Jeanne d’Arc, de maagd van Orléans, is een verhaal dat ons waarschijnlijk allemaal bekend is. Een jonge vrouw, gedreven door visioenen van heiligen en engelen, die haar aanspoorden om haar land te bevrijden van de Engelse overheersing. Als symbool van moed en vastberadenheid leidde ze het Franse leger naar een beslissende overwinning tijdens de belegering van Orléans, waarmee ze snel uitgroeide tot een legendarische figuur. Haar triomf was echter van korte duur: na haar gevangenneming door de Engelsen werd ze beschuldigd van ketterij en heksensabbat, en op 19-jarige leeftijd op de brandstapel geëxecuteerd. Haar leven is een dramatisch conflict van religieuze roeping, politieke ambities en persoonlijke offerbereidheid. Pas eeuwen later werd ze heilig verklaard, wat haar status als een martelaar en nationale heldin verder bestendigde. 

Tegen de achtergrond van elf witte doeken brengt Sanderijn Helsen het verhaal van Jeanne d’Arc tot leven. Ze wordt ondersteund door muzikanten Fiona Brown en Leen Diependaele, die naast hun muzikale bijdrage ook de stemmen — oftewel de visioenen — van Jeanne representeren. Ondanks het gebruik van projecties en live muziek, blijft de voorstelling in essentie dichter bij teksttheater: het woord staat centraal in de vertelling.

De muziek wordt ingezet om een rijke emotionele lading te creëren, waarin het mystieke, heldhaftige en zelfs het komische op een subtiele manier met elkaar worden verweven. De overgang van techno beats naar middeleeuwse fluiten is hierbij een opvallend voorbeeld. Deze muzikale keuze is duidelijk zorgvuldig doordacht en vormt een van de weinige bruggen naar het hedendaagse tijdsgewricht. Brown en Diependaele, gekleed in tulle overhemden, bewegen zich moeiteloos van de voorgrond naar de achtergrond en manifesteren zich niet alleen als spelers, maar ook als sterke muzikanten en zangeressen.

“Tijdens de voorstelling vroeg ik me herhaaldelijk af hoe de dynamiek zou veranderen als een leeftijdsgenoot van Jeanne de rol had gespeeld.”

Helsen zelf speelt dus de 17-jarige Jeanne d’Arc, maar aangezien Helsen overduidelijk geen tiener is, maakt het dat moeilijk om volledig in dit beeld te geloven. En net omdat de voorstelling het verhaal van Jeanne simpelweg van A tot Z vertelt, voelt deze vertelling eerder als een ‘coole’ geschiedenisles voor jongeren, dan een verwerking van hoe tieners van vandaag naar de figuur van Jeanne kijken. Misschien was het precies de bedoeling van Helsen om het publiek in de eerste plaats te informeren, maar tijdens de voorstelling vroeg ik me herhaaldelijk af hoe de dynamiek zou veranderen als een leeftijdsgenoot van Jeanne de rol had gespeeld en we meer in een fictie terecht zouden komen waarin speler en personage naar elkaar toe bewegen.

© Wannes Cré

Over leeftijdsgenoten gesproken; Sanderijn Helsen ging dus voor de voorstelling Jeanne in samenwerking met Het Lab, een residentieel artistiek labo voor kunsten voor een jong publiek in Hasselt, de dialoog aan met zo’n 65 jongeren om het verhaal van Jeanne d’Arc te onderzoeken. De ideeën en reflecties van deze jongeren zouden vervolgens geïntegreerd worden in de voorstelling. Maar waar blijven deze reflecties in de uiteindelijke vertelling?

Die lijken te ontbreken in de voorstelling. In de bijbehorende tekst en lesmap van de voorstelling wordt aangegeven dat de jongeren d’Arcs verhaal koppelden aan hedendaagse figuren zoals Greta Thunberg, Acid én zelfs Martin Luther King, wat een waardevolle en actuele interpretatie oplevert. Het is dan ook jammer dat deze verbindingen niet verder doorgevoerd worden in de voorstelling zelf.

Hoewel de voorstelling een educatief karakter heeft, mist ze dus een artistieke en dieperliggende benadering van de inhoud. Het had de voorstelling verrijkt om d’Arcs strijd en ideeën te spiegelen aan hedendaagse vraagstukken rondom gender, macht en individualiteit, waardoor haar iconische rol relevanter en betekenisvoller zou zijn voor het huidige tijdsgewricht. Daar had de specifieke inbreng van de jongeren een sleutelrol in kunnen spelen.

Na de voorstelling roepen de spelers het team op het podium om ook een deel van het applaus in ontvangst te nemen. Een team dat volledig wit kleurt… Laten we hopen dat de 65 jongeren die betrokken waren, meer diversiteit vertoonden. Want de kracht van een verhaal komt vaak niet alleen uit de inhoud, maar ook uit de mensen die het vertellen. Diverse teams verrijken het perspectief en voegen nieuwe dimensies toe aan een verhaal dat wordt gedeeld.

Nog tot te zien in februari.