In mijn hoofd licht plots The Sufferer op, een personage uit Light and the Sufferer, een kort verhaal van Jonathan Lethem. Personage is een misleidende term. Een Sufferer is een wezen tussen aap, luipaard, alien en mens. Het laat zich niet zien, tenzij iemand in de problemen zit. Dan verschijnt het en volgt het de ongelukkige overal.

Het verhaal vertelt de ultieme poging van Paul om zijn broer Don — Light voor de vrienden— uit de miserie van een drugsleven te halen. Aan het begin van het verhaal krijgt Light ineens het gezelschap van een Sufferer.

Is het de aankondiging van onheil of de juist voorbode van nieuwe hoop? Is het een bewaarengel? Een mede-lijder, zoals de naam doet vermoeden? Een stigma? ‘Look, you have a Sufferer’, zeggen de anderen in het verhaal. De Sufferer maakt je pijn zichtbaar, maar echt helpen doet hij niet. Een Sufferer mengt compassie met schuld, stigma met onverschilligheid. Hij weet meer dan jij, maakt intimiteit openbaar en je raakt hem niet zomaar kwijt.

Ik werd er blijkbaar zo door geraakt dat ik het al jaren meedraag.
Op de scène: twee broers. Ze dollen. Ze dansen. Ze lachen. Ze duwen elkaar. Hun verhalen zijn donker. Geloven ze nog in een toekomst? Langzaam worden overal in de ruimte wezens zichtbaar. Aan de rand van de scène. In de theatergordijnen. Op het grid. Ze klimmen van de balkons. Ze schuiven over de trappen van de tribune. Ze ademen onder de stoelen. Ze zien er verschillend uit, maar horen onmiskenbaar bij elkaar. Ze gapen onverschillig, observeren spelers en publiek. Eentje loopt het speelvlak op en gaat naast een van de broers zitten. Een ander loopt naar stoel E6 en nestelt zich in de nek van de toeschouwer die het meest geraakt wordt door het verhaal. Eentje sluipt naar stoel S10, naar de toeschouwer die denkt dat zoiets hem nooit kan overkomen.

Het zaallicht gaat aan. De broers zwijgen. Iedereen kijkt naar iedereen. Mensen, wezens, dingen zien elkaar.

Applaus.

Een vrouw pakt haar jas en loopt de zaal uit. Een soepel, alienachtig wezen volgt haar naar buiten. Het loopt naast haar mee terwijl ze naar huis fietst. Het wacht tot ze haar fiets op slot heeft gezet en loopt achter haar aan de trappen op naar haar flat, waar ze in het donker voor het raam gaat staan. Het zal bij haar blijven zolang het nodig is.