FEST – Zonzo Compagnie

Op een broeierige ochtend – heter dan normaal voor een lentedag in mei – een regenponcho aantrekken? Waarom? Kinderen draaien er hun hand niet voor om. Elke gelegenheid is goed voor een verkleedpartijtje of een feestje. Als ze maar even kunnen losbreken: uit de rij, uit de schoolbank, van het scherm af. Of tijdens het verplichte schooltoneel.

Het enthousiasme bij de kinderen om die simpele plastic capes aan te doen is al vertederend om te zien. Enthousiasme dat nog groeit, wanneer blijkt dat het in de zaal niet braafjes in een zeteltje frontaal toneelkijken wordt, maar dat ze rond een arena op kussentjes mogen plaatsnemen. In het middelpunt staan drie ‘tafels’ in formatie opgesteld: vormen ze een controlecentrum, een spelconsole of een dj-booth? Het is dat allemaal tegelijk. De scenografie heeft zelfs iets van een readymade van Duchamp, zoals de muziekmachines daar als beeldend kunstwerk staan opgesteld.

Empowerment van het kind

Maar zoals dat gaat in de magie van (objecten)theater: het is pas wanneer de drie performers (Junior Akwety, Jochem Baelus en Lotte Vanhamel, eveneens in poncho) de arena betreden, dat er leven in de objecten wordt geblazen. De verrijdbare muziektafels met houten blokjes, metalen band, borsteltjes… zijn een onuitputtelijk geluidseffectenbakje, maar dan de doe-het-zelf-versie van de Gamma.

“‘Wie ben jij?’ vraagt Junior Akwety. Met de vraag komt de erkenning en daarmee ook de empowerment: ik zie jou als individu.”

Naar analogie met het Nederlandse iene miene mutte rapt Akwety: ‘Eeny, meeny, miny, moe, catch your rhythm, catch your flow.’ Samen met zijn cape zwiert hij ook de anonimiteit af. Doet vuistje tegen vuistje bij het gekwordende publiek. ‘Wie ben jij?’ vraagt hij. Met de vraag komt de erkenning en daarmee ook de empowerment: ik zie jou als individu, als performer zie ik het publiek, het medepubliek ziet een medeleerling. De dynamiek waarbij de groep juicht wanneer een kind zijn/haar/hun naam zegt, is meer waard dan enig andere peptalk.

FEST doet zo denken aan dat andere muzikale theaterfeestje dat we enkele maanden geleden zagen in het Antwerpse jeugdtheater hetpaleis. Met Burning City nam SOCHA (het kunstenaarscollectief rond bezieler Junior Mthombeni) de catwalk in en riep op tot revolutie, waarbij middelbare scholieren zelfs aan het stagediven gingen. Dat Akwety al vaker samengewerkt heeft met Mthombeni voel je ook in deze productie. Ook FEST roept op tot revolutie. Al gebeurt dat hier minder letterlijk, de empowerment en de inclusieve gedachte spelen wel degelijk. De blik wordt opengetrokken naar breedbeeld: met het kind als engaged publiek, met een theateropstelling weg van de klassiek westerse vorm, met muziek die verder reikt dan eurocentrisme.

“De blik wordt opengetrokken naar breedbeeld: met het kind als engaged publiek, met een theateropstelling weg van de klassiek westerse vorm, met muziek die verder reikt dan eurocentrisme.”

Ook muzikaal zit die brede gedachte in FEST, dat alle grenzen aftast qua muziekgenres en windrichtingen, van klankkunst naar rap, van een fanfare tot een mars, van freejazz tot elektro rave, van Congolees wiegelied tot mystieke soefi. Choreograaf Charlotte Goesaert regisseert het als een hop on-hop off-tour, een reisje-rond-de-wereld, soms zelf letterlijk op de deining van de zee (met een metalen lint als poëtisch verklankte golven). Ook de drie performers vertegenwoordigen deze verschillende werelden: experimenteel klankkunstenaar Jochem Baelus, klarinettist Lotte Vanhamel (van elektroduo Vermin Twins) en rapper, producer en theatermaker Junior Akwety.

Als we in deze inleiding stelden dat FEST de weg van de minste weerstand kiest, dan is dat geen knieval maar een skill, want het is lovenswaardig hoe deze performers de beat oproepen en weer neerleggen, van feestje naar rustpunt – en terug.

Volwassen verklaringsdrang?

Alleen voelt die dramaturgie wel erg willekeurig, waardoor we toch niet helemaal in de flow geraken. Ligt het aan de volwassen blik die toch een soort opbouw wil zien, voorbij losse nummers op een album? Op een bepaalde manier voelt deze productie onaf. FEST laat enkele interessante kansen liggen binnen het entertainende klank- en lichtspel dat het nu al is.

Ervan uitgaande dat de geluidstafels live sound ontwikkelen, wordt die sleutel bijvoorbeeld niet gegeven. Ook in het openbreken van de relatie tussen performers en publiek zit nog meer participatieve ruimte. En wat met die poncho’s? Waarom in die drie primaire kleuren? Is het de anonieme massa, de segregatie, de veelkleurigheid en meerstemmigheid? En waar blijft toch die regen?

Je voelt hoe een vrijheidsdans neigt naar cadans, een mars dreigt te verworden tot een dansje in de pas. Maar wanneer alle kinderen ‘Poncho!’ roepen, dan lijkt dat toch meer lol dan een verzetskreet.

Nog tot 17 december 2025 op tournee. Klik hier voor de speellijst.

Liv Laveyne