Jeroen Peeters

Heike Langsdorf/radical_hope – Mount Tackle

Op zoek naar materiële geletterdheid

Samenwerking als micropolitieke praktijk

Notities bij nieuwe publicaties van Rudi Laermans en Bojana Kunst

Discussies over arbeid en samenwerking zijn vandaag alomtegenwoordig in het maatschappelijk debat, alsook in de discoursvorming over podiumkunsten, zoals blijkt uit de nieuwe boeken van de Belgische socioloog Rudi Laermans en de Sloveense filosofe Bojana Kunst. Jeroen Peeters las beide publicaties en pende enkele gedachten neer.

Er spelen veel dingen tegelijkertijd

Christine De Smedt over performen

Na haar studie criminologie spitste Christine De Smedt zich toe op dans en performance, meerbepaald op improvisatie en bewegingsresearch. Jeroen Peeters peilt in een gesprek met deze choreografe naar wat begrippen als ‘onderzoek’, ‘collectiviteit’ en ‘processen’ precies betekenen voor haar. Na het interview met Abke Haring in Etcetera 136 is dit het tweede in een reeks over spelen, dansen en performen.

A No Can Make Space: Daniel Linehan & Afreux

In walk+talk (2011) vroeg de Amerikaans-Brusselse choreograaf Daniel Linehan zieh af ofhet mogelijk zou zijn het applaus op te schorten en een voorstelling te beëindigen als het lezen van een boek. Die vraag staat intussen op de rug van een luxueus uitgegeven boek dat Linehan maakte in samenwerking met vormgever Affeux (Gerard Leysen) en in zekere zin de omgekeerde weg bewandelt: hoe een boek maken als was het een choreografie?

Dance, Politics & Co-Immunity (Gerald Siegmund en Stefan Hölscher (Eds.)) & Dance (and) Theory (Gabriele Brandstetter en Gabriele Klein (Eds.))

Waarom kijken we naar dieren?

Klein Bestiarium

Waarom kijken we naar dieren in het theater? Jeroen Peeters zag Balthazar van David Weber-Krebs, het Abecedarium Bestiarium van Antonia Bahr en het Zoological Institute for Recently Extinct Species van Jozef Wouters. Aan Animal Dances van Martin Nachbar werkte hij mee als dramaturg. ‘Over dieren,’ zo schrijft hij,’leren deze voorstellingen ons weinig of niets, maar ze initiëren wel een kritische verhouding tot het kijken en roepen zo specifieke vragen op.’

Insignificant Others (learning to look sideways)

An Kaler

Na zowat een eeuw verstarring is Wenen sinds enkele jaren in de ban van bouwwoede en maakt het zich op voor de eenentwintigste eeuw. Naast de gigantische bouwput waar op de plek van het oude Südbahnhof een nieuwe poort naar het oosten moet verrijzen, precies in het midden van Europa, staat nu al het 21er Haus, een nieuw museum voor hedendaagse kunst. Welke ruimte hebben we nodig om ons de toekomst te verbeelden? Welke subjecten en lichamen kunnen erin verschijnen? Tegelijkertijd leeft het nostalgische Wenen van de parken en koffiehuizen nog volop en heeft ook het expressionisme van de Weense schilders niet aan populariteit ingeboet.

Schreiben mit Körpern/Throwing the Body into the Fight

Nieuwe boeken over het werk van Raimund Hoghe

Sluipwegen van de empathie

Over For Faces van Antonia Baehr

For Faces van Antonia Baehr was enkele jaren geleden al in Kortrijk te zien op het NEXT festival. Het was een voorstelling, zo schrijft Jeroen Peeters, die bij het publiek voor fysieke onrust zorgde. Wie het toen gemist heeft, krijgt in april een herkansing in de Beursschouwburg.

Hoeveel classicisme hebben we vandaag nog nodig?

Een gesprek met Alain Franco over muziekdramaturgie

Op een pianokruk zul je hem niet snel zien zitten spelen. Liever nestelt hij zich in een aftandse fauteuil of zit hij op een doordeweeksestoel. Zo speelt hij dan het hele Wohltemperiertes Klavier, niet van het blad af, maar gewoon uit het hoofd. Jeroen Peeters had met pianist Alain Franco een gesprek over zijn kijk op het werken met muziek, en over zijn dramaturgische samenwerkingen met de choreografen Anne Teresa De Keersmaeker, Etienne Guilloteau, deufert&plischke en Meg Stuart.

Hoe werken kunstenaars vandaag?

Nieuwe publicaties over Rosas en Kris Verdonck

Recent verschenen twee bijzondere boeken die een licht werpen op het ontstaansproces en de structuur van enkele markante voorstellingen. Anne Teresa De Keersmaeker bracht in gesprek met Bojana Cvejic op meticuleuze wijze haar vroege stukken Fase, Rosas danst Rosas, Elena’s Aria en Bartók in kaart. Marianne Van Kerkhoven en Anoek Nuyens reconstrueerden in Listen To the Bloody Machine het volledige creatieproces van End van Kris Verdonck. Jeroen Peeters legt de twee boeken naast elkaar.

Iets wat houvast biedt

Een verzameling begin- en eindpunten van Mette Edvardsen

Aan de hand van een stel postkaarten en de boeken opzijn werktafel verkent Jeroen Peeters de wereld van Black, een voorstelling van de Noorse performer en choreografe Mette Edvardsen. ‘Weer kijk ik uit het raam, en hoewel het glas vuil is, zie ik daar iets. Niets in de tekst, iets daarbuiten. Dit voelt niet juist. Ik zit vast. Een raam in een tekst is geen raam in de wereld is geen raam in het theater.’

Teaching Art in the Neoliberal Realm. Realism versus Cynicism

Pascal Gielen & Paul De Bruyne (Eds.)

Faire un Four

Sara Manente

Bij het betreden van de theaterzaal weerklinkt muziek vanop de bühne. Met enkele gordijnen is daar een black box opgehangen, maar zodanig dat ook de ruimte er rond op een aantal plaatsen zichtbaar is. Achteraan dit tochtige theater speelt een man (Christophe Albertijn) op een harmonium een trage, schier eindeloze melodie die reeds aanving voor de toeschouwers arriveerden. Die eindeloosheid laat zich overigens ook figuurlijk opvatten: nog voor de kunstenaars het podium innemen, nog voor het eerste woord is gezegd of de eerste danspas is gezet, is deze theaterruimte altijd al leven ingeblazen, nu eens tot rustgekomen in een laag stof, dan weer sluimerend als melodieën.

Waar staat de dans vandaag en waar gaat hij naartoe?

Notities bij Philipp Gehmachers walk + talk in de Kaaistudio’s

Drie jaar geleden bracht Jeroen Peeters in Etcetera 112 (juni 2008) verslag uit van de eerste reeks walk + talk die de Oostenrijkse choreograaf Philipp Gehmacher in het Tanzquartier in Wenen organiseerde. Onlangs was in de Kaaistudio’s in Brussel een tweede reeks te zien. Sommige van de deelnemers van toen – zoals Meg Stuart en Rémy Héritier – tekenden opnieuw present. Er waren ook nieuwkomers, zoals de vanuit Brussel opererende Pieter Ampe en Eleanor Bauer (beiden ex-P.A.R.T.S). Het uitgangspunt was hetzelfde: de dansers en choreografen demonstreerden hun bewegingstaal en ze spraken erover.

Formuleringen in het onvertrouwde

Anarchiv#3: Songs of Love and War – deufert + plischke, Alain Franco & Marcus Steinweg

Eind maart vierde de Duitse ‘kunstenaarstweeling’ deufert+plischke tien jaar samenwerking met de creatie van Anarchiv#3 Songs of Love and War in Kampnagel (Hamburg). In hun Anarchiv-cycus nodigen deufert+plischke andere kunstenaars uit om met hun archief aan de slag te gaan en in samenwerking met hen aspecten van hun oeuvre te herformuleren. Ditmaal waren musicus Alain Franco en filosoof Marcus Steinweg aan de beurt en was Richard Wagners Ring des Nibelungen de leidraad doorheen het ‘anarchief’.

Samenleven op de scène

Notities bij recent werk van Laurent Chétouane en Boris Charmatz

Twee Franse choregrafen lieten zich voor recent werk inspireren door de seminaries die Roland Barthes aan het eind van de jaren 70 gaf aan het Collège de France. Jeroen Peeters zag beide voorstellingen.

Schrottplatz – Thomas Lehmen

In een witte, egaal verlichte ruimte liggen verscheidene objecten verspreid op de vloer rondom een centrale rij stoelen: een sardineblikje, een tomaat, een stroomkabel, een spot, een microfoon, een mini-projector, een krant, walkietalkies, een steen, een bijl. En een lichaam – een antropoloog van Mars misschien? Het lichaam ziet er echter menselijk uit en het programmablaadje vertelt ons dat het luistert naar de naam ‘Thomas Lehmen’. (Thomas Lehmen, inderdaad de Duitse choreograaf van wie het werk tot voor enkele jaren systematisch te zien was in Vlaanderen, maar helaas in de vergetelheid geraakte met het uitdoven van het debat rond de fameuze ‘conceptuele dans’…)

Dance for Nothing – Eszter Salamon

‘I will need two minutes to change myself, but then you are invited for a discussion. Or if you want or need to leave, that’s fine too.’ Eszter Salamons woorden aan het einde van haar Dance for Nothing, dat afgelopen zomer in première ging tijdens Tanz im August in Berlijn, vormen een echo van de uitnodiging die John Cage formuleerde bij de aanvang van zijn Lecture on Nothing (1949) om de gedachten een duwtje te geven zodat ze uit balans geraken en discussie zouden opwekken.

‘It’s only a stupid dance’

A Choreographer’s Handbook – Jonathan Burrows

‘We don’t know what we’re doing and we’re doing it.’ Die ene regel uit Cheap Lecture (2008) van choreograaf Jonathan Burrows en componist Matteo Fargion mag dan al een knipoog naar John Cage zijn, hij kan evengoed fungeren als motto voor het (collaboratieve) oeuvre van de choreograaf. Het toelaten van onwetendheid is voor de mature makers een steeds hernieuwde zoektocht naar nieuwsgierigheid en bescheidenheid. In hun werk vertaalt zich dat in een mengeling van grilligheid, precisie en humor die tegelijk helder is qua vorm en weerspannig ten aanzien van een betekenisproductie gericht op kennis en taal. Die weerstand en de dubbelzinnige relatie tot taal zijn haast onvermijdelijk aan de orde in twee publicaties rond het werk van Jonathan Burrows.

Schoolse lichamen

Notities bij Boris Charmatz’ boek « Je suis une école »

Enkele jaren geleden zette de Franse danser en choreograaf Boris Charmatz de nomadische school Bocal op. Het project vond bewust buiten een bestaande institutionele schoolcontext plaats en zocht via internationale residenties aansluiting bij de artistieke praktijk, om zo pedagogische kwesties onder de loep te nemen. Met het boek « Je suis une école » blikt Charmatz terug op het project. Jeroen Peeters las het en maakte er enkele notities bij.

Choreographie als kritische Praxis. Arbeitsweisen bei Xavier Le Roy und Thomas Lehmen

‘Wanneer we dat wat we produceren willen veranderen, moeten we veranderen hoe we produceren.’ Dit adagium van de Frans-Berlijnse choreograaf Xavier Le Roy vat perfect samen wat er voor de Duitse danswetenschapper Pirkko Husemann (thans dansprogrammator in het Berlijnse hau) in ‘choreografie als kritische praktijk’ op het spel staat. Door haar jarenlange samenwerking (als performer en onderzoeker) met zowel Le Roy als zijn Berlijnse collega Thomas Lehmen, is Husemann een bevoorrechte gesprekspartner en getuige van hun manieren van werken, wat haar toelaat om precies de verregaande verwevenheid van proces en product in hun werk te analyseren. ‘Praktijken’ interageren bovendien met een specifieke culturele context, wat Husemann ertoe brengt ook een blik te werpen op kleinschalige onderzoeksprojecten, artistieke laboratoria, productievoorwaarden en subsidieperikelen, discussies over ‘conceptuele dans’ in de pers, debatten over danskritiek in de sector, enzovoort. Het verleent haar boek een grote documentaire waarde – waarbij dat alles ook steeds theoretisch gekaderd wordt aan de hand van denkers als Bourdieu (veld, habitus), De Certeau (tactique vs. stratégie), Bourriaud (relationele esthetiek) en Rogoff (criticality).

Meg Stuart. Bild in Bewegung und Choreographie

Annamira Jochim

Twee momenten kaderen het onlangs gepubliceerde doctoraat over Meg Stuart van de Zwitserse kunsthistorica Annamira Jochim. In november 1997 waren Christine De Smedt, David Hernandez en Meg Stuart met een bonte groep kunstenaars in Théâtre de la Ville te gast met Crash Landing: onstuimige improvisaties waarin media, thema’s en interventies naast en door elkaar liepen, haast als een zootje ongeregeld op een gigantische scène. Het werd de eerste ontmoeting van Jochim met het werk van Meg Stuart en Damaged Goods, dat haar niet meer losliet. In het voorjaar van 2003 volgde Jochim als stagiaire het gehele werkproces van Meg Stuarts Visitors Only in de studio in Schiffbau (Zurich). Ze hielp er bij de videodocumentatie van de repetities en voerde gesprekken met de choreografe en alle dansers.

Werk / Some Work

Benjamin Verdonck

In de lente van 2006 belde de postbode aan om een ietwat buitenmatige brief te bestellen. Onder het motto ‘I’m an artist now’ bedankte Benjamin Verdonck iedereen die hem gesteund had toen hij nog niet voldoende symbolisch kapitaal had vergaard. ‘This writing is my first work as a recognised autonomous artist / in full residence / it seems pathetic to me / the work I think not the residence / I don’t really know how to deal with the situation yet.’ Hoewel theatermaker en beeldend kunstenaar Verdonck een fervent brievenschrijver is, werden die brieven tot dusver zelden als een integraal deel van zijn oeuvre beschouwd. Zijn die brieven misschien eerder aanlopen tot, bedenkingen bij, reflecties over het werk, dan werken als dusdanig? Precies die vreemde tussenpositie reveleert een centrale spanning in Verdoncks kunstenaarschap, dat geregeld schippert tussen het claimen van de belangeloze artistieke ingreep en een teveel aan politiek bewustzijn. Welke positie neemt de kunstenaar in, van waaruit spreekt hij?

Les Assistantes – Jennifer Lacey / Nadia Lauro

‘We could tell you but then we’d have to kill you.’ Ik heb mijn kans gemist, maar dit laconieke antwoord van de Amerikaans-Parijse choreografe Jennifer Lacey op een vraag naar haar jarenlange samenwerking met de Franse scenografe Nadia Lauro is veelzeggend.

Airport Kids – Lola Arias / Stefan Kaegi

Wanneer de staande ovatie na de Duitse première van Airport Kids (HAU Berlijn, 22 oktober) is uitgeraasd, vang ik bij het verlaten van de zaal enkele reacties van toeschouwers op. ‘Voorstellingen met dieren of kinderen, eigenlijk werken die altijd.’ En: ‘Die kinderen boezemen me angst in, zeker aan het einde, wanneer ze bij wijze van slotstatement een middelvinger opsteken.’ Wie zijn die kinderen, die fameuze ‘airport kids’ uit de voorstelling van regisseursduo Lola Arias en Stefan Kaegi (bekend van Hygiene Heute en Rimini Protokoll)?

Het toeschouwersimperium

Notities bij Empire (Art & Politics) van Superamas

Het Frans-Oostenrijkse collectief Superamas gooide de afgelopen jaren in heel Europa hoge ogen met zijn BIG-trilogie. Rond de jaarwisseling is hun nieuwste stuk Empire (Art & Politics) in Vlaanderen en Brussel te zien. Het begint met een re-enactment van een historische veldslag, en vervolgt met een feestje. Jeroen Peeters ging in juni alvast kijken naar de première in Parijs. Zoals altijd bij Superamas moet de boodschap in de vorm worden gezocht.

(G)hosts – Lilia Mestre

‘How much myth do we build into our experience of time?’ Deze woorden van Don DeLillo weerklinken in het theater terwijl de bühne wordt afgesloten met een wit gordijn, dat af en toe zal wapperen als een laken. Hoeveel mythe laten we toe in ons leven? Van hoeveel mythe zijn we ons bewust? En over welke mythes gaat het?

Hoe zichzelf een houding geven, hoe zichzelf uitspreken?

Notities bij Philipp Gehmachers walk + talk in Tanzquartier Wien

De Oostenrijkse danser en choreograaf Philipp Gehmacher was de laatste jaren vaker in België te zien. In Wenen nodigde hij een aantal collega’s uit om hun bewegingstaal te demonstreren en er tegelijkertijd over te spreken. Een en ander levert volgens Jeroen Peeters zowel een reeks zelfportretten als de exploratie van een eigentijds expressionisme op. Bovendien is het als geheel uiteindelijk ook een portret van Philipp Gehmacher zélf, door hem zelf en negen anderen.

Rusteloze portretten

Over reportable portraits van deufert + plischke

Heel wel weten dat wie we zijn niets met ons van doen heeft, dat wat we denken of voelen altijd een vertaling is, dat wij niet wilden wat wij willen en dat waarschijnlijk niemand dat ooit heeft gewild – dit alles iedere minuut weten, dit alles voelen bij ieder gevoel, zou dat niet inhouden dat men een vreemdeling in de eigen ziel is, een balling in de eigen zintuiglijke gewaarwordingen? Fernando Pessoa 1

‘Wij’ zeggen, een extreme oefening

Over Vera Mantero’s choreografie van het samenleven

B-Kronieken

Een discursief project rond mobiliteit, transnationalisme en identiteit in de dansgemeenschap

Kunstenaars, kunstencentra en beleidsmakers bedienen zich graag van het predicaat ‘internationaal’ om hun werk of visie aan de man te brengen – al naargelang de context dekt de vlag dan ook vele ladingen.

Verzwijgt de danser dat hij spreekt?

Notities over expressionisme in recent werk van Philipp Gehmacher en Boris Charmatz

‘Ik wil mijn methode van lichamelijke expressie en representatie niet meer aan anderen uitleggen. Dat heb ik nu al jarenlang gedaan. Ergens in een stomme studio. Daar heb ik genoeg van’, zo schrijft de Oostenrijkse choreograaf Philipp Gehmacher. 2

Ruggelings

Over de zwaarte van denkbeelden, blinde hoeken en weifelende kritiek

‘Ik besef (…) hoe vaak en hoe schromelijk de zienden tekortschieten als het erom gaat de werkelijke omstandigheden van de blinde te begrijpen. De meest wezenlijke misvatting, namelijk dat de blinde in het duister zou leven, lijkt me haast universeel verbreid. Maar ‘waarin’ leven ze dan eigenlijk wel? De meest plausibele beschrijving die ik tot dusver heb gehoord van iemand die het kan weten, luidt dat je het zou kunnen vergelijken met je eigen gewaarwording van de ruimte achter je rug.’ Bryan Magee 1

Buiten/binnen: Berichten uit de studio

Jeroen Peeters ging in de gespecialiseerde boekhandel grasduinen in de afdeling ‘podiumkunsten’. Hij vond er een aantal publicaties waarin het documenteren van werkprocessen centraal staat.

Schimmenspel als herinneringsarbeid: Het documentaire theater van Olga De Soto, Rabih Mroué en The Atlas Group op het Kunstenfestivaldesarts

Het documentaire in de kunst roept veel vragen op, die opnieuw geformuleerd dienen te worden in een theatercontext. Dat doen we hier aan de hand van documentaire theatervoorstellingen van Olga de Soto, Rabih Mroué en The Atlas Group op het KunstenFESTIVALdesArts 2004, die alledrie in het teken staan van herinneringsarbeid. Welke inzichten in het documentaire leveren ons de organisatie van tijd en ruimte? Welke plaats krijgen lichamen in het werk, zowel levend op scène als gedocumenteerd?

Performance als ’tussen’

Een blik op het veld van de hedendaagse dans en het theater leert dat toenaderingen tot beeldende kunst de laatste tijd erg in trek zijn, zowel in de artistieke praktijk als in het programmeren van evenementen. Ook het omgekeerde is waar: beeldende kunst interesseert zich voor wat er in het theater gebeurt. Bovendien wordt er over dit grensverkeer heel wat geschreven. 1

Het performatieve object: Over transformatie en samenwerking in het performancewerk van Nadia Schnock

In de voorstelling (re)SORT (2000) van Tom Plischke/BDC zit een performer letters te graveren in appels, om deze vervolgens uit te delen aan de verbaasde toeschouwers (die zich overigens vrij in de ruimte kunnen bewegen). Wat aangevangen met zo’n appel? Gewoon opeten? Of gaat het hier om een kunstwerk? En zo ja, kan dat wel zomaar opgegeten worden?

You are already doing all of it: Notities bij Le Plein van Tino Sehgal

Waarom al die vragen?: het interview als kritisch en dramaturgisch instrument

Naar aanleiding van een statement van Tom Rummens over dagbladkritiek dat in Etcetera 85 verscheen, organiseerde het VTi een salon over freelance podiumrecensenten. Na zijn lancering begin dit jaar, presenteerde het platform voor dans- en performancekritiek Sarma het symposium Unfolding the Critical in het kader van het Amperdans festival.

Eloquent sprakeloos: Over taal in het recente werk van Vera Mantero

Dermografismen

ECB (Carlos Pez González)

Ter gelegenheid van haar doopfeest in maart presenteerde de Antwerpse danswerkplaats wp Zimmer de solo ECB van de Spaanse danser en choreograaf Carlos Pez González in het Cultuurcentrum van Berchem. Een week later was het werk nog drie dagen op rij te zien in het Brusselse laboratorium Les Bains: connective, omkaderd door een samenwerking met beeldend kunstenares Edurne Rubio.

Het kijken vormt de inzet

Aantekeningen over perceptie in de hedendaagse dans

Dans die de kijker betrekt via het kijken? De jongste tijd zoeken nogal wat choreografen naar een nieuwe rol voor de kijker. Jeroen Peeters over tien recente producties.

De anamnese van het dansbare

Hoe Sarah Chase met verhalen de dans wekt

Jeroen Peeters onderzoekt hoe in het solowerk van Sarah Chase verschillende relaties tot het eigen verleden opduiken.

Nieuwsbrief

Advertenties