#101
15.04 — 14.07.2006

download pdf

Afkicken van representatie

Met antropologische rijlaarzen door documentaire processen

Ja hoor, we weten allemaal hoe geconstrueerd documentaires zijn, dat ze niet ‘echt’ zijn, niet de realiteit weergeven. Tuurlijk niet, kan ook niet. Maar dan zijn er plots programma’s als Toast Cannibal, Allez Allez Zimbabwe, Peking Express, Worlds Apart die de discussie over de authenticiteit van de beelden -pardon, de ‘mensen’- opnieuw ter discussie stellen. Een discussie die naar mijn mening volstrekt naast de kwestie is: het discours over de ‘authenticiteit’, ‘echtheid’ of het ‘realiteitskarakter’ van documentaires kunnen we als kijker nooit inschatten. En dat is geen relativistische, postmoderne opvatting, dat is een feitelijke observatie. Hoe komt het dan dat deze kwestie steevast de kop blijft opsteken? In onze zoektocht naar een antwoord op deze vraag stellen we hier een aantal veronderstellingen over de documentaire ter discussie en trachten we uit te vissen wat er precies voeding aan geeft. Naar mijn mening kunnen we pas over documentaire discussiëren wanneer we kunnen meelopen tijdens de gemedieerde interacties tussen ‘auteur’, ‘kijker’ en ‘ander’. Het voorstel dat ik in mijn doctoraatsonderzoek heb uitgewerkt, is dan ook om de productieprocessen van documentaires vanuit een antropologische invalshoek te onderzoeken. Met andere woorden: gesp uw rijlaarzen aan en trek het veld in van documentaire processen -of dat nu metaforisch is of reëel, beide posities lijken momenteel opvallend te ontbreken in het kritische discours over documentaires.

recensies