© Karolina Maruszak

Leestijd 6 — 9 minuten

Meet me halfway – Adams Mensah / Amaj productions & KunstZ

Een blik voorbij de wij/zij-dynamiek

Zwart en wit ontmoeten elkaar in ‘Meet me halfway’, een voorstelling van Adams Mensah die hij maakte onder de vleugels van het Antwerpse KunstZ in samenwerking met zijn eigen productiebedrijf Amaj Productions. De voorstelling sluit aan bij Mensahs lopende onderzoek naar het vertellen van verhalen over de Afrikaanse diaspora, over het hebben van een meervoudige identiteit in een witte wereld. Maar hoe maak je  daar kwalitatief jeugdtheater van? Mensah gaat de uitdaging aan. Door de niet altijd even secure vorm van de voorstelling verslikt hij zich echter bijna in de poging. 

Disclaimer: deze recensie werd geschreven door een witte recensent

Een man en een vrouw in felwitte kleren zitten in een white box. Micky (Adams Mensah) heeft een donkere huidskleur, Mallory (Louise Buysschaert) een witte. Op de witte projectiewand achter hen wordt een café geprojecteerd. Hij zit aan de toog, zij staat te dansen. Wanneer een vadsige caféganger de projectie binnenwandelt en Mallory ‘een lekker ding’ noemt die hij wel eens graag naar huis zou meenemen, ontaardt de scène in een mum van tijd in een bloederige shootergame. Uit het niets halen de performers twee videogamepistolen boven en beginnen in  het wilde weg te schieten op alles wat beweegt. ‘Oh shit!’ Per ongeluk  sneuvelt zo ook de barman. 

Op zich is het een amusante openingscène, al legt die ook meteen het grootste pijnpunt van de voorstelling bloot: het gebrek aan focus en toonvastheid. De scène houdt te lang aan. De synchronisatie tussen de spelers op de speelvloer en de animaties op het scherm loopt niet gestroomlijnd genoeg. Het is niet duidelijk wat het doel is van de voorstelling zo gewelddadig te beginnen, want er wordt niet meer naar terug verwezen. Ook al wordt er later nog een keer naar deze videogame-esthetiek gegrepen, is het niet helder waarom de makers hiervoor kiezen. Omdat de personages wegvluchten van hun trauma’s in een virtuele wereld? In dat geval, had men die link verder kunnen uitwerken. Nu voelt het kiezen voor deze vorm wat vrijblijvend en gratuit. 

De toon kwakkelt en wisselt wel vaker in de voorstelling. Zo is Meet me Halfway op andere momenten uitermate expliciet. Na de shootergame belanden Micky en Mallory in een kinderachtige discussie als Micky zonder haar wil verder spelen. Mallory vraagt Micky of hij haar graag ziet. Micky ontwijkt de vraag en in no time ontvouwt er zich een spoedcursus antiracisme. In hoog tempo krijg je al Mickys jeugdtrauma’s op je afgevuurd. Elke vorm van poëzie of verbeelding wordt je als toeschouwer onmogelijk gemaakt omdat alles letterlijk benoemd wordt. Het gaat over discriminatie en tokenisme op de arbeidsmarkt, over hoe het voelt om als enige zwarte jongen op te groeien in een witte wereld. Maar ook over hoe Micky geen voeling heeft met zijn zwart-zijn omdat hij niet naar hip-hop luistert, omdat hij zijn biologische ouders niet kent. Mallory heeft misschien wel affiniteit met zijn achtergrond, maar kan als witte persoon niet weten hoe Micky zich echt voelt. Even lijkt de voorstelling te verzanden in een vorm van Oppression Olympics als Mallory wil beginnen over haar eigen getroebleerde verleden, maar gelukkig spat de dialoog daar uiteen. De scène eindigt wanneer er een projectie van Leopold II opdoemt.

Er is absoluut niets mis met de inhoud van Mickys betoog of Mensahs poging een dergelijke problematiek op scène te brengen. Integendeel, elke antiracist moet op een of ander moment in hun carrière door die denkstappen. En terwijl ik de woede en onmacht van Micky over me heen laat komen, vraag ik me af of dit anders op me zou zijn binnengekomen als ik zelf nog een puber was, het beoogde doelpubliek van deze voorstelling. Door de drukke opsomming van alle vormen van micro-agressies en systemische ongelijkheden die personen van kleur in het witte Westen ervaren,  blijft er echter weinig ruimte over voor de kijker – volwassene of tiener – om zelf nieuwe verbindingen te leggen tussen de thematiek en de personages, maar ook met de makers. Ook al is het terecht dat deze problematiek aangekaart wordt, blijft het door de slordige uitwerking teveel aan de oppervlakte. 

Het is soms even zoeken door de wispelturige vormvastheid van de voorstelling, maar toch zit er een strakke dramaturgie in Meet me halfway die de moeite waard is.

Al hadden sommige scènes nog wat extra afwerking kunnen gebruiken op vlak van spelcoaching en timing, is het tweede deel van de voorstelling veel sterker. Na de pittige dialoog volgen twee soloscènes waarin elke performer de kans krijgt hun personage verder uit te diepen. Mensah doet dit aan de hand van een dansante scène waarin hij zijn huid, zijn kleur, van zich af probeert te schrobben. Vervolgens vertelt hij hoe hij als boorling uit Ghana naar België is gebracht door een witte pater. Hoe hij terecht kwam in een wit gezin met als enige link met zijn Ghanese roots ene Auntie Fostina. Die tante bleek een vriendin van zijn biologische moeder die haar stiekem foto’s van hem doorstuurt. De rust die Mensah hier neemt in zijn vertelling laat veel meer ruimte voor de toeschouwer. De drukke videogameprojecties zijn nu ingewisseld voor sobere illustraties van Shamisa Debroey en Buysschaert, ook dat geeft de voorstelling meer diepgang.

Hierna is het aan Buysschaert om Mallory meer gestalte te geven. Ze speelt opnieuw een game, deze keer een soort platformgame waar ze wegduikt van tekeningen op de projectiemuur die vermoedelijk haar ouders voorstellen. Ook al zei ze tegen Micky dat ze niet wil terugkijken, komt ze nu toch haar verleden onder ogen. Wat volgt is een pijnlijke getuigenis waarin ze vertelt dat ze haar ouders ooit toevertrouwde dat ze graag zangeres wilde worden. Na die bekentenis werd ze door haar dronken vader op een stoel gezet en gedwongen voor een vol café Malle Babbe van Rob de Nijs ten berde te brengen. Wanneer ze haar moeder later over de affaire vertelt, reageert die met een laconiek schouderophalen. Omdat het verleden van Mallory nu autonoom mag bestaan en niet moet wedijveren met de pijn van Micky, komt ook dit veel sterker binnen en wordt de relatie tussen beide personages plots veel gelaagder. 

Het is soms even zoeken door de wispelturige vormvastheid van de voorstelling, maar toch zit er een strakke dramaturgie in Meet me halfway die de moeite waard is: het aandoenlijk verhaal van twee zoekende jonge mensen. De ene zwart, de ander wit. De ene opgegroeid in een pleeggezin, de ander in een disfunctionele familie. Micky kent zijn verleden niet, Mallory wil er zo weinig mogelijk bij stilstaan. Zij is wit, hij is zwart en toch hebben ze elkaar gevonden. Aan het eind van de voorstelling komen ze terug samen. Ze hebben elk een belangrijke stap gezet. Mallory weet nu dat om verder te kunnen in het leven ze eerst vrede moet nemen met haar verleden. Micky beseft dat hij niet verder kan zonder zich eerst te verdiepen in zijn afkomst. Zij vertrekt naar Amsterdam om haar droom als zangeres na te jagen, hij reist af naar Ghana om zijn roots te zoeken. 

Zolang we maar begrip hebben voor elkaar kunnen we ergens geraken, lijkt Mensah ons zo te willen vertellen. Al is deze moraal misschien wat zeemzoet – het is en blijft een jongerenvoorstelling – krijgt de voorstelling zo toch een bijzonder aangrijpend einde. Meet me halfway toont ons een plek waar het mogelijk is om elkaar te ontmoeten, voorbij de wij-zijdynamiek. Hopelijk blijft Mensah zijn talent als verhalenverteller verder uitbouwen en heeft zijn volgende worp in het theater naast een boeiende inhoud ook een meer uitgepuurde vorm.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 6 — 9 minuten

#170

15.12.2022

14.03.2023

Simon Knaeps

Simon Knaeps studeerde acteren aan het conservatorium van Antwerpen en theater- en filmwetenschappen aan de UA. Momenteel is hij werkzaam in het jeugdwerk. Hij is tevens lid van makerscollectief ilBrigata.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!