discussie staan, staan deze lijfbouwers in de theaterzaal zich in minislip vanuit elke hoek te etaleren. Het mondt uit in ongeneerd gejoel en gefluit als zat het publiek op een meidenvrijgezellenavond (en me dunkt dat dit in schoolvoorstellingen nog heftiger zal zijn). Kennelijk is er dan toch zoiets als twee maten en veel gewichten…

Barst in het harnas

Maar Bauwens breekt de testosteronbom ook open naar andere referenties met verstilde kracht. Wanneer de performers op klassieke muziek op marmeren sokkels plaatsnemen, zie je het al veel langer doorwerkend ideaalbeeld van de man, van in de Griekse oudheid. Climax is het moment waarop Vandenbroucke ter plekke een spray tan krijgt (wat iedereen tegenwoordig kent als RAL kleur Trump orange). Hij wordt zo getransformeerd in een gebronzeerd beeld, maar er sluipt onzekerheid in zijn pose, barstjes in de bolster, strepen in het zweet dat zich met de natte verf vermengt. “Life is pain, life is pain”, dreunt hij zijn trainingsmantra af en hij pept zich op: “Be a man!” ‘Maar van wie moet dat?’ klinkt plots.

Hier denk je dat de voorstelling zal kantelen. Dat we vanuit de esthetiek naar een ethiek gaan, niet vanuit een moralistische reflex maar uit diepere interesse. Want je bent toch benieuwd naar de beweegredenen van bodybuilders, en misschien zelfs hoe de performers hun training hebben beleefd? Bauwens blijft echter weg van die vragen in deze Lijfbouwers. Als choreografe is ze sterk in beelden maken en associaties oproepen, maar in de theatersequensen ontbeert ze nog kracht — of misschien verbergt ze zich? Zo geeft Lijfbouwers wel zicht op het lichaam, maar te weinig inzicht in de ziel. En blijft de bodybuilder toch nog zo oppervlakkig als het cliché dat leeft, dat alles gewoon ijdelheid is. En dat is een beetje zonde.