Virginity © Clara Hermans

Virginity – fABULEUS & HETPALEIS

Normbevestigende controverse

De seizoensopener van HETPALEIS, Virginity (12+) brengt dansant muziektheater geïnspireerd door Prince. Al gebruikt deze coproductie met fABULEUS die inspiratiebron vooral als springplank om een eigen verhaal te vertellen.

Naast enkele expliciete referenties baseert Virginity zich op het contrast tussen Prince’ imposante podiumpersoonlijkheid enerzijds en de manier waarop hij zijn privéleven strikt afschermde anderzijds. Daarnaast gaan de makers aan de slag met het hybride imago waarmee hij zich aan elk traditioneel seksualiteitsbegrip wist te onttrekken. Samen met vier veelzijdige performers, Boris Van Severen, Natascha Pire, Marieke Dermul en Lennert Coorevits, hebben regisseurs Michai Geyzen en Stijn Van De Wiel (De Mannschaft) die inspiratie vertaald naar de ontwikkeling van prille pubers. Vier jongeren zoeken naar hun (seksuele) identiteit en naar een manier om zichzelf te presenteren. Dat is een relatief voor de hand liggende thematiek om aan een jong publiek voor te schotelen. Helaas vullen de makers die niet in op een interessante manier. De voorstelling mag dan nog bol staan van het spelplezier, veel verder dan een resem clichés komt Virginity niet.

De scène wordt ingesloten door grijze wanden. Naast een afgebakend ‘podium’ is ook het verdere speelvlak bezaaid met synthesizers, microfoons, een camera met projector en spiegels. Allemaal middelen om zichzelf te presenteren aan de buitenwereld en tegelijkertijd afstand te bewaren. Deze media vormen immers een filter en maken het contact met het publiek minder direct en intiem. Het scènebeeld staat tegelijkertijd in teken van performance en van bescherming.

Dat weerspiegelt meteen de op Prince geënte dualiteit van deze personages. Eens onder de spotlights transformeren de spelers tot popsterren. Ze hebben een aantal heerlijke Prince-achtige nummers gecomponeerd en het charisma spat er van af wanneer Coorevits op gouden hakken over de scène ‘funkt.’ Die baldadige vertoning staat in schril contrast met hun onzekerheid wanneer de performance eindigt. Hoe drukken ze zich uit? Hoe willen ze dat anderen hen zien? Voor deze jongeren dient de private ruimte om zich voor te bereiden op het publieke toneel.

Virginity © Clara Hermans

Virginity ontwikkelt die thematiek niet via een verhaallijn, maar door een breed pallet uit te werken. In een afwisseling van korte scènes, dansante passages en muzikale intermezzo’s schetst de voorstelling diverse beelden van jongeren die worstelen met zichzelf. Daarin laten de makers dezelfde elementen steeds in stijgende trap terugkeren om beetje bij beetje de spanning op te voeren. Zo wordt er gespeeld met de male gaze wanneer Dermul steeds meer kleren uitdoet. Waar de jongens eerst twijfelen over hun geaardheid, kussen ze elkaar in een latere scène en ook in Pires choreografieën neemt de verleidingsdrang toe. Die constante afwisseling tussen drie artistieke talen en de recuperatie van gelijkaardige situaties, geven Virginity een heel evenwichtig karakter. Ondanks de uiteenlopende inhoud van de scènes, krijgt de voorstelling daardoor ook een wat veilig, repetitief en voorspelbaar verloop. Ze doorbreekt haar eigen systeem nooit.

“In een afwisseling van korte scènes, dansante passages en muzikale intermezzo’s schetst de voorstelling diverse beelden van jongeren die worstelen met zichzelf.”

Bovenal stagneert het ritme vaak. Dat is voor een groot deel te wijten aan de acteursregie. Veel scène-overgangen verlopen bewust sputterend, om de onzekerheid van de personages te accentueren: Dermul stamelt enkele woorden en de spelers kijken elkaar verward aan tot iemand het voortouw neemt. Die stiltes worden ook ingevuld met kleine handelingen die hun persoonlijkheid extra illustreren. Zo gaan de spelers na een muzieknummer elk een eigen kant uit; Pire zoekt naar een pose in de spiegel en Coorevits probeert even een deuntje op de piano om vervolgens weer op te staan. Het leidt tot een gefragmenteerd podium waar in verschillende hoeken irrelevante acties de overgang naar een nieuwe scène uitstellen. Je kan er een echo in lezen van hun stuurloze, vertwijfelde karakters, maar het werkt niet. Zulke illustratieve intermezzo’s voegen weinig toe en creëren veel dode ruimte. De sputterende overgangen verschaffen de voorstelling een zoekend stramien dat zichzelf steeds opnieuw moet aanzwengelen. Virginity lijkt daardoor vooral opgebouwd uit een reeks losstaande passages die samen geen straf geheel vormen.

Dat ligt volledig aan de inhoud van die scènes. Virginity stelt de grillen van pubers voor als een conflict met maatschappelijk opgelegde genderrollen. Dat is op zich geen probleem, alleen vullen ze die spanning oppervlakkig in. Ze wegen binaire tegenstellingen af; je bent homo of hetero, je ben aantrekkelijk of niet. De onderliggende aanname is dat meisjes altijd sexy willen zijn en jongens stoer. Daarmee laten de makers de complexiteit van de werkelijkheid volledig links liggen. Ook de conclusie, waarin Dermul verlossing (en tegelijkertijd seksuele bevrijding) vindt in het ambivalente, fluïde ‘ik’, komt als een belerende synthese over. Naar de geest van Prince willen ze elke maatschappelijke norm doorbreken, maar doordat de makers hun thematiek in termen van clichés definiëren, werkt de voorstelling net normbevestigend.

Virginity stelt de grillen van pubers voor als een conflict met maatschappelijk opgelegde genderrollen.”

Die identiteits- en seksualiteitscrisis presenteren ze tenslotte steeds als een op zichzelf staand gegeven. Noch de personages, noch de relaties tussen hen worden uitgediept en hun daden krijgen geen achtergrond of consequentie. Doordat de voorstelling veeleer de breedte in gaat met nevengeschikte schetsen, spitst ze nooit toe op één tragiek. Er ontbreekt een dramatische bodem om de vertwijfeling in te verankeren. De makers zetten in op korte, iconische passages en op de frisse, levendige vorm om het geheel te dragen. Maar wanneer wordt hun puberdrama ook echt? Wanneer wordt het menens?

Dan moeten we de lastige vraag stellen: wat is de inzet van deze voorstelling en is die interessant? Is het de meest geïnspireerde keuze om jonge tieners een clichématig beeld te serveren van ‘de puber op zoek naar zichzelf’? Is dat niet iets te veel gefundenes fressen? In welke mate daagt Virginity haar publiek uit? De makers hebben Prince’ ongrijpbare, controversiële imago omgezet naar de schoolse slotsom dat hokjes ons niet mogen begrenzen. Zo’n evidente vertaling kan niet verrassen binnen een hedendaags referentiekader. Het inhoudelijk schema en de vormelijke uitwerking van deze voorstelling wijken nauwelijks af van de verwachtingshorizon. Waar fABULEUS en Hetpaleis doorgaans als geen ander een jong publiek complexe materie weten voor te schotelen, is Virginity allesbehalve avontuurlijk.

SaveSave

SaveSave

SaveSave

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

Maarten Luyten