#88
15.09 — 14.12.2003

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

11 stemmen over theaterauteur en theatertekst

In dit nummer van Etcetera vindt u een aantal artikels, interviews, verslagen die zich concentreren rond het thema van de theatertekst en de theaterauteur: geen historisch overzicht van de Vlaamse toneelschrijfkunst en haar huidige stand van zaken, maar een caleidoscoop van stemmen van schrijvers en/of regisseurs, theatermakers, dramaturgen die op dit moment volop in de praktijk staan en daar met teksten aan de slag gaan.

Marianne Van Kerkhoven

‘Tot dat soort uitspraken laten we ons beter niet verleiden.’

Eerste stem: Jan Ritsema

Jan Ritsema

Hebben en houden

Tweede stem: Bart Moeyaert

Bart Moeyaert

De Drama’s van 11 september: Opgedragen aan Carlos Tindemaris (1931-2002)

Derde stem: Erwin Jans  

Er zijn weinig gebeurtenissen in de recente geschiedenis die onmiddellijk zoveel commentaar en analyses hebben geproduceerd als de aanslagen van 11 september 2001. Omdat de aanslagen live te zien waren op televisie, werden ze ook in real time verslagen en becommentarieerd. Woordeloze ontzetting en verbijstering en een niet te overziene stroom van gesproken en geschreven woorden begeleidden de gebeurtenissen.

Erwin Jans

Pakweg Tsjechov

Vierde stem: Christophe Vekeman

Zoals eender welk boek, krantenartikel of dagboekfragmentje kan dienen om er een scenario op te baseren dat vervolgens succesvol verfilmd wordt, en zoals elke al dan niet waar gebeurde anekdote in potentie de grondslag vormt voor een meesterlijk kortverhaal of een onvergankelijke roman, zo doet het er uiteraard ook niet toe waar het materiaal voor een theatervoorstelling vandaan komt.

Christophe Vekeman

Het geheim van zijn lied

Vijfde stem: Jo Roets

Lijstjes maken, tellen: wie doet dat nu voor zijn plezier? Als je het toch doet, kom je tot de vaststelling dat Jo Roets, artistiek leider van Laika sinds 1990, de productiefste jeugdtheaterauteur in Vlaanderen is, al kwamen heel wat van zijn teksten tot stand in samenwerking met Greet Vissers.

Paul Demets

De banaan die zegt dat ze een appel is

Zesde stem: Ivan Vrambout

Schrijven heeft voor mij meer te maken met de tekens die je wilt geven. Als ik als schrijver én regisseur in een project sta, ben ik tegelijkertijd met visuele en verbale aspecten bezig. Bepaalde elementen worden visueel weergegeven, die hoefje niet meer te beklemtonen met woorden. Soms ben je echter genoodzaakt te zoeken naar visuele tekens omdat een thema verbaal niet levendig genoeg blijft doorheen een tekst.

Ivan Vrambout

Theater schrijven kent geen stolpunt: Bedenkingen over niet-autonome auteurs en autonome acteurs

Zevende stem: Jeroen Olyslaegers

Ergens tussen het schrijven van dit artikel en de verschijningsdatum van dit nummer van Etcetera gaat Jeroen Olyslaegers’ nieuwste stuk, Mood on the Go, in première. Het stuk kreeg als ondertitel ‘De zaligverklaring van Oscar Wilde’, met licht ironische ondertoon uiteraard. Die ironie over het schrijverschap is een van de terugkerende elementen in de toneelliteratuur van Olyslaegers. Met een vol orderboekje als freelance auteur, een ondersteuning vanuit het Vlaams Fonds voor de Letteren en een lidkaart van KVS/de bottelarij op zak is hij tegelijk één van de weinige auteurs die in zoveel totaal verschillende constellaties zijn teksten creëert en confronteert met de praktijk. Wat bepaalt de positie van de auteur? Wat maakt dat er theatrale potentie is, dat er een goede of een minder goede connectie ontstaat tussen auteurs en gezelschappen? Olyslaegers onthult zijn ‘leerpositie’.

Kurt Melens

Waar, waarover, waarvoor: Drie snapshots over het schrijven voor toneel

Achtste stem: Rudi Meulemans

Rudi Meulemans

‘Autobiografische fictie,: ja, dat vind ik een goeie omschrijving.’

Negende stem: Pascale Platel

De Koning van de Paprikachips, Connaissez-vous votre Géographie, Ola Pola Potloodgat, Via Viola, Gezegend Zij, Besmeurde witte laarsjes... Pascale Platel heeft op korte tijd (actief sinds 1998) een consistent oeuvre bij mekaar geschreven. En dan blijven de kortverhalen, luisterspelen en kinderboeken hier nog achterwege. Momenteel legt ze de laatste hand aan een bewerking van Sneeuwwitje, in opdracht van het Festival van Vlaanderen.

Patrick Jordens

Samen jazz spelen: Het Jack Sels Project

Tiende stem: Peter Anthonissen

In 1998 sprak Jos Verbist, directeur van Theater Antigone, Peter Anthonissen aan om de tekst te verzorgen van Het Jack Sels Project, een productie waarbij in een latere fase ook Theater Zuidpool en De Werf Brugge als coproducent betrokken werden. Met zo goed als geen ervaring in het schrijven van theaterteksten ging Anthonissen – tot dan toe vooral bedrijvig als theaterrecensent – aan het werk. Enkele impressies van een zoektocht.

Peter Anthonissen

In de tekst zit een theater

Elfde Stem: Paul Pourveur

Paul Pourveur (°1952) startte als scenarist voor film en televisie. Sinds medio jaren ’80 profileert hij zich als theaterauteur. Hij weet het genre te vernieuwen met teksten als, onder meer, Le Diable au Corps (’86), Congo (’89), Noorderlicht en Vaders en Zonen (’98), Lilith@online (’01), Grond (’02), Les B@lges (02) en Shakespeare is dead. Get over it (’03). Wars van traditionele dramaturgie, met zijn psychologie en lineair verhaal, breekt Pourveur de theatertekst open. En of die dan nog speelbaar is? Die vraag is niet bijzonder relevant, vindt Pourveur.

Clara Van den Broek

Intellectuelen tegen de elitecultuur, één front?

Cultuurpopulisme

Walter van den Broeck – Belgisch briefschrijver par excellence – en Gust de Meyer namen onlangs allebei het culturele landschap in Vlaanderen onder de loep en publiceerden er een pamflet over. Wat voor recensenten Leo de Haes en Stefaan de Ruyck dan weer een aanleiding was om op hun beurt in de pen te klimmen.

Leo de Haes

Boerenpsalm

Walter van den Broeck heeft een open brief geschreven aan cultureel Vlaanderen. Daarin zet hij zijn visie uiteen over de plaats en de rol van de kunst in onze huidige maatschappij. Ik respecteer het zeker dat Van den Broeck deze uitdaging heeft aangedurfd. Het discours over de kunsten is in Vlaanderen niet fel ontwikkeld en zeldzaam zijn de kunstenaars die omtrent dit onderwerp een uitgewerkte, gefundeerde visie hebben gepresenteerd. Maar is hij ook in zijn opzet geslaagd?

Stefaan de Ruyck

The role of the artist is to disappear.’: Over de labyrinten van Enrique Vargas

Ars moriendi/Ars vivendi- De kunst van het sterven/De kunst van het leven – was het thema van bet voorbije Time Festival. Artistiek leider en artiest-in-residentie Enrique Vargas, Time en Nieuwpoorttheater ruilden ratio in voor emotie en zintuiglijkheid, met als vertrekpunt de grens-ervaringen leven en dood, en de herinnering die het laatste aan het eerste koppelt. Het hart van het festival was het labyrint van Vargas en zijn Teatro de Los Sentidos.

Katleen Van Langendonck

Werken vanuit de kracht en niet vanuit de klacht: Rondetafelgesprek over kunst en cultuur in de opleiding sociaal-cultureel werk

In het debat over cultuurparticipatie werd de voorbije jaren een appèl gedaan op de kunstenaars en cultuurverstrekkers. Zij moeten kunst maken en brengen voor een breed publiek. Maar hoe staat het met de zorg voor dat publiek? Welke inspanningen worden er geleverd om de ontwikkeling van het publiek gelijke tred te laten houden met de ontwikkelingen in de kunsten? In de vorige afleveringen focusten we op initiatieven van de kunstensector, het cultuurbeleid en het leerplichtonderwijs. In deze aflevering staat de opleiding Sociaal Werk, meer bepaald de optie sociaal-cultureel werk, centraal. Heeft kunsteducatie een plaats in deze opleiding?

Marleen Baeten

In memoriam Joseph Chaikin (1935-2003)

‘Open was the right name for his theatre. We see more now, and the light is his.’

Annie Declerck

De voorstelling van de (on-)werkelijkheid: Recent werk van Alain Platel, Meg Stuart, Anne Teresa De Keersmaeker

De dans in Vlaanderen kende in het begin van de jaren ’80 op haast wonderbaarlijke wijze een ongekende groei met pioniers als Anne Teresa De Keersmaeker, Jan Fabre en Alain Platel. Niet zo heel veel later kwamen daar nog enkele nieuwe namen bij als Wim Vandekeybus en tenslotte ook de Amerikaanse Meg Stuart.

Pieter T’Jonck

Theatraliteit losjes gebundeld

Bij uitgeverij Van Halewyck verscheen vorig jaar de essaybundel De verspeelde werkelijkheid, verkenningen van theatraliteit. Het begrip theatraliteit wordt er in een reeks bijdragen belicht vanuit de meest uiteenlopende invalshoeken, zoals de sociologie, psycho-analyse, vrouwenstudies, mediatheorie en cultuureconomie. Ellen Walraven nam het boek voor ons door en legde het met gemengde gevoelens terug neer.

Ellen Walraven

recensies

Een les in luisterend kijken: I Due foscari Anne Teresa De Keersmaeker/De Munt

Het siert de Venetianen dat ze altijd creatief geweest zijn in het bestraffen van misdadigers. Opknopen bijvoorbeeld, kon, al naargelang de misdaad, zowel met het hoofd als met de voeten bovenaan. Eén straf overtrof wel alle andere in spitsvondigheid: wie, aldus de overgeleverde wetteksten, in de buurt van de ramen van de volksvergadering speelde of rumoerig was, diende onverwijld in het water te worden gegooid.1

Raf Geenens, Tom Janssens

Strengen van toevalligheid: Luk Perceval regisseert tweemaal Von Mayenburgs Das Kalte Kind

We zijn weer helemaal bij wat Marius von Mayenburg betreft. Het oeuvre van de 31-jarige Duitse schrijver beslaat vier stukken, en degene die we daar nog niet van kenden werden het voorbije seizoen in onze theaters geïntroduceerd. De Queeste pikte het (ook in Duitsland) totaal over het hoofd geziene Haarmann op en Luk Perceval begeleidde Das kalte Kind naar de openbaarheid. In december 2002 regisseerde hij de wereldpremière in de Berlijnse Schaubühne en een half jaar later deed hij het in Het Toneelhuis met zijn eigen acteurs nog eens over.

Geert Sels