© Sander Salden

Leestijd 4 — 7 minuten

Tina Heylen & Eva Binon — HOM(M)E

Iets is er, en tegelijk ook niet

Met het woordeloze ‘HOM(M)E’ dagen Tina Heylen en Eva Binon zichzelf andermaal uit om een beeldende voorstelling voor de allerkleinsten te maken. Dat ze jong en oud kunnen boeien, bewezen ze met hun vorige productie, ‘TATTARRATTAT!’. Net als die in de voorstelling, ontstaat er in ‘HOM(M)E’ een associatieve aaneenschakeling  van objecten die vervormen, schuiven en omvallen. Zelf benoemt het duo ‘HOM(M)E’ als ‘een bewegend beeldend werk voor kleuters én volwassenen’.

Vervoegd door Lieselotte De Keyzer, staat het drietal bij het binnenkomen in het zaallicht gericht naar het publiek. Het materiaal, dat de drie actrices gebruiken om de voorstelling mee op te bouwen, omringt hen. Vooraan liggen lange, houten stokken netjes naast elkaar. Wat verderop staat een opeen gestapelde hoop dikke, rechthoekige blokken vervaardigd uit piepschuim. Sommige van die objecten fluoresceren of zijn bedekt met een glimmende folie. Nadat het licht dooft, komt een van de speelsters op met een stok en zet die neer. Het is de aanhef voor een handeling die de hele voorstelling lang herhaald zal worden: het plaatsen en verplaatsen van de materialen. 

De medespeelsters volgen en verschuiven de stokken zodat de opstelling telkens weer verandert. Door de manipulatie van de veelsoortige bouwstenen creëren ze abstracte bouwwerken. Die non-figuratieve structuren ontvouwen zich tot concrete beelden, die refereren aan de werkelijkheid. Zo transformeert een vastgehouden kluitje stokken eerst in de vorm van driehoek. Vervolgens bouwen de speelsters met de stokken, die fungeren als hoekpunten van de figuur, een nieuwe structuur, die de associatie van een huisje oproept. 

De ontwikkeling van de verschillende composities verloopt vrij inconsequent. Soms vloeit het ene in het andere over. Andere keren breken de speelsters de constructie bruusk af om de volgende terug van nul op te bouwen. Omdat de beelden niet de ruimte krijgen om door te ontwikkelen, blijft de uitwerking erg oppervlakkig. Als de onderzoeksmogelijkheden met de stokken uitgeput zijn, komen de grote blokken uit piepschuim in beeld. De verschuiving van de blokken door de ruimte ontketent een soortgelijke aaneenschakeling van weinig uitgediepte scènes. 

Toch kunnen de geproduceerde vormen af en toe verwonderen. Onvoorzien, bijna onopzettelijk, vangen de fluorescerende en gekleurde objecten licht op, dat in het ijle weerkaatst wordt. Ook de spannendste beelden dienen zich erg onverwachts aan. Enkele keren is het twijfelachtig of het zal lukken om de constructies met het materiaal te vervolledigen. Als een bouwwerk uit balans dreigt te geraken, ontstaat er een abrupt gevaar. Zodra de speelsters de mogelijkheid creëren om de zwaartekracht op de objecten in te laten werken, ontwikkelt er zich tussen hen en het publiek een gedeelde spanning. Als de blokken samen een reusachtig kaartenhuis vormen, houdt iedereen zijn adem in omdat het maaksel elk moment uit elkaar kan vallen. Het zijn die scènes, met een onvoorspelbare uitkomst of een ingebouwd risico, die het meeste prikkelen. 

© Sander Salden

Het gevaar stelt de verhoudingen tussen de drie actrices weer scherp. Als het dreigt mis te lopen, zoeken ze contact met elkaar. Samen verkennen ze de mogelijkheden om het materiaal weer in evenwicht te brengen. Dat zijn de weinige momenten waarop de speelsters elkaar vinden. Slechts af en toe is er een connectie tussen hen waar te nemen. Hun rol gaat niet veel verder dan de beïnvloeding van het materiaal zoals op voorhand werd vastgelegd. Al slagen ze er niet in om dit helemaal strak te krijgen. Hun rommelige en vaak onbestemde bewegingen, bij het verplaatsen van de materialen, halen ongewild het ritme naar beneden. HOM(M)E loopt het vlotst als zij uit focus zijn, geen aandacht vragen. 

Als de actrices zich achter de blokken piepschuim verstoppen, wekken ze onzichtbaar het materiaal tot leven. De objecten lijken zelf door de ruimte te bewegen in plaats van verplaatst te worden. De dansende blokken tekenen abstracte lijnen op de scène af. Door de gevormde patronen ontstaat er voor het eerst een aanzet tot een choreografie met het materiaal. De bewegingsstructuur verdwijnt echter even snel als ze kwam omdat de volgende scène al ingezet wordt. Ook de klanken, die vanachter de blokken hoorbaar zijn, verpersoonlijken de voorwerpen. De suggestie dat het materiaal levend wordt, komt jammer genoeg te vluchtig voorbij om te kunnen blijven boeien. 

Het wegvegen van alle objecten op de vloer luidt de laatste scène in. Aan weerszijden van het lege podium blazen twee ventilatoren wind. Een doorschijnende folie uit kunststof, aan de hoeken vastgehouden door de speelsters, zwaait, dwarrelt en ritselt door de lucht. Net als de gekleurde objecten, weerspiegelt de folie de lichtbronnen. Een mooi en fascinerend beeld dat in contrast staat met de hoekige materialen. Het zwevende plastic transformeert tot een prop. Een liggende speelster laat de prop in het licht van één spot op haar voeten balanceren. 

De ontwikkeling van het eindbeeld is tekenend voor de enscenering van HOM(M)E. De scènes wekken te vaak de indruk dat de mogelijke spelkansen met het materiaal niet diepgravend genoeg onderzocht werden. Dat hiaat resulteert in de willekeurige opeenvolging van beelden, die soms wat teveel uit de lucht gegrepen zijn. Creëren voor een driejarige is geen sinecure. Aan de basis van HOM(M)E liggen tal van interessante kansen om van de voorstelling een uitdagend en gelaagd vormelijk werk te maken. Door het ontbreken van duidelijkere (materiaal)keuzes en een strakke regie van acties, bewegingen en spel, zoals in TATTARRATTAT!, vervalt HOM(M)E in een chaos, die maar enkele keren tot de verbeelding spreekt. 

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#166

01.12.2021

14.03.2022

Liesbeth De Clercq

Liesbeth De Clercq behaalde een master Theater- en Filmwetenschappen aan Universiteit Antwerpen. Ze is als dramaturg actief in het jeugdcircuit.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!