Repertoirebubbel

Over de grenzen van representativiteit op en naast de scène

Tussen de twee lockdowns van 2020 in ging Happiness van Camping Sunset in première. Na de voorstelling kreeg elke toeschouwer bij het buitengaan een brief. Die riep vragen op over hedendaags repertoiretoneel en het streven naar een grotere maatschappelijke representativiteit.

Sébastien Hendrickx

Roof met wederzijdse toestemming

Dirk Lauwaert interviewt Jan Decorte (1983)

Sabzian en Etcetera herpubliceren een interview met Jan Decorte door filmcriticus Dirk Lauwaert. Daarin vertelt de kunstenaar onder meer over het verfilmen van theaterauteurs zoals Gombrowicz en Ibsen. Decorte is vooral bekend om zijn theaterwerk, maar de digitalisering van Decortes film Hedda Gabler vormt een mooie aanleiding om terug te blikken op zijn filmoeuvre uit de jaren zeventig. Je kan Hedda Gabler bekijken op Avila. Ook de andere films zijn beschikbaar op het platform. 

Dirk Lauwaert

Eva Bal (1938-2021), theatermaker en -pionier

‘Je mag niet wijken’, was het eerst wat mij op het hart werd gedrukt toen ik Eva Bal leerde kennen. ‘Eva heeft een hekel aan mensen die wijken.’ Ik was drieëntwintig, schuwe theaterwetenschapper-in-de dop en ik liep mijn stage als regie-assistent bij het Gentse jeugdtheater KOPERGIETERY. Bal was 65 en scherp als een scheermes. Soms wierp ze haar krullende zwartgrijze haren in de hals en keek me met haar al wat dieperliggende ogen een paar seconden zwijgend aan. Ik was doodsbang, maar ik week niet.

Evelyne Coussens

N-VA wil cultuur als hefboom voor metapolitiek

Reactie op het interview met Joachim Pohlmann in Etcetera 163

Joachim Pohlmann is niet zomaar een kabinetschef. Uit tal van verklaringen in de media kunnen we opmaken dat de voormalige speechschrijver van Bart De Wever zich profileert als een ideoloog die niet alleen een conservatief wereldbeeld koestert maar ook een voorvechter wil zijn van een ‘Gramsciaanse guerilla’, zoals hij het zelf noemde. Toch zijn de gesprekken waarin hij die dialoog open voert schaars, zeker sinds hij het mandaat van kabinetschef toegeschoven kreeg. Het is dus waardevol dat Etcetera dit debat aangaat en ook al blijft dat gesprek schijnbaar op de vlakte, toch komen daarin opmerkelijke vooronderstellingen aan bod over de tijd waarin we leven. Enige discoursanalyse is hier van belang voor het brede kunstenveld om een licht te werpen op de intenties achter – en op termijn misschien ook de consequenties van – de gevoerde Vlaams-nationalistische cultuurpolitiek.

Robrecht Vanderbeeken

De levende geschiedenis

Een jonge theatermaker vertelt wat hij leert van veertig jaar ‘Etcetera’  

Jesse Vandamme, lid van het jonge theatercollectief Camping Sunset, wordt op een dag eigenaar van een enorme stapel Etcetera’s, van 1983 tot nu. Hij begint verwoed te lezen en maakt zo kennis met een ander soort theatergeschiedenis: die van het eeuwige nu.

Jesse Vandamme

Als het woord vlees wordt

Drie pogingen om een ‘nieuwe’ omgang met toneeltekst te onderscheiden

In het hedendaagse theater lijkt er een diepe kloof te gapen tussen het postdramatische theater, dat repertoireteksten schuwt of misprijst, en zijn als ouderwets geldende tegenhanger die juist heel erg vasthoudt aan repertoire. Maar is dat wel de juiste discussie? Volgens Evelyne Coussens zijn er ook strategieën die de tegenstelling overstijgen. Ze gaat op zoek naar drie hedendaagse makers die elk op hun manier schitteren middels een heel eigen, zelfs vernieuwende omgang met toneelteksten.

Evelyne Coussens

Schaf de canon gewoon af!

Van Sophocles tot Ibsen, van Strindberg tot Pinter en van Beckett tot Jelinek

Terwijl de discussie over de Vlaamse canon hoogtij viert, werkt het nomadisch kunstencentrum Moussem aan de introductie, vertaling en ontsluiting van theaterrepertoire uit de Maghreb en de Arabische wereld. Het speelt zo in op de gepercipieerde noodzaak om de westerse dramatische canon open te breken en plaats te maken voor andere verhalen en verhalen van anderen. Maar is het wel mogelijk die canon zomaar te dekoloniseren? Wat zou ervan overblijven mocht hij gedekoloniseerd worden?

Joachim Ben Yakoub

Het brandende geheim van het archief

Lisaboa Houbrechts over de breekbare schoonheid van mondelinge tradities

Theatermaker Lisaboa Houbrechts ging in India op zoek naar de link tussen de Roma-volkeren in het Westen en hun bakermat aan de Indusrivier. Een intense ontmoeting met een Indiase danslegende maakte haar ervan bewust hoe kwetsbaar mondelinge tradities zijn, hoe snel oraliteit kan worden opgeslokt. In I Silenti doet ze samen met gelijkgestemde makers een poging om zo’n verzwegen verleden voelbaar te maken.

Lisaboa Houbrechts

Een plaats om te verblijven

Timeau De Keyser pleit voor meer aandacht voor streekgebonden taal in de podiumkunsten.  

Theatermaker Timeau De Keyser stelt vast dat het Globish, het internationaal Engels, aan populariteit blijft winnen in het kunstenveld. Dat ligt misschien voor de hand in een geglobaliseerde wereld, maar staan we wel genoeg stil bij de keuze om mee te gaan in deze hegemonie? Volgens De Keyser heeft het er alle schijn naar dat we een aantal nadelige effecten al te makkelijk over het hoofd zien.  

Timeau De Keyser

Straat per straat, verhaal per verhaal 

Hoe Shakespeare in Irak van zijn voetstuk viel

De Iraaks-Belgische Enkidu Khaled kreeg als jongeman in Bagdad de theatermicrobe te pakken dankzij Shakespeare en Brecht. Maar de chaos en oorlog die volgden op de val van Saddams dictatuur, dreven hem en andere jonge theatermakers ertoe het westerse repertoire los te laten. De werkelijkheid waarin zij leefden, kon immers op geen enkele wijze nog worden weerspiegeld in de westerse canon. Enkidu Khaled vertelt hoe hij, geïnspireerd door de rauwe realiteit van het Irak van de 21ste eeuw, volwassen werd als mens en als kunstenaar.

Enkidu Khaled

We moeten leren leven met ons verleden

Joachim Pohlmann (N-VA) over repertoire, canon en whitewashing van de geschiedenis

Voor Joachim Pohlmann, kabinetschef van Vlaams minister van Cultuur Jan Jambon, is de culturele traditie, ‘de Europese canon’, de leidraad voor de toekomst. Dat veel hedendaags theater Shakespeare, Sophocles of Molière steevast ‘flitsend’ in beeld brengt, vindt Pohlmann spijtig. Die soms onnatuurlijke, ‘postdramatische’ omgang met het verleden kadert hij in een bredere gezagscrisis. ‘Het is niet omdat machtsmisbruik voorkomt, dat macht fout is. Dat wordt vandaag vaak niet begrepen.’

Evelyne Coussens

Generation XIII – een documentaire podcast

5 dancers * 3 years * 1 school

Elke drie jaar doen 1000 jonge dansers uit de hele wereld auditie voor PARTS, de school voor hedendaagse dans in Brussel, onder leiding van Anne Teresa De Keersmaeker. Elke drie jaar kunnen maar 40 onder hen starten in de Training Cycle. De documentaire podcast Generation XIII schetst een portret van de generatie die sinds september 2019 aan PARTS studeert, aan de hand van de ervaringen en stemmen van vijf studenten. Via interviews, captaties in de dansstudio’s en dagboekfragmenten, ingesproken in hun mobiele telefoons, volgen we Kia uit Nieuw-Zeeland, Eleni uit Griekenland, Marllon uit Brazilië, Zoé uit Frankrijk en Renátó uit Hongarije voor drie jaar, doorheen hun hele opleiding.

Delphine Hesters