zaalindeling Berliner Ensemble in coronatijden © Moritz Haase

Leestijd 4 — 7 minuten

Redactioneel Etcetera 161

How to be radical

Op het moment van dit schrijven hebben we al vijf maanden niet meer in een theaterzaal gezeten. Voor een podiumkunstentijdschrift is dat best een existentieel probleem. Het coronavirus heeft de theaterwereld op een historisch ongeziene manier lamgelegd. Premières werden uitgesteld, speelkalenders onderbroken, contracten afgezegd, werknemers op non-actief gezet, festivals geannuleerd, recensies niet geschreven. Etcetera en rekto:verso schrapten allebei hun mei-editie. Zonder theater geen lezers, geen inhoud en geen reden van bestaan.

The corona crisis has affected the performing arts in its deepest core. The physical gathering of people was suddenly tantamount to an attack on public health. Politicians, however, were quite selective in their interpretation of those insights. While airplanes are allowed to take off again just weeks after the lockdown, shopping streets and bars are teeming with people again and supporters are allowed to attend live football matches in the cinema, the events sector, despite its expertise in crowd management and lightning fast adaptation to the new one-and-a-half-meter society, is being ruthlessly targeted. This unequal treatment lays bare an old problem: where is our economic power?

Dans une époque où le théâtre est considéré par beaucoup comme un médium radical – car dangereux –, il est extraordinaire de composer une édition sur la puissance et la radicalisation. Radex signifie racine, se radicaliser devient donc: creuser plus profondément dans le sol, être plus enraciné. Cela ressemble à un paradoxe, puisque le sol sous nos pratiques se déplace à un rythme foudroyant, ce qui nous oblige à les repenser – radicalement, en profondeur. Il n’y a pas que la crise corona qui met le théâtre en tant qu’un art de proximité au dé de se repenser. L’arrangement de l’auditorium coronaproof du Berliner Ensemble sur la couverture de cette édition offre une perspective sombre. Le théâtre deviendra-t-il vraiment une bulle pour les happy few?

Er is ook die andere radicale wende die met rasse schreden op ons afkomt, en waar Covid-19 als zoönose – en de hittegolf die ons teisterde bij de eindspurt naar dit nummer – onvermijdelijk verband mee houdt. Als de ecologische catastrofe ons als burgers oproept tot een fundamentele gedragsverandering – en met de coronacrisis hebben we gezien hoe snel en doortastend we het roer kunnen omgooien – geldt dat appel dan ook voor de kunsten? Moet de kunstpraktijk in het licht van een steeds radicaler wordende planeet, populisme en polarisatie ook zelf radicaliseren?

The transition does not seem to correspond with the many forms of moralistic artivism and ‘engaged’ thematic art that we see on stage today, the social impact of which is eagerly played out by all too zealous communication workers (a selection from the checklist: rehearsals in war zones; colour and disadvantaged groups as symbolic capital; stage texts about #MeToo and the gilets jaunes …). If we are to believe the essays in this issue, radicality does not lie in a far-reaching fusion of activism and art, but rather in consistently understanding, exploiting and envisioning the transformative potential of each sphere.

Cela pourrait prendre la forme d’une pratique artistique radicalement esthétisée et sans compromis, comme celle d’Hannah De Meyer, de Benny Claessens, de Marlène Monteiro Freitas ou de Luanda Casella. Dans son travail, Casella s’oppose à l’impact violent du langage, afin de refaçonner la réalité à travers des expériences approfondies avec la prose et le récit. Kris Verdonck, Michiel Vandevelde et Amanda Piña voient le théâtre comme un lieu mystique permettant de regarder les ténèbres droit dans les yeux et de faire face aux sentiments de perte, de mort et d’une possible n du monde dans une société avec un excès de positivité. Ce qui inspire aussi, c’est l’importance que le chorégraphe Seppe Baeyens et le coordinateur de Globe Aroma, An Vandermeulen, attachent à des processus ascendants complexes, souvent invisibles, avec des performers non-professionnels ou avec des artistes qui ont une fois été des nouveaux arrivants. Ils résistent ainsi à une logique de productivité trop restrictive.

Misschien zijn het niet de luidste schreeuwers, de kunstenaars en cultuurwerkers die nu oproepen om tabula rasa te maken met de bestaande structuren en het ondergefinancierde kunstenbudget in welzijnsprojecten te laten opgaan, die we vandaag radicaal moeten noemen. Wel de mensen die elke dag, te midden van een complexe realiteit en een artistieke roeping die steeds meer onder druk staat, de daad bij het woord voegen in hun streven naar persoonlijke, artistieke en sociale emancipatie. Radicaal want onbevreesd voor de consequenties, zoals het verlies van comfort, zichtbaarheid en privilege. Schrijver Ogutu Muraya besliste vorig jaar om van Amsterdam terug naar Nairobi te verhuizen en enkel nog in Europa te toeren als de theaters zelf voor een visum zorgen. De impact op zijn artistieke praktijk was groot, maar het resultaat ook: zijn verbeelding werd eindelijk bevrijd uit de greep van het neokolonialisme.

Whether artists are trying to rewrite the stories of our unsustainable position in the world in a symbolic context, or, in the light of the many upheavals that await us, opt for a more direct impact as an activist like Christophe Meierhans with Extinction Rebellion, there is a growing awareness that we are no longer ‘emancipated spectators’ watching from the sidelines as the system implodes, but actors with an active responsibility in shaping a more sustainable, diverse and equal future. Let this Etcetera be a plea for a radical turn, on the streets and on stage, with imagination as its driving force.

 

Every year Etcetera launches a multilingual issue in the context of Kunstenfestivaldesarts. The English and Dutch translations of most of the texts can be found on our website.

Je leest onze artikels gratis omdat we geloven in vrije, kwalitatieve, inclusieve kunstkritiek. Als we dat willen blijven bieden in de toekomst, hebben we ook jouw steun nodig! Steun Etcetera.

artikel
Leestijd 4 — 7 minuten

#161

15.09.2020

14.12.2020