© Illias Teirlinck

Leestijd 4 — 7 minuten

hetpaleis & NTGent/Dalilla Hermans – Us, (k)now

Brown girl magic, brown girl joy

In een afgesloten tent zitten 7 zwarte meisjes te babbelen, spelletjes te spelen en te zingen. 1 meisje zit buiten naar de sterren te kijken en na te denken. In Us, (k)now wordt er afwisselend een verhaal verteld, gezongen en gekeken naar een videomontage van het werkproces dat aan de voorstelling vooraf ging. Het resultaat is een expliciete presentatie van de emoties, gevoelens en experiences van de 8 meisjes. De voorstelling toont hiermee een duidelijke boodschap, op een afwisselend intieme en grappige manier, en af en toe misschien iets te expliciet of niet theatraal genoeg. En die boodschap is simpelweg: de kracht en vreugde van black sisterhood.

Us, (k)now is de tweede voorstelling van Dalilla Hermans waarbij ze, in verbinding met haar eigen ervaring, de leefwereld van een groep centraal zet. Bij Her(e) ging het om de levensverhalen van 31 zwarte vrouwen, omgezet tot een script door Hermans en vertolkt door Abigail Abraham. Het was een performance over zwart zijn, over vrouw zijn, over zwarte vrouw zijn. Een gelijkaardige focus is aanwezig in Us, (k)now, maar dan met een veel jongere groep. 8 zwarte meisjes van 15 tot 17 jaar oud, op de rand van volwassenheid, kregen in april 2021 een “bosklassen afro-style”, zoals het in Her(e) en ook nu in Us, (k)now verwoord wordt. Die dagen van conversatie en reflectie vormden de basis van Us, (k)now. In plaats van 1 performer op scène, is er nu een groep zwarte meisjes die praten over hoe ze in de wereld staan.

De voorstelling is een combinatie van videomateriaal van de werkweek, korte performances door Abigail Abraham en een simpel verhaal over een groep meisjes, bijna jonge vrouwen. Een meisje, gespeeld door Eva Dries, komt aan op de eerste dag van een “kamp” en wordt snel opgenomen in de groep. Tijdens de conversaties en de videoprojecties houdt een ander meisje, Ninette Vertongen, zich afzijdig en horen we af en toe in voice-over haar gedachten. Wat er zich op het podium afspeelt blijft minimaal. Het decor bestaat uit een afgesloten tent met kleurrijk print, nepgras, een totempaal en een achterwand waarop afwisselend een sterrenhemel en de videomontage geprojecteerd worden. De meisjes kunnen zich terugtrekken in de tent, zodat enkel hun schaduwen zichtbaar zijn. Deze opstelling verandert niet, op het moment waarop een kroon van de totempaal wordt gehaald om aan Ninette te geven als teken van samenhorigheid na. De meisjes hebben comfortabele okergele kledij aan, die qua stijl balanceert tussen tijdloos en hip. 

In een video voor De Zendelingen vertelt Hermans dat de tekst geschreven is op basis van de ervaringen van de meisjes en dat iedereen min of meer zichzelf speelt. Het narratief op scène vormt op die manier een versimpelde weergave van de werkweek: 8 meisjes die elkaar niet kennen komen samen en praten over wie ze zijn en wie ze zullen of willen worden. Het eindresultaat: een groeiend besef over hun individuele en collectieve identiteit en een hechte, vrolijke groep die tussen het discussiëren door ook gewoon met elkaar dansen en zingen. Dit ziet het publiek deels via wat er zich op podium afspeelt, maar voornamelijk via de videomontage die bestaat uit fragmenten van de werkweek en korte performances van Abigail Abraham, die de jonge meisjes aanspreekt. Op dat vlak lijkt Us, (k)now op Her(e), maar ook op andere stukken die een maatschappelijk probleem aankaarten, zoals bijvoorbeeld Dissident van Lara Staal. Als voorstelling an sich, zonder de maatschappelijke context, mist het iets. Het is geen stuk waar alle registers van het theater open worden gezet om je omver te blazen. Maar het is wel een stuk dat iets doet en zegt over de wereld buiten de theaterzaal. Us, (k)now heeft een bepaalde kracht omdat het het heden bijzonder aanwezig weet te maken. Op scène worden er citaten van belangrijke zwarte vrouwen, zoals Laverne Cox, Angela Davis, Coretta Scott King en Ava Duvernay, gereciteerd door een megafoon. De quotes over sterkte, over black empowerment, worden direct het publiek ingegooid. Die connectie met wat er zich buiten de zaal afspeelt, wordt ook nog duidelijker in de inkomhal waar een aantal van de quotes op A4’tjes ophangen, naast boeken van o.a. Gloria Wekker, Audre Lorde, Chimamanda Ngozi Adichie en Dalilla Hermans zelf.

“De voorstelling laat de witte mensen niet meedoen als gesprekspartner, maar laat hen wel de conversatie over zowel de moeilijkheden als over het plezier horen.”

Het is de socio-culturele context van het Belgische, witte racisme waarmee Us, (k)now een zaal confronteert, zonder dat de voorstelling een lezing wordt. Wanneer Mpho Pierreux op video zegt dat ze nooit meer dergelijke conversaties over racisme wil hebben met witte personen, zegt ze dit tegen een publiek waar op sommige avonden de meerderheid witte personen zijn (de auteur van deze recensie inbegrepen). De voorstelling laat de witte mensen niet meedoen als gesprekspartner, maar laat hen wel de conversatie over zowel de moeilijkheden als over het plezier horen. Us, (k)now ontwikkelt geen esthetische taal zoals te vinden is bij makers als Moya Michael of Junior Mthombeni, maar het is wel een voorstelling die de fysieke aanwezigheid van het theater benut om iets te doen met de maatschappij die van buiten naar binnen komt. Wanneer op het einde de 8 meisjes het publiek met zang en dans aansporen om recht te staan, brengen ze een aanstekelijke vreugde over. Dat zal ook buiten de theaterzaal op verschillende manieren mogelijk zijn, maar in de zaal van hetpaleis en andere schouwburgen zal het juist die mensen aanspreken die het wil kunnen aanspreken.

Us, (k)now geeft de witte toeschouwer toegang tot zwarte en vrouwelijke conversaties en ervaringen, maar legt de verantwoordelijkheid ook in hun handen om te luisteren en, na afloop, te lezen en te leren. Voor de zwarte meisjes in de zaal biedt het een intieme connectie met het plezier van een black sister te zijn en een voorzichtige hoop voor de toekomst. Het is geen puur artistiek theater, maar maatschappelijk theater. Niet de schoonheid van de theatrale kunstvorm staat centraal, maar de theaterzaal als middel om iets te zeggen over de wereld.

 

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#166

01.12.2021

14.03.2022

Lena Vercauteren

Lena Vercauteren behaalde een diploma Vergelijkende Moderne Letterkunde en studeert op dit moment theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent. Daarnaast is die dichter, librettist en poëzieredacteur bij Kluger Hans.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!