Baba Ayub wacht aan de rand van de woestijn op de geboorte van zijn zoon. Hij en mama Sara hebben al vier dochters, maar Baba wil graag een zoon, om hem verhalen te vertellen, van vader op zoon. Zoals zijn vader dat deed, en de vader van zijn vader en nog vele vaders daarvoor. Met veel geduld wacht Baba Ayub op de komst van zijn zoon, die hij Sabr noemt, wat standvastigheid en doorzettingsvermogen betekent. Hoewel de geboorte van Sabr de dood betekent van mama Sara, is Baba Ayub gelukkig met zijn vier dochters en zijn zoon. Wanneer Sabr op een dag echter door de djinn wordt meegenomen, weet Baba zich geen raad. Hoe moet hij verder, zonder Sabr?

Regisseur Joost Van den Branden heeft het wereldbouwen in de vingers, daar heerst geen twijfel over. Van de zachtjes wiegende waslijn met witte kleren, over de kist met zand waar Sabr gretig zijn naam in schrijft tot de man die achteraan het podium rustig op zijn luit tokkelt (Peter Verhelst): de wereld die zich op de scène ontvouwt wil meer dan enkel illustreren, hij wil mee vertellen. Baba Ayub en Sabr worden verbeeld door poppen van de hand van Patrick Maillard. De hele voorstelling krijgt zo iets magisch en mysterieus. Tegelijkertijd stopt de nieuwe wereld niet aan de rand van het podium, maar betrekt hij ook de zaal. De scenografie  suggereert en impliceert, maar het is aan de toeschouwers om deze wereld mee te verbeelden. Tussen de poppen, mensen, geluiden en verhalen is er plaats voor ieders eigen fantasie. Meer dan acteurs zijn Van Wambeke en Van den Branden dragers die de poppen, het zand, de olijfboom, cactussen en wind hun eigen verhaal laten vertellen.

“Meer dan acteurs zijn Van Wambeke en Van den Branden dragers die de poppen, het zand, de olijfboom, cactussen en wind hun eigen verhaal laten vertellen.”

Meisjes zonder naam

De poëzie van het decor, de mimiek van de poppen, het zand dat door de handen van de spelers glipt… ze maken je vergevingsgezind voor de momenten waarop het ritme van het verhaal even stokt en voor de momenten waarin de spelers zelf verloren lijken te lopen in de pracht van hun zelfgemaakte wereld. De taal blijft soms wat achterop, en misschien moet het verhaal zelf nog wat scherper, genuanceerder of hedendaagser. Sabr is niet echt een emotioneel aangrijpende voorstelling, ondanks de tragiek van de dood van mama Sara en de uiteindelijke verdwijning van Sabr zelf. Ook de conversaties tussen Baba en Sabr blijven wat vrijblijvend, alsof ze niet helemaal weten wat te zeggen tegen elkaar. Dat wringt, omdat het onderwerp van de voorstelling juist de verbondenheid is tussen vader en zoon. Het is ook best jammer dat de esthetiek en doordachte compositie van de scène niet verder worden ingezet om de verhaallijn wat overtuigender te brengen. 

“Zelf verlangde ik naar een voorstelling die ook plaats had gemaakt voor de vrouwelijke familieleden.”

Wat bijblijft is een vraag naar de noodzaak van dit specifieke verhaal, in de wereld van vandaag. Waarom kon juist dit verhaal niet onverteld blijven? Verhalen over vaders en zonen kennen we allemaal, en misschien zijn ze al te vaak verteld. Maar in een zaal tussen broers en zussen, moeders en vaders, vraag ik me plots af waarom de vier dochters en mama Sara geen gezicht of verhaal kregen in de voorstelling en waarom Baba Ayub maar volmaakt gelukkig werd na het krijgen van een zoon. Waarom mama Sara zich niet mag tonen, waarom de cactus die voor baby Sabr werd geplant een speciaal plekje kreeg in het zand. Ik vraag me af wat de meisjes in de zaal zien, of het de zoveelste keer is dat hun zussen geen naam hebben gekregen. En ik vraag me af wat de moeders denken, nadat mama Sara stierf zonder haar eigen verhaal te hebben kunnen vertellen. 

Natuurlijk hoeft niet elke voorstelling of elk verhaal zich bewust te positioneren in een maatschappelijk debat of specifieke context. Maar de keuze voor een verhaal is niet vrijblijvend. De betekenis van de verhalen die we aan onze kinderen vertellen is onderwerp van de voorstelling zelf. Zelf verlangde ik naar een voorstelling die ook plaats had gemaakt voor de vrouwelijke familieleden, of bewuster was omgegaan met het onderwerp van de band tussen vader en zoon. Ook het sprookje mag af en toe kleur bekennen.

Sabr speelt dit najaar (voor scholen).