‘I don’t know.’ Dat antwoord gaf Peter Thiel laatst op de relatief onschuldige vraag of hij wel wilde dat de mensheid zou blijven voortbestaan. ‘Het ideaal is een radicale transformatie waar je menselijke, natuurlijke lichaam wordt omgevormd tot een onsterfelijk lichaam.’ Nu lopen er natuurlijk wel meer mensen rond met dat soort fantasieën, maar Thiel is geen random forum-dweller maar een van de rijkste tech bro’s ter wereld, de oprichter van onder andere PayPal en opsporings- en surveillancesoftwarebedrijf Palantir. Zijn aan godsdienstwaanzin grenzende geloof in transhumanisme is kenmerkend voor een moderne tech-elite die haar sociopathische Übermensch-visioenen probeert vorm te geven door middel van technologische vooruitgang.

In Offline Tourists van theatermaker Enkidu Khaled zijn we te gast in een toekomst zoals Thiel en zijn medestanders die voor ogen hebben. Een reisleider (Louis van der Waal) heet ons in de verre toekomst welkom op een soort rondleiding in wat ‘de mens anno 2025’ onder ‘vakantie’ verstond. Daartoe schept hij twee artificiële wezens die hij voedt met data om twee mensen van onze tijd te kunnen belichamen: één grindset tech bro die niet kan wachten tot hij zelf door de machines wordt geassimileerd (Gillis Biesheuvel) en één vrouw die gruwt van de toekomst waarin ze is terechtgekomen (Alicia Boedhoe). Intussen wordt het duidelijk dat we zélf dus niet als mensen worden aangesproken, maar als soortgenoten van Van der Waal: lacherig zegt onze host dat we door mensen ‘robots’ zouden worden genoemd maar dat dat natuurlijk een beledigende term is. Een soort synthetische wezens dus, door de mensheid gecreëerd, wat ons met een onverzadigbare fascinatie voor onze scheppers heeft opgezadeld.

“Van der Waal is zowel als personage én als acteur superieur: schijnbaar moeiteloos zet hij een vervreemdende speelstijl neer ergens tussen mens en machine.”

Zo werkt Offline Tourists op twee niveaus: als komische dystopie, een toekomstbeeld waarin de mensheid is verdwenen maar dat alles welbeschouwd misschien helemaal niet zo erg is, en als ideeënstrijd tussen de kibbelende Biesheuvel en Boedhoe. Dat laatste wordt aangezwengeld door Van der Waal die alle existentiële vertwijfeling van zijn creaties met een glimlach van zich af laat glijden en ze nieuwsgierige vragen stelt.

De stekker eruit

Het is heerlijk toeven in de rol van onaantastbare superintelligentie die de mensheid mag zien voortploeteren – die verheven positie is natuurlijk ook precies wat types als Thiel zo aanspreekt – en de acteurs maken er een feestje van. Biesheuvel is een onuitstaanbare minkukel van het type Elon-Musk-fan die staat te popelen om van zijn menselijkheid, met alle sociale verwachtingen die daarbij horen, te worden verlost. Boedhoe speelt de kortsluiting die haar personage ervaart, als humanist die zelf niet eens mens blijkt te zijn, prachtig uit. En Van der Waal is zowel als personage én als acteur superieur: schijnbaar moeiteloos zet hij een vervreemdende speelstijl neer ergens tussen mens en machine, compleet met het soort shit-eating grin die je je inbeeldt als je Chat GPT in menselijke vorm voor je geestesoog zou halen. 

Na een luttele vijftig minuten, net als het gesprek tussen de drie personages echt interessant begint te worden, vindt onze reisleider het genoeg geweest en trekt hij de stekker eruit. Het komt niet vaak voor in het theater, maar het voornaamste euvel van Offline Tourists is daarmee dat de voorstelling te kort is. De ideeën die Khaled opwerpt blijven net te veel aan de oppervlakte. De nonchalance waarmee de mens wordt ‘uitgeschakeld’ is beklemmend, maar had een nog grotere impact gehad als ze net iets langer in leven hadden mogen blijven.

De speellijst van de voorstelling vind je hier.