“Het zelf.” Princess Isatu Hassan Bangura proeft het op haar lippen, herhaalt het nog een keer, smakkend, langoureus: “Het zelf.” Het woord blijft tussen haar tanden steken, als een vervelend flintertje vlees waar ze niet vanaf geraakt. Uiteindelijk spuwt ze het uit. De zoektocht naar dat ‘zelf’ is net wat deze performer, die op haar dertiende uit Sierra Leone naar Nederland emigreerde, zo lang trachtte te vermijden. In Great Apes of the West Coast lijkt het ironiseren van de identiteitskwestie – “Fuck identity!” – dan ook de inzet van de voorstelling. In de Europese samenleving waar Bangura opnieuw dient te beginnen, is dat ‘zelf’ immers een individuele aangelegenheid die bij haar nogal wat weerstand oproept. De clichévraag ‘Wat is je verhaal?’ wordt in Bangura’s ritmische herhaling een vingerwijzing – niet weer dié vraag. Rechts op de bühne lijkt het ‘traditionele hutje’ een bewuste schimpscheut naar stereotiepe westerse beelden over ‘de Afrikaan’.

In het eerste deel is de afstand van Princess Isatu Hassan Bangura tot zichzelf aanzienlijk. Door haar volwassenwording in een westerse context is ze vervreemd geraakt van het meisje dat ze vóór de migratie was. Dat meisje zit ergens op een prachtig wit zandstrand, zo deelt ze een herinnering, tussen haar vader en haar moeder in, bevroren in de tijd. Wachtend om bevrijd te worden. Intussen spreekt de vrouw die ze is geworden op wetenschappelijke toon over zichzelf, als over een geobjectiveerde ander: “Ik las ergens dat in de meeste West-Afrikaanse culturen namen de uitdrukking vormen van kwaliteiten of eigenschappen.” Kan Princess waarlijk de prinses worden die haar naam haar toekent? 

Het is duidelijk dat Bangura’s aangenomen westers-rationele omgang met het zelf en de wereld op springen staat.

Het is duidelijk dat Bangura’s aangenomen westers-rationele omgang met het zelf en de wereld (Descartes! Ik denk dus ik ben!) op springen staat. De dierlijke, neurotische hoofd- en schouderbewegingen waarmee ze haar publiek verwelkomt voorspellen dat: iets zit klaar om uit te breken. Great Apes of the West Coast neemt in een tweede deel dan ook de vorm aan van een metamorfose van mind, body and soul. Deze spirituele ervaring belooft het contact te herstellen met het eigen lichaam en dat van de voorouders, maar ook met het moederland en de geschiedenis van Sierra Leone. Dat verhaal dringt zich op, onvermijdelijk.

Dat ‘zichzelf worden’ is niet, zoals vaak in de westerse verhalende traditie, de ontbolstering als individu, maar het ‘inpluggen’ binnen een grotere gemeenschap. I am, therefore we are, wijzigt Bangura Descartes’ credo. En terwijl dat proces van belonging door Vlaamse verhalenvertellers nogal eens vorm krijgt via spel en taal (denk: Kris Cuppens, Johan Petit, Kommil Foo, …) zet Bangura voluit  in op het performatieve in al zijn aspecten: Great Apes of the West Coast is een daad, een ritueel. 

Het hutje onder de ronde volle maan is met andere woorden geen te ironiseren relict uit het verleden, maar een heilige plaats in het nu, de plek waar Bangura’s transitie plaatsvindt en waar haar (de) toekomst vorm krijgt. De instrumenten voor deze metamorfose zijn mystieke taal – in een poëtische en klankvolle monoloog – beweging, muziek, licht en kleurrijke kostuums, een prinses waardig. Bangura predikt, bezweert en spreekt met meerdere tongen. Ze roept de voorouders aan, danst ongeremd. In deze spirituele séance is niet langer plaats voor ironie: in het doen is de kritische afstand tot het zelf verdwenen. De ernst van dit tweede deel is, voor een door postmoderne esthetiek doorkneed publiek, even wennen. Ook de trots die spreekt uit het herwonnen zelf – proud to be human, woman, African! – zal een grotendeels wit, Eurocentrisch en globaal denkend publiek ongemakkelijk maken. 

Zowel de theatervorm als inhoudelijke lading van deze voorstelling schuren aan tegen een diep ingesleten westerse theatertraditie, waarin kritische distantie (op beide niveaus) de norm is. Great Apes of the West Coast zorgt voor frictie, onvermijdelijk. En gelukkig maar.