© Karolina Maruszak

Leestijd 3 — 6 minuten

The one (et demi) man show – Ras El Hanout & KVS

Selectieve doofheid

Het zijn geen aangename weken geweest voor mensen die geven om vrouwen. Als zelfs een rechter in Gent stelt dat twee veroordeelde verkrachters een “onbezonnen” maar geen criminele ingesteldheid hadden, rijst de vraag waar mannen hun verwrongen ideeën over consent eigenlijk halen. In The one (et demi) man show pogen Pitcho Womba Konga, Naïm Baddich en Salim Haouach ons daarop een blik te bieden.

Deze eerste co-productie tussen theatercollectief Ras El Hanout en KVS onderzoekt met name waar het botst wanneer een dader ook een publieke persoonlijkheid is. Liesbet Stevens van het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen waarschuwde naar aanleiding van de zaak-De Pauw voor “de cognitieve dissonantie die ertoe leidt dat de beschuldigde van grensoverschrijdend gedrag wordt gevictimiseerd en de slachtoffers worden geculpabiliseerd voor de schade die de beschuldigde geleden heeft”. De makers van The one (et demi) man show confronteren ons met de perversiteit van die mechaniek door ons de gedachtegang van zo’n dader voor te schotelen. Ze doen dat in de vorm van een solo-performance met Haouach zelf in de rol van populaire radiopresentator. We zijn te gast in zijn radiostudio wanneer hij live on air een bericht krijgt van Sarah, de vrouw die hij naar eigen zeggen ooit liefhad, maar volgens haar bericht ook de vrouw die hij ooit verkrachtte. Dit nieuws komt schijnbaar als een donderslag bij heldere hemel voor de presentator. Wat volgt zijn 40 minuten waarin hij zijn luisteraars en zichzelf ervan probeert te overtuigen dat hij géén verkrachter is.

De makers weten met minimale esthetische ingrepen luchtige momenten tijdens de radiouitzending af te wisselen met plotse sfeerverschuivingen, onder meer dankzij de hypnotiserende elektro-akoestische soundscape van Laryssa Kim. Wanneer de presentator zijn luisteraars charmant toespreekt, zijn we daarvan getuige in statische, berekende en bij momenten zelfs komische shots vanuit verschillende hoeken. Wanneer hij echter muziek draait voor dat publiek en zich in de tussentijd gepijnigd probeert te verantwoorden voor zijn daden, komt de plots zeer dynamische camera veel dichter om te accentueren dat de situatie in zijn hoofd een stuk woeliger is. Daardoor worden we als publiek mee heen en weer gesleurd in de twijfel van de protagonist. Is hij een verkrachter? Of heeft hij de signalen gewoon fout geïnterpreteerd? Konga, Baddich en Haouach maken dus ten volle gebruik van de mogelijkheden die livestreamen op online platform KVS 24/7 hen biedt, door perspectieven te creëren die in een traditionele theaterzaal niet mogelijk zijn. Toch is de voorstelling allesbehalve een film geworden. Doordat de protagonist zich beweegt in een uiterst minimale scenografie, wordt van de toeschouwer nog steeds verwacht dat die de ruimte zélf inricht. Aan alles is te voelen dat deze voorstelling effectief live is, van de dialoog tot het richten van de lichten. The one (et demi) man show blijft bijgevolg steeds dicht bij theater, en dat troost in afstandelijke tijden.

Een solo-performance omtrent seksueel geweld door een man gebracht, én door louter mannen gemaakt, roept echter vragen op. Waarom luisteren we niet naar de getuigenis van de vrouw die het meemaakte? De voorstelling probeert net die bezorgdheid te thematiseren door het slachtoffer pijnlijk onzichtbaar te belichamen– ontlichamen? – in een voice-over met de stem van Sabrina Messoudi. Als gevolg daarvan bestaat de show opeens niet meer uit één maar wel uit one et demi man. Toch evolueert de monoloog maar moeizaam naar een dialoog. De presentator vindt het immers moeilijk te luisteren naar Sarah; hij is te druk bezig zijn eigen versie van het verhaal te vertellen. In zijn zoektocht naar de oorzaak van zijn gedrag, spreekt hij over toxic masculinity als grote schuldige en het “monster” testosteron in elke man, en over de druk die komt kijken bij leven in het publieke oog. Het was allemaal een misverstand, “un malentendu”. In hoeverre tolereren we dat deze man zichzelf protagonist maakt in een verhaal dat nooit het zijne was? Misschien moet hij zelf zijn “monster” trotseren, en het niet als excuus opvoeren? Misschien was er geen sprake van een malentendu maar van mal écouté? Door de dader centraal te stellen, lijken de makers te benadrukken dat dit vandaag in de meeste van dergelijke zaken ook nog steeds het geval is. Toch voelt het wrang hoeveel ruimte de man alsnog krijgt om zijn gedachten te spuien. Is het de bedoeling dat we een meer genuanceerd beeld krijgen van daders, of wordt die poging tot nuance van de dader net in twijfel getrokken? Dat laat de voorstelling te veel in het midden.

Deze recensie behoeft bovendien een disclaimer. De makers van The one (et demi) man show lijken ervan overtuigd dat theater een goede tool is om een genuanceerde dialoog te voeren over deze complexe thematiek. Stellingname op het podium dient echter doorgetrokken te worden naar een aanpak achter de schermen. Wanneer tijdens het online nagesprek in de live chat kritiek wordt geuit op mogelijk seksisme binnen het theatercollectief, mag dit dus geadresseerd worden. Krampachtig blijven glimlachen en de kritische reacties in de chat in stilte verwijderen, maakt de cirkel van selectieve doofheid ironisch rond. Malentendu, ou mal écouté?

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

#163

15.03.2021

31.05.2021

recensie

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!