© Michel Petillo

Christophe Van Gerrewey

Leestijd 3 — 6 minuten

3ird5 @ w9rk – Anne Teresa De Keersmaeker & Radouan Mriziga / Rosas & A7LA5

Comment vivre ensemble

Aan de start van 3ird5 @ w9rk gaat al een choreografie vooraf, zoals dat nog een tijdje bij voorstellingen het geval zal zijn. In de grote tuin van het Maison des Arts – een onwaarschijnlijke aanwezigheid, midden in Schaarbeek – kiezen groepjes gemaskerde toeschouwers voorzichtig een plek uit, op het gras, op een bank of op klapstoeltjes, rondom een rechthoekig leeg waterbassin met fontein, en op voldoende afstand van elkaar.

Dat de lichamen van Anne Teresa De Keersmaeker en Radouan Mriziga verschijnen, dreigt voor even onopgemerkt voorbij te gaan. Plots staan ze daar, naast elkaar maar toch ook afzonderlijk, elk apart in een felverlichte raamopening op de eerste verdieping van het Maison des Arts – een neoclassicistisch, aristocratisch landhuis uit 1826, nagenoeg symmetrisch, statig en dominant. De architectuur doet meteen dienst als een schijnbaar vanzelfsprekende ordening, waarvan verwacht wordt dat lichamen zich er probleemloos in thuis voelen. Over compositie en ordening van de ruimte zal het in 3ird5 @ w9rk gaan, zoals vaker in het werk van Mriziga, die bijvoorbeeld afgelopen zomer, in de tentoonstelling The Time of Work, een kleine kamer probeerde in te richten en te beheersen in de nieuwbouw van Z33 in Hasselt.

De Keersmaeker en Mriziga bewegen aanvankelijk synchroon, rustig, voorgeprogrammeerd – met hun armen en handen lijken ze de hun toegemeten plaats op te meten, of meteen ook aan de ander duidelijk te maken wat, in de onmiddellijke nabijheid van een lichaam, redelijkerwijze als een individueel territorium te beschouwen valt. Al snel hapert de consensus en de harmonie, en beide performers gaan stilaan hun eigen weg, in andere raamopeningen, in een andere kamer zelfs, met een afwijkend ritme, en uiteindelijk zonder veel consideratie voor elkaar. Revolution van The Beatles, uit 1968, barst los – ‘You say you want a revolution / Well, you know / We all want to change the world’ – in de fuzzy hardrockversie, en dus niet het akoestische nummer van op The White Album, en ook veel van wat volgt in 3ird5 @ w9rk is hard, manifest, gejaagd, bij momenten zelfs agressief.

In de tuin, in de open lucht, is de orde van het Maison des Arts grotendeels afwezig. De Keersmaeker en Mriziga zoeken, binnen die nieuwe vrijheid en na het afscheid van klassieke structuren, al dansend en bewegend naar schema’s, patronen, gebaren – naar een cadans en een maatvoering die twee lichamen kunnen installeren, als startpunt voor een andere vorm van samenleven. Comment vivre ensemble – het was ook de vraag die Roland Barthes zich stelde in zijn bekende lessenreeks uit 1977, waarin hij op zoek ging naar mogelijkheden om ‘een sociabiliteit te aanvaarden en te construeren zonder vervreemding van de ander’. In 3ird5 @ w9rk is die constructie, opvallend genoeg, toch weer klassiek, of alleszins geometrisch: eerst proberen De Keersmaeker en Mriziga afstanden uit binnen de beschikbare ruimte van het lege, stenen bassin. Daarna trekken ze brede cirkels over bijna de gehele ruimte van de tuin: een van hun beiden staat in het midden, en is verbonden met de andere performer door middel van een lang lint, dat soms rakelings boven de hoofden van het publiek passeert. Dreigende beats weerklinken, en Mriziga beent frenetiek rond, tot hij begint te lopen; De Keersmaeker houdt hem nauwlettend in het oog – de ander ergens positioneren is nooit zomaar een onschuldige of ongevaarlijke bezigheid.

Toch opent die wederzijdse controle, blijkbaar, mogelijkheden: De Keersmaeker voert als eerste een solo op, freewheelend, tussen het publiek door, terwijl Mriziga vanuit de spreekwoordelijke coulissen toekijkt. Ze zingt of scandeert, het hoofd verborgen onder een rode doek, flarden uit The Message van Grand Master Flash, het hip hop anthem uit 1982 over stedelijke malaise: ‘Don’t push me ’cause I’m close to the edge / I’m trying not to lose my head / It’s like a jungle sometimes / It makes me wonder how I keep from goin’ under’. Na een gelijkaardige solo van Mriziga eindigt 3ird5 @ w9rk met een hernieuwde toenadering: de twee performers dansen samen, dicht bij elkaar, en ze vinden de gedeelde rust en de gelijktijdigheid terug van aan het begin, liggend op de rand van het bassin. De klokken van de nabijgelegen Koninklijke Sint-Maria-kerk luiden, tien, twintig, dertig keer na elkaar. De ordening van de architectuur van het Maison des Arts is vervangen door akoestische regelmaat, als van een hartslag die klopt in het karkas van een oud en in onbruik geraakt religieus gebouw, waar toch nog naar geluisterd kan worden.

Je leest onze artikels gratis omdat we geloven in vrije, kwalitatieve, inclusieve kunstkritiek. Als we dat willen blijven bieden in de toekomst, hebben we ook jouw steun nodig! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#161

15.09.2020

14.12.2020

Christophe Van Gerrewey

Christoph Van Gerrewey is schrijver van essays, verhalen, romans. Hij is tevens onderzoeker, docent, en criticus in het domein van Architectuur en Stedenbouw.