De blinde dichter, Jan Lauwers © Els De Nil

Leestijd 2 — 5 minuten

De naam die herinnerd wil worden

De troostrubriek

Ik heb het syndroom van Lynch. Dat wil zeggen dat ik een erfelijke afwijking heb in mijn DNA waardoor ik gevoeliger ben voor bepaalde soorten kankers. Ik heb vier verschillende kankers gehad. Operaties, chemotherapieën, bestralingen. Op intensieve zorg in leven blijven door steeds maar weer de gezichten van mijn kinderen op te roepen. Organen weggehaald of beschadigd, hardnekkige insomnia. Vechten om waardig te blijven, niet gereduceerd te worden tot kankerpatiënt. Intense ervaringen van ongemak, pijn, verdriet, afscheid nemen maar ook van grote liefde en de mogelijkheid mezelf straffeloos buiten alle gedoe te houden.

Het besef van eindigheid is heel bevrijdend.

Natuurlijk kon ik niets anders doen dan deze ervaringen in mijn werk te gebruiken, maar nooit letterlijk. In mijn eigen voorstellingen gaat de discussie over materie of emotie, over het reële of surreële, over vorm en inhoud heen en weer — of beter gezegd in een cirkelbeweging: performers worden ontdaan van hun menselijkheid, hun lichaam neemt groteske vormen aan en wordt materie. Emotie wordt zo groot dat het verstilt tot een beeld op zich, om dan weer uit te komen bij de intimiteit en de stunteligheid die de mens eigen is. ‘Het bizarre transformeert tot iets bijzonders en mysterieus’ (Edgar Allen Poe).

Zo kleurt de toeschouwer zijn eigen verhaal, associaties, herinneringen. Een voorstelling maken stijgt boven de werkelijkheid uit. Het krijgt zijn eigen taal, zijn eigen logica. Het wordt een eigen, nieuwe wereld. Bevrijdend voor mij want ik word mijn eigen toeschouwer. Ik kom, gek genoeg, dichter bij de kern, de vloeiende kern van mijn kunstenaarschap.

Helemaal anders was mijn ervaring als performer in De blinde dichter, een werk van Jan Lauwers en Needcompany. Hierin onderzochten we juist wat het betekende om persoonlijke, ware verhalen te vertellen. Herstellende van mijn laatste operatie en behandeling vertelde ik voor het eerst op de scène over ‘mijn’ Lynch-syndroom. Maar tegelijkertijd stelde ik dat in vraag: ‘Is het belangrijk voor de mensen om te weten dat ik het Lynch-syndroom heb, of dat Jules (Beckmann, coperformer, red.) een jood is en Mohamed (Toukabri, coperformer, red.) een moslim?’ Niet dus. Onze conclusie was dat het belangrijker is om te vertellen wat ons verbindt, welke geschiedenis we delen. Wel smokkelde ik een klein zinnetje deze scène in: ‘Ik vertel er niet graag over want het is niet sexy om over kanker te praten.’ Ik was gekleed in een supersexy gouden catsuit en hoge hakken. Zo stak ik, althans in mijn verbeelding, alle kankerpatiënten een hart onder de riem. Wij tellen mee, wij zijn wel sexy.

Maar de scène waar ik eigenlijk over wil vertellen is het openingsbeeld van De blinde dichter. Ik ben gekleed in een uitvergrote versie van het kostuum van een Javaanse danseres — mijn Javaanse, Chinese achtergrond en de illegale tocht van mijn familie van Indonesië naar Nederland is een ander deel van het verhaal dat ik vertel in de voorstelling — en ik roep minutenlang vol overgave mijn naam.

Grace Ellen Barkey.

De naam wordt materie, dan weer vloeibaar. Een schreeuw. Een zucht.
De naam die herinnerd wil worden, met waardigheid gedragen wil worden, die wil leven en sterven en weer geboren wil worden.
Ik roep in naam van alle mensen die gereduceerd worden tot patiënt, geval, vluchteling, illegaal. De naam wordt alle namen.

‘In this time
Once upon
I saw
Independently
Upon
Dungeons
Carved
Names
Like
Mine’

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

artikel
Leestijd 2 — 5 minuten

#168

15.05.2022

14.09.2022

Grace Ellen Barkey

Kunstenares, choreografe en performer Grace Ellen Barkey is geboren in Surabaya (Indonesië). Barkey woont en werkt in Brussel en is medeoprichter van het kunstenaarshuis Needcompany (1986). Sinds 1992 maakt ze haar eigen producties, die zich situeren op het grensvlak tussen theater, dans, performance en beeldende kunst.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!