#28
15.12 — 14.03.1990

De pdf van deze editie is momenteel niet raadpleegbaar. We doen ons best om dit zo snel mogelijk op te lossen. Geen zorgen! Je kan al de artikels nog steeds lezen op onze website. Vind je alsnog niet waar je naar op zoek bent?
Aarzel dan niet om contact op te nemen met ons via
[email protected], we helpen je graag verder!

Het Centrumdecreet

Dit is Belgisch

Al jaren wordt een herziening van het totaal verouderde theaterdecreet gevraagd. De partijpolitiek stelde twee teksten op, een blauw ontwerp en een rood voorstel. In verschillende adviserende ateliers wordt nu gepoogd een passende paarse teint te vinden. De theatersector is verdeeld: de gevestigde gezelschappen willen van geen verandering weten en stemmen voor status quo, de jonge horde eist een overheidsbeleid dat kwalitatief tussenkomt, een fundamentele discussie over de zin en de slagkracht van het decreet wordt echter niet gevoerd. Etcetera brengt materiaal aan : een feitenrelaas, een pleidooi voor soepelheid, een verhaal over artistieke structuren, vragen naar de rol van de vakbond, een standpunt over de werkplaatstraditie in Nederland. Hoe spel je discussie ?

Klaas Tindemans

Uit gewetensnood geboren

Werkplaatsen in Nederland

Het begon allemaal met twee fantastische beslissingen van de overheid. De eerste werd al in 1945 genomen. De bezetter was begonnen met het op grote schaal subsidiëren van kunst en er werd besloten daar mee door te gaan. Het is vreselijk maar waar : zoals we het bevolkingsregister aan Napoleon danken, zo danken we de kunstsubsidies aan Hitler.

Tom Blokdijk

Kleine rondedans der structuren

Vingeroefening omtrent ambacht en anarchie, bureaucratie en vervreemding

Marianne Van Kerkhoven

Het Vlos-epos

Exit Mortier, Introit Clemeur

Op 17 oktober 1989 zijn te Antwerpen de poorten van de Vlaamse Opera (Vlos) definitief opengegaan met de opvoering van Simon Boccanegra. Deze vertoning kunnen we meteen zien als een soort afscheid van Gerard Mortier, want op 1 november is hij, na scherpe conflicten met de voorzitter van de Raad van Bestuur (De Moor), bij de Vlos opgestapt. Voor de goede orde is het belangrijk aan te stippen, dat deze beslissing los stond van Mortiers benoeming bij het Festival van Salzburg.

Johan Thielemans

Botho Strauss

Een hiaat in de natuur der dingen, een dramaturgie van de blik

Al te makkelijk houdt men de teksten van Botho Strauss in een wurgende greep door ze als moraliserend, neo-romantisch of mild melancholisch te betitelen. Men leest Strauss als een spiegel van de verwarring en de onzekerheid van onze tijd, terwijl het een labyrint is, een onderwereld waar je, als Orfeus die zich omdraait, enkel leegte vindt. Hoe ensceneer je leegte, radicale onzekerheid, het gebroken oog ? Erwin Jans bespreekt de recente produkties van De Tijd en de Kamer door Arca en Het Nationale Toneel in het licht van Strauss’ dramaturgie van de blik.

Erwin Jans

Theaterfotografie

Het werk van de theaterfotograaf is per definitie paradoxaal. Het legt vast wat voor de vluchtigheid bestemd is. Het theater gebeurt op dat broze wrijvingsmoment wanneer een publiek een scènische aanbieding ontmoet. Daarna bestaat het theater niet meer. De fotograaf slaat de levende interactie in een stilleven neer waaruit de confrontatie verdwenen is.

Dirk Lauwaert

Steven Berkhoff

Met het oog op de komende eindejaarsvrolijkheid en onder het motto ‘nodig eens een eenzame uit’, publiceert Etcetera hiernaast de tekst van Harry’s Christmas. Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad alvorens de toelating verkregen werd om deze monoloog van Steven Berkhoff te publiceren. Oorspronkelijk zou hier Decadence (1984) afgedrukt staan, maar problemen met zijn agente te Londen (for the time being it is no...), hebben dat onmogelijk gemaakt.

Dirk Verstockt

HARRY’S CHRISTMAS (Smakelijk Kerstfeest)

vertaling Marcel Otten

Steven Berkoff

Klapstuk 1989

Een omgekeerde redenering

Klapstuk ’89 was voor Hildegard De Vuyst beslist een overgangseditie: een aanzet van krachtlijnen die in de toekomst moeten worden doorgetrokken, al is niet meteen duidelijk naar waar en door wie. De enige verwachtingen ter zake, worden hoe dan ook gewekt door de luciditeit waarmee dansers en choreografen met hun dansmateriaal omgaan. An-Marie Lambrechts illustreert: een greep uit de gesprekken die Ariejan Korteweg voerde met de danskunstenaars die op de affiche stonden. Als derde luik een bijdrage van Alexander Baervoets over het spokige dansonderricht in Vlaanderen.

Hildegard De Vuyst

Het kunstwerk als schiereiland

In de bleke namiddagen tussen de voorstellingen in ontving danscriticus Ariejan Korteweg een aantal choreografen van wie op het Klapstukfestival ’89 een voorstelling te zien was. Aan het klein maar taai gezelschap dat deze gesprekken volgde, bood Korteweg zich aan als ‘reisgids’. Voor de duur van de Klapstukgesprekken wenste hij het kunstwerk te beschouwen als “een schiereiland dat je als toeschouwer vanuit de zee bereikt, zonder dat je iets van het achterland te zien krijgt. De makers hebben dat schiereiland zelf ook maar bereikt na een lange weg met daarop allerlei hinderlagen en dwaalsporen. Een gesprek met die makers kan licht werpen op de keuzes die zij gemaakt hebben op hun tocht naar het schiereiland.”

An-Marie Lambrechts

Vlaams dansbeleid maakt geen school

Waar men op het jongste Klapstuk niet naast kon kijken, was het feit dat geen enkele Belgische produktie, Mikrokosmos van Rosas uitgezonderd, gestoeld was op danstechnische onderlegdheid. Karlon Fonteyn, bijvoorbeeld, heeft zelf wel de nodige danservaring maar verkoos te werken met amateurs. Waar zou hij de professionele dansers overigens vandaan hebben gehaald ? In dit landje zonder dansbeleid, waar het woord dans in een ontwerp van theaterdecreet verschijnt als een primeur, de intrede van de dans in de universiteit nog verwondering wekt en danstraditie of danscultuur uitblinken door afwezigheid…zijn professionele dansers schaars.

Alexander Baervoets

Kabuki

De bekoring van de traditie

Bekeerd tot het Kabuki-theater onderneemt Johan Thielemans een initiatietocht door werkelijkheid en schijn. Onderweg krijgt hij af te rekenen met onnagata’s en krijgsheren, operadiva’s en Bunraku-poppen, shamisen-spelers en Brecht. In een verschrikkelijke sneeuwstorm vloeien heden en verleden door elkaar. Geisha’ spelen popmuziek. Mishima speelt in een klucht. Waaiers worden zwaarden en toegangspoorten verdwijnen in het niet. Maar negen onzichtbare knechten voeren hem tot dicht bij de kern : op een magisch moment ontdekt hij de kracht van de traditie.

Johan Thielemans

Column Wim Van Gansbeke (10)

Onder de titel Een ingedamde dijkdoorbraak Opkomst en ondergang van het hilarisch theater, verscheen er in het novembernummer van Toneel Teatraal een stuk van TomBlokdijk over ‘de Vlaamse golf.

Wim Van Gansbeke

Bitef

Belgrado

Luk Van den Dries

Festival d’Automne

Parijs

Kwaliteit en continuïteit zijn wellicht de twee stevigste peilers waarop het jaarlijkse Festival d’Automne in Parijs zijn succes bouwt. De globale integratie van het festival binnen Parijs als permanente culturele metropool werd reeds uitgebreid toegelicht naar aanleiding van de vorige editie (Etcetera 24). De editie ’89 werd gekarakteriseerd door een sterke inbreng van het Duits repertoiretheater met ensceneringen van Klaus Michael Grüber, Luc Bondy en Hans Jürgen Syberberg. Die Deutsche Welle lijkt het Franse theaterlandschap eindelijk te overspoelen en die artistieke irrigatie leverde de voorbije herfst alvast een rijke theateroogst op.

Alex Mallems

Het gebrek

De sokken van Dyonisos hebben me lang bezighouden. Niet alleen het feit dat deze billengod sokken droeg in Van Hoves Bacchanten bij Akt-Vertikaal, en voor de rest niets om het lijf had, ook het soort : dikke, grijsgespikkelde wollen, van het huismerk dat voor de vredelievende groene model heeft gestaan. Is het in die richting dat de verklaring diende gezocht, de vrouwenbevrijder Dyonisos als een wat oudbakken wereldverbeteraar, een salonanarchist, een belegen opsteker ? Of was dit te ver gezocht, lag de oplossing dichter bij huis, was het misschien de koude vloer, dat harde metaal, dat blote Dyonisos niet verdroeg, i.t.t. zijn Bacchanten? Op weg naar een ingewikkelde schoeisel, constructie tussen blootvoetse Bacchae, geitewollen Dyonisos en kothurnenouderlingen (Kadmos en Teiresias), kwam het ontstellende antwoord van regisseur Van Hove: alle interessante kunst heeft een vlekje.

Luk Van den Dries

Repliek

Lemmensinstituut

Pol Schollaert

Het gebeuren

(redactie Etcetera)

Gelezen

(redactie Etcetera)

recensies

Stan

Antwerpen

STAN staat voor Yolente De Keersmaeker, Waas Gramser, Damiaan De Schrijver en Frank Vercruyssen. Zij studeerden vorig jaar af aan het Antwerpse Conservatorium en monteerden als eindexamen twee voorstellingen: Yvonne op/achter de canapé (naar Gombrowicz) en Jan, scènes uit het land (naar Tsjechov).

Dirk Verstockt

Zomergasten

Zuidelijk Toneel BMC, Eindhoven

Maxim Gorki, de Bittere, schreef in 1904 Zomergasten, en precies, dag op dag, 85 jaar later, gaat de enscenering van Guy Joosten, in de Eindhovense Schouwburg in première. Zomergasten is een misleidend vrijblijvende observatie van de hebbelijkheden van een uitgebluste burgerij. Maar dit vrijblijvende slaat om, na enkele lichte provocaties, in een onthutsend ‘démasqué’ van de gasten op het landgoed van advocaat Brasov. Het afscheidssouper, bij het einde van de zomer, is de aanleiding voor een ware orgie van domheid, rancune en cynisme. Nadat kindse volwassenen elkaar scènes lang hebben bedrogen, elkaar flauwe’ verhalen verteld of slijmerige gedichten voorgelezen -soms gadegeslagen door arbeiders, die niet begrijpen- barst het gezelschap los, en na die doffe explosie zie je in dit wijds-Russische landschap enkel flarden onvermogen en stukgeschoten luchtballons.

Klaas Tindemans

B is A in Bubbels

Oud Huis Stekelbees, Gent

Oud Huis Stekelbees gaf een werkopdracht aan de actrices An De Donder en Jacqueline Kaptein, rond het thema van Kaspar Hauser (een ‘enfant sauvage’ dat te voorschijn kwam na 16 jaar in een hok gewoond te hebben, geen enkele menselijke code kende, dus ook de taal niet). Dit voorbereidende werk mondde uit in een schrijfopdracht aan Willy Thomas, die als acteur/regisseur bij Dito Dito de taaithematiek herhaaldelijk onderzocht in zijn stukken en produkties. Uit deze tekst werd dan B is A in Bubbels geboren, geregisseerd door Guy Cassiers, sinds een paar seizoenen artistiek leider van Oud Huis Stekelbees. Zowel binnen-(o.a. The Hunting of the Snark) als buitenshuis (o.a. Parade) ontwikkelde Guy Cassiers een stijl die gekenmerkt wordt door een groot belang van en subtiel spelen met taal, verbeelding, associatie, niet-expliciteren, verwondering, emotie,…

Dirk Verstockt

Mijnzoetje junior.

’t Gebroed, Antwerpen

’t Gebroed is de naam van een nieuw gezelschap, opgericht door een aantal jonge acteurs, waaronder afgestudeerden van de Studio Herman Teirlinck te Antwerpen. Deze acht toneelspelers gingen in de clinch met een tekst van Pjeeroo Roobjee : Mijnzoetje Junior.

Dirk Verstockt