Tine Van Aerschot (1961) is in de Vlaamse podiumkunstenwereld al jarenlang een goed bewaard geheim. Ze vertelt enkel iets als ze werkelijk iets te vertellen heeft. En alleen als er voldoende onderzoek aan voorafging. Uit haar werk spreekt dan ook steeds veel noodzaak, toewijding en zorg. Het laat zich niet zomaar inpassen in de soms dwingende productielogica van de theaterwereld.

Tine is opgeleid als grafisch vormgever en dat is voelbaar in alles wat ze doet. Of het nu over het leven gaat, over de lichtstand in een voorstelling of over het lettertype dat ze gebruikt wanneer ze je een brief schrijft: bij Tine is elke vorm nauwkeurig doordacht. Haar artistieke radius beperkt zich niet tot één enkel medium. Ze ontwikkelde zich van grafisch vormgever tot dramaturg. Tussen 1998 en 2005 werkte ze samen met podiumkunstenaars als Meg Stuart, Christine De Smedt, Davis Freeman en Simone Aughterlony. Parallel bleef ze bezig met haar eigen grote passie: het vormgeven van woorden tot zinnen. Schrijven dus. 1

In 2006 debuteerde ze als toneelauteur met de parel I have no thoughts, and this is one of them. In een pakkende monoloog somt een vrouw op wat ze vooral níét wil, waar ze níét aan wil deelnemen en wat ze níét zal doen. De tekst bestaat uit een lijst van bezweringen, oprechte voornemens en gedachtefragmenten. Met de meest sobere middelen slaagde Tine erin om op basis van haar toneelstuk een intense, intieme voorstelling te maken. Geen woord of beweging was te veel. Die uitgepuurde aanpak stelt de performers die haar werk vertolken – in dit geval ging het om Claire Marshall, actrice bij het Britse gezelschap Forced Entertainment – steeds voor een grote uitdaging.

Haar tweede toneelstuk was een soort ‘mislukt’ dagboek vol vragen en bedenkingen over alles en niets. Triple Trooper Trevor Trumpet girl (2009) bestond deels uit taalkundige absurditeiten die Tine in losse krantenknipsels had ontdekt. Uit de tekstcollage sprak de drang om zoveel mogelijk ‘wereld’ in het theater te brengen; tegelijk reikte ze een methode aan om vanuit taal naar de gebeurtenissen in de wereld te kijken. Dit onderzoek zet ze in haar laatste tekst When in doubt, duck (2015) radicaal verder. Het is immers een poging om de hele wereld te vatten in negen gedichten, elf talen en vijf vormtalen.

Triple Trooper Trevor Trumpet girl is een monoloog van een man voor twee vrouwen. De actrices in de voorstelling waren Carly Wijs en Tracy Wright. Kort na de première werd bij Tracy een terminale kanker vastgesteld. Tine stond in de laatste levensfase erg dicht bij haar en maakte op basis van hun gezamenlijke gesprekken de tekst We are not afraid of the dark (2012). Daaruit sprak de wens om de dood dicht bij de levenden te houden. Deze ‘tussenvoorstelling’ was iets wat Tine moest maken, ingegeven door de omstandigheden. Een donkere oefening in overleven.

Bij twijfel, eend. Drie jaar geleden begon de kunstenares een onderzoek rond vertalen en hertalen, rond het verplaatsen van woorden van de ene taal en tijd naar de andere, en de betekenisverschuivingen die daarmee gepaard gaan. De koppeling van dit onderzoek aan haar fascinatie voor boven- of ondertiteling bij een voorstelling vormde het uitgangspunt voor haar recentste stuk When in doubt, duck (2015). Bij theater eist de boventiteling namelijk een eigen plek op: een scherm, een achterwand, een aparte lichtbak. Ze verlangt een platform voor zichzelf. Tine zag er mogelijkheden in om het vertalen en ‘omtalen’ een eigen rol – de hoofdrol zelfs – te laten spelen. When in doubt, duck confronteert je met de schoonheid van de overgangen tussen het gesproken, geschreven en gelezen woord.

Tines werk bewijst dat we eenvoud en complexiteit niet per se als elkaars tegengestelden hoeven te zien. Iets dat gelaagd en ingewikkeld is, kan worden ineengevouwen tot iets eenvoudigs.

1 Alle teksten zijn Engelstalig geschreven en worden uitgegeven door de Nieuwe Toneelbibliotheek. (http://www. denieuwetoneelbibliotheek.nl/authors/ tine_van_aerschot)

the I of the beholder

four songs for Kosja and for Ruby May

about the father

I am a dyed-in-the-wool walking toddler
I have just learned to run
I almost master the forces of speed and velocity
enough to stop myself from keeling over
I am starting to jump in the air with confidence
and nearly stay standing after landing
I can throw the ball
but can not catch it
I do not own a lot of words

This is an early recollection
This is a memory without speech

I remember
a feeling
it is more a state of being
a big excitement
it is warm
it is overflowing
it is magnetic

I remember
my father
he is sitting on the couch
he is sitting on the couch next to the window
I do not remember if he is reading
my father reads a lot

we are alone in the room

There is no before
There is no after

I only remember feeling
I just remember him
I simply remember all the feeling is for him

I remember
standing close to him
grabbing his leg
tightly
holding on to the leg

This is not what I mean
This is not it

My arms are around his leg
I press the leg against me
my face just reaches his knee

Suddenly I know
I bite him in the knee as hard as I can
I bite so hard my little body is trembling
from the effort

In the same fraction of a tiny moment
my father yelps in pain
and with his big hand
he slaps me in the face

about Vera the tiny frog

Vera was sitting in the dewy grass when I found her
She was greener than green
She had very tiny fingers and toes
It was hard for her to sit still at first
but I caught her over and over and
she soon learned how to do it
We were going to be in the circus
I would be her trainer and
Vera would be the tiny frog
Together we got hold of my tractor
It was red and yellow and plastic and
it had a yellow plastic trailer
It was perfect for the act Together we found some water
in the rim of an upside down bucket and
we filled the trailer with water and
we put in some sand and
a few leaves and
a bit of the grass

In the act Vera would drive the tractor and
when she was tired she could rest in the frog house
that was towed behind

We practiced all morning
Every time Vera fell off I helped her back on
I taught Vera how to sit in the seat
I trained her to stay when the tractor was moving around
she learned how to go to the frog house when she wanted to rest

At noon I was called to eat but
tractors and frogs were not allowed indoors
after lunch Vera was not there anymore
Vera had left and
I was helped to bed

about the bad girl

There is a picture of me
climbing over the chicken-wire fence
There is no recollection
there is only proof

I was not allowed
to play beyond
the borders
of the chicken-wired
children safe zone

But I had gone over occasionally
But I always came back voluntarily

once I had collected the ball
or got the branch or stone
that I urgently needed
to continue with my life

The picture
was kept in place
by tidy white photo corners
in the bright red album
with the thick black pages

The album
was shown around
to aunts and uncles
to friends and other visitors

There we were my sister and me
pointing at the aeroplane
showing the carrot
dressed up in the new matching winter coats
giving each other a kiss

But when the moment came
I was called to the album
I was shown the picture of me
climbing over the chicken-wire fence

Look what a bad girl you are
and I looked at the proof
In hurt and in shame
I cried tears of deep sorrow
and with ohs and ahs
I was sent away to play

about the mother

when I was more or less twelve
I loved with marvellous passion
There were no borders to the force of the love
And in the space of one single breath
I could be totally overcome by it
I would be love

Love would not be necessarily fateful
or directed towards the same thing
but when it came it hit me

and when it disappeared
it left me empty and null

I was in love with a stray dog
I was in love with a pair of trousers
I was in love with my best friend
I was in love with a TV horse
and sometimes I was in love with my mother

On one of these occasions
when love was grand and devoted
and my mother rose above all else
I passed by the china shop
and I bought her a porcelain present
I bought six cups and saucers
very classical
very white
just for tea
single gold rimmed
paper-thin
if you hold them
in front of the sun
they light up

After school I passed by the china shop
and I spent all my savings
on a porcelain present
for my mother

Now a hundred years later
and my mother is no more
I have learned that the tea cups
These paper-thin
the-sun-shines-through-them
very round
kind of tea cups
are modelled on
the breasts of Marie Antoinette

When I was more or less twelve
as a token of my undying and dedicated love
I gave my mother three pairs of breasts
It must mean something