© Raymond Mallentjer

Leestijd 4 — 7 minuten

21.02.2021: De wereld in één dag, één dag in de wereld – Nico Boon & ARSENAAL

Een volledige dag in anderhalf uur

In 21.02.2021 doorlopen drie spelers en een muzikant een hele reeks gebeurtenissen die zich wereldwijd afspeelden op 21 februari 2021. De collage aan verhalen combineert banale met ingrijpende momenten, gebracht met een overwegend speelse acteerstijl, die af en toe plaats maakt voor serieuzere observaties. Nico Boon en Arsenaal tonen hiermee een veelstemmig overzicht van een dag, met de nodige humor en een poëtisch einde.

Voor 21.02.2021 kwam het gezelschap met Nico Boon samen om 132 kranten te lezen van over de hele wereld. Nico Boon laat zich bij 21.02.2021 opnieuw inspireren door het toeval, zoals hij eerder deed bij Komt Op/Gaat Af, een voorstelling waarvoor hij in 2019 de Toneelschrijfprijs won. De keuze voor het aantal kranten berust op het aantal nationaliteiten dat er zich in Mechelen, de thuisstad van Arsenaal/Lazarus bevindt. 21.02.2021 heeft hiermee als stuk een connectie met de werkelijkheid, al is het binnen de voorstelling niet altijd duidelijk van welke krant welk nieuwsitem komt en is er eigenlijk geen manier om te achterhalen of ze daadwerkelijk uit die 132 kranten komen.

De voorstelling begint al op het moment dat de deuren van de zaal opengaan. Met een enthousiaste vrolijkheid kijken drie spelers en een muzikant met een baritoonsaxofoon het binnenstromend publiek aan. De scène is overwegend wit, met drie wanden die bruin, gevouwen inpakpapier tonen, alsof wat er zich op het podium afspeelt zelf een ingepakte krant is die over een tijdsspanne van 90 minuten ontvouwen zal worden. Aan de zijkant van de scène bevindt zich een hoopje grijze korrels en staat er een mechanische bellenblazer die periodiek zeepbellen blaast richting het publiek. Die zeepbellen doorbreken al een vierde wand doordat ze de grens tussen scène en tribune overschrijden. Het zorgt voor een speelse interactie met het publiek, want de eerste rij moet de aankomende zeepbellen in het oog houden als ze niet plots natte vlekken op kledij of gezicht willen. Af en toe laat een toeschouwer een zeepbel verder zweven zodat iemand op een andere rij de zeepbel kan prikken.

Als de deuren dichtgaan, vertellen de spelers meer over de opzet van de voorstelling. Voor de première op 22 februari viel de Duitse Katja Dreyer weg door een positieve corona-test, waardoor de andere spelers de overgebleven tekst hebben moeten verdelen. Het expliciet maken van het proces achter de schermen wordt op een luchtige manier gedaan. De voorstelling an sich wordt daardoor spannend: zal het hen lukken of niet? De verstandhouding tussen spelers en publiek wordt, mede door deze proloog, al snel als iets speels en los gedefinieerd. Zelfs wanneer het geen echt participatieve voorstelling is, wordt de toeschouwer bij het spel betrokken. Dat gebeurt niet enkel doordat de spelers zich bijna constant tot het publiek richten, met minimale interactie met de ruimte, maar ook omdat er non-verbaal gereageerd wordt op de reacties die uit het publiek komen. Er wordt wel eens gepauzeerd voor een lach, waarbij de blik van een speler zoekt naar de bron van de lach. Halverwege de voorstelling is er zelfs even een quiz. Wanneer er een bepaalde vraag gesteld wordt, komt er spontaan reactie uit het publiek.

Door die losse en humoristische interactie dreigt het echter even mis te gaan. De speelse uitleg aan de start van de voorstelling, die wat gelach uitlokt, maakt de sfeer net iets te licht voor de serieuzere nieuwsberichten die volgen. Af en toe komt er namelijk een (onbedoelde) lach uit het publiek. Het is een risicovolle situatie waar 21.02.2021 zichzelf wel kan uithalen door bepaalde gebeurtenissen genoeg tijd te geven en door het sterke muziekspel van Hanne De Backer. De krachtige alternatieve technieken op de baritoonsaxofoon laten geen onbedoelde humor toe. Die precieze impuls vanuit de muziek komt de voorstelling ten goede. Dat wordt ook merkbaar wanneer het publiek niet anders kan dan na een muzikaal intermezzo te applaudisseren voor een hijgende De Backer. Het lukt 21.02.2021 dus wel om de balans te bewandelen tussen luchtig en serieus, maar het voelt soms alsof er maar iets kleins moet misgaan voordat het uit evenwicht valt. Komt dit doordat ze met één speler minder werken? Hangt het af van hoe hard het publiek in het begin meegaat in de speelsheid? De wispelturigheid van die factor zorgt voor een onduidelijk antwoord.

“De sterkte zit hem in de kaleidoscopie van onbelangrijke elementen, die onverwachts echo’s laten weerklinken doorheen verschillende krantenartikels.”

De manier waarop de verhalen verteld worden, slaagt er alleszins in om de balans tussen betekenisloze anekdotiek en een artificieel gemeenschappelijk verhaal te vinden. In plaats van een overkoepelende structuur maakt 21.02.2021 gebruik van verschillende terugkerende elementen. De voorstelling wordt opgedeeld in 4 grote delen (song 1, song 2, song 3, song 4), die echter meer verwijzen naar de muzikale begeleiding van De Backer dan naar inhoudelijke hoofdstukken. In het eerste deel tellen de afwisselende nieuwsberichten op naar het getal 58 in vermeldingen van aantallen en leeftijden. Er komen verrassend veel honden voor in de nieuwsberichten. Iedere toeschouwer zou een andere vage rode draad kunnen opmerken, die wel of niet betekenisvol zou kunnen zijn en de losstaande verhalen losjes met elkaar verbinden. Deze elementen zorgen voor het “lappendeken van verhalen vol (onvermoede) echo’s, analogieën, parallellen en dwarsverbanden” waarvan in de communicatietekst sprake is. De enige ietwat grotere structuur die aanwezig is, is de vermelding aan het begin van Perseverance (koosnaam: Percy), die landde op Mars en een foto tweette van de aarde. Daar zit wel een interessant foutje voor wie meer opzoekt, of fun facts over de Perseverance Rover weet. De Mars Rover landde namelijk op 18 februari 2021 en tweette toen selfies vanop Mars zelf. Het is een deeltje fake news dat in de voorstelling kruipt, maar binnen de voorstelling zou je dit nooit te weten komen.

De voorstelling eindigt met een poëtische monoloog in het Russisch door Oxana Sankova over Percy die naar de aarde kijkt, onze kleine blauwe planeet in perspectief kan zien en voor ons zingt. De afstand die Percy neemt van de mensheid heeft een (onvermoede) parallel met de afstand in tijd van de voorstelling met die 21 februari 2021. Met eenzelfde poëtische blik kan er gekeken worden naar de gebeurtenissen van die dag, terwijl ze wel gewoon de realiteit waren. Eens je dat weet, kan je je inderdaad afvragen met welke blik de voorstelling het wereldnieuws brengt. Tijdens de voorstelling is die reflectie echter afwezig.

In de communicatietekst wordt er gevraagd of we wel kunnen vertrouwen op wat de kranten zeggen, maar dat kritisch potentieel heeft 21.02.2021 eigenlijk niet. De voorstelling heeft dat echter niet nodig om een veelvoud aan perspectieven en levens te tonen, zonder in een seriële anekdotiek te vervallen. De sterkte zit hem daar, in de kaleidoscopie van onbelangrijke elementen, die geen idealistische laag van ultieme verbondenheid krijgen, maar die onverwachts echo’s laten weerklinken doorheen verschillende krantenartikels.

JE LEEST ONZE ARTIKELS GRATIS OMDAT WE GELOVEN IN VRIJE, KWALITATIEVE, INCLUSIEVE KUNSTKRITIEK. ALS WE DAT WILLEN BLIJVEN BIEDEN IN DE TOEKOMST, HEBBEN WE OOK JOUW STEUN NODIG! Steun Etcetera.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

#166

01.12.2021

14.03.2022

Lena Vercauteren

Lena Vercauteren behaalde een diploma Vergelijkende Moderne Letterkunde en studeert op dit moment theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent. Daarnaast is die dichter, librettist en poëzieredacteur bij Kluger Hans.

NIEUWSBRIEF

Elke dag geven wij het beste van onszelf voor steengoede podiumkunstkritiek.

Wil jij die rechtstreeks in je mailbox ontvangen? Schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!