Het blijft lang stil en donker in de zaal. Alleen het geluid van schuifelende passen breekt het duister, alsof voeten zich schrap zetten. Dan klinkt plots een zaghrouta: de hoge, trillende kreet die in de Arabische traditie vaak vreugde, opwinding of het begin van een feest markeert. Normaal weerklinkt ze te midden van gejuich en muziek, gedragen door vrouwenstemmen in collectieve euforie. Hier klinkt ze alleen. In het donker. De spanning kruipt onder mijn huid. 

Het licht gaat langzaam aan. Tien dansers staan hand in hand in een rij, klaar om zich te laten meevoeren. Het collectief bestaat uit Abdallah Damra, Bresa Ayub, Dima Zahran, Hamza Damra, Marah Haj, Mohammed Al Tayeh, Rebecca Kaoud, Rima Baransi, Samer Raya en Shahd Jabarin. Een van hen, de raas – het hoofd van de rij – neemt het voortouw en trekt de groep als een krachtige locomotief door de ruimte. Nog klinkt er geen muziek, geen gezang, maar de energie is voelbaar. Met stampende passen, ritmisch geschuifel en korte uitroepen – hagrat, ofwel vocale aanmoedigingen zoals aywa en yalla – wordt de dabke tot leven geroepen.

“Badke(remix) presenteert zich niet als een traditionele dabke, maar als een hybride remix waarin diverse dansvormen samensmelten binnen een hedendaags, theatraal kader.”

Dat gebeurt tot een van de dansers, Shahd Jabarin, uit het collectief breekt en zich verplaatst naar de voorgrond, waarbij ze de traditionele dabke-structuur achter zich laat om een breder palet aan bewegingstalen te verkennen. Dit motief van afzondering en individualisering herhaalt zich gedurende de voorstelling, waarbij de solist steeds weer uiteenlopende dansvormen aanraakt – van hedendaagse dans tot breakdance en popping – en zo de grenzen van het genre oprekt. Badke(remix) presenteert zich daarmee niet als een traditionele dabke, maar als een hybride remix waarin diverse dansvormen samensmelten binnen een hedendaags, theatraal kader.

Dramaturgie van existentiële angst

De contrastwerking in Badke(remix) beperkt zich niet tot de choreografie; ook het licht- en geluidsontwerp speelt een cruciale dramaturgische rol. Het licht dooft herhaaldelijk abrupt en flitst weer aan, waardoor een sfeer van instabiliteit en onderhuidse spanning ontstaat. Parallel daaraan ondergaat de muziek van Nasser Al-Fares – een invloedrijke componist binnen de hedendaagse Levantijnse muziekscene, bekend om zijn virtuoze, ritmisch gelaagde dabke-arrangementen – een ingrijpende transformatie. Waar zijn muziek doorgaans de collectieve vreugde en ritmische cadans van sociale bijeenkomsten belichaamt, wordt hier bewust gebroken met de traditionele structuur. Opzwepende, feestelijke pulsen worden bruusk onderbroken door het rauwe geluid van blaffende honden en klanklagen die associaties oproepen met onheil, dreiging en de grilligheid van leven onder bezetting en geweld. Zo wordt ook de muziek een vehikel van spanning, waarin het fragiele evenwicht tussen viering en existentiële angst tastbaar wordt gemaakt.

De dreiging verhevigt voelbaar wanneer de muziek wordt gedempt en een klanklaag ontstaat die doet denken aan het ervaren van geluid onder water. Tegelijkertijd vertraagt de choreografie tot een haast hypnotische slow motion, waarin de dansers hun bewegingen transformeren tot verstilde, ontwrichte gebaren. Deze gestiek – een geschrokken blik, handen die in een instinctieve reflex boven het hoofd worden geheven, alsof ze de bedreiging van een wapen detecteren, en vervolgens langzaam zakken naar het hoofd – roept een gevoel van kwetsbaarheid op.

Deze symbolische gebaren fungeren als herhaalde motieven binnen de voorstelling, strategisch geplaatst op emotionele piekmomenten. Door deze ‘gestural interrupts’ breekt de performatieve flow en ontstaat er een moment van intense confrontatie met geweld, macht en onderdrukking.

Ritueel van bestaan en verzet

De dabke overstijgt immers haar oorspronkelijke rol als feestelijke volksdans en fungeert in de huidige Palestijnse context als een krachtig symbool van culturele veerkracht en overleving. Temidden van de genocide in Gaza en daarbuiten wordt deze dans een fysieke expressie van hoopvolle rouw en collectief trauma. Het ritueel verbindt dansers met hun diepgewortelde identiteit en biedt een tactiek om dreiging en ontworteling het hoofd te bieden. Waar vroeger werd gedanst om het huwelijk te vieren, klinkt nu een dringende boodschap: we dansen omdat we nog bestaan. Dabke is daarmee een performatieve bevestiging van het Palestijnse bestaansrecht. Het is een dans die niet alleen feest viert, maar ook herinnering bewaart en verzet uitdrukt – een krachtige vorm van protest. Overal ter wereld duiken tijdens demonstraties mensen op met de dabke, waarbij ze via beweging een boodschap articuleren van onverzettelijkheid en trots. Op sociale media circuleren beelden van kinderen en jongeren die midden in verwoeste gebieden dansen, als symbolische daad van weerstand en als bevestiging van hun identiteit. Dabke is daarmee een essentieel cultureel erfgoed geworden en een performatieve daad van overleving en waardigheid.

“Waar vroeger werd gedanst om het huwelijk te vieren, klinkt nu een dringende boodschap: we dansen omdat we nog bestaan.”

Hoewel de voorstelling visueel sober lijkt, getuigt elk element van een doordachte scenografie, zoals de grote waterdispenser naast een iconisch geruite plastic boodschappentas: een alledaags object dat in deze context een gelaagde symboliek draagt en een rijk palet aan verhalen oproept. De tien dansers bewegen zich met een fysieke overgave die rauw en onverbiddelijk is, en toch ook zorgvuldig afgestemd op het collectief. Ze hanteren een choreografische dialoog waarin uitdagen en ondersteunen elkaar moeiteloos afwisselen, waardoor een voortdurende dynamiek van energie en spanning ontstaat. Dit ensemble lijkt niet alleen een dansvorm uit te voeren, maar draagt een levend cultureel geheugen in zich, een puls die onmiskenbaar de essentie van het ritueel in stand houdt.

© Kurt Van der Elst

© Kurt Van der Elst

Met Badke(remix) slagen de makers erin een eeuwenoude traditie open te breken en in een hedendaags theatraal kader te plaatsen, zonder haar historische urgentie en symbolische zwaarte te verliezen. Het is een fysieke herinnering aan wat dans kan zijn: overleven in beweging, een collectieve hartslag die weigert stil te vallen. Want uiteindelijk is de dabke uitgegroeid tot een ritueel van bestaan: een lichaam dat, ondanks alles, blijft stampen op de bodem die het dreigt te verliezen. In een tijd waarin het Palestijnse bestaan voortdurend wordt bedreigd door etnische zuivering wordt het stampen, springen en zweten op het podium een lichamelijk antwoord op culturele uitwissing.

De voorstelling eindigt in dezelfde vertraagde, verstilde bewegingstaal die als motief doorheen het geheel loopt. Alleen wordt er nu, in dezelfde cadans, een buiging aan toegevoegd. We beantwoorden dit moment met een minutenlange staande ovatie, alsof ook wij deel worden van het collectief dat weigert te buigen voor deze pogingen tot culturele uitwissing.

Klik hier voor de speellijst.