© Side-Show

Filip Tielens

Leestijd 4 — 7 minuten

Spiegel im Spiegel – Side-Show

Verdwaald in het spiegelpaleis

Cie Side-Show, dat zijn acrobaat Quintijn Ketels en kostuumontwerpster/scenografe Aline Breucker. Na hun debuut Wonders uit 2013 creëerden ze met Spiegel im Spiegel het tweede deel van wat een ‘trilogie van de verbeelding’ moet worden. Het slotluik, met als werktitel Acte Manqué, staat gepland voor 2020.

Spoiler alert! In deze bespreking wordt redelijk wat van de voorstelling prijsgegeven. Niet lezen indien je de voorstelling nog onbevangen wil bekijken.

Spiegel im Spiegel ging tijdens de afgelopen editie van Theater op de Markt in première. Het stuk opent met het beeld van een vrouw die zich optut in twee spiegels. Ze lijkt waanzinnig te worden door deze dubbele reflectie. Dat beeld, ook al is een hysterische dame zo cliché als maar kan zijn, werkt visueel goed: door de loepzuivere weerspiegeling vergeet je bijna wie de echte vrouw is en welke beelden slechts bestaan uit glas. Zoals Alice via een konijnenhol wegzinkt naar haar Wonderland, zo wordt ook deze vrouw daarna de vreemde wereld tussen haar twee spiegelbeelden binnen gekatapulteerd. En met haar het publiek.

Wat na deze proloog volgt, is knap. Met goed verborgen spiegeleffecten komen er twee vierbenige wezens op ons afgestapt. Creepy. Wat later gebeurt het omgekeerde: de spiegels worden niet meer gebruikt om een illusie te creëren, maar om een lichaam uiteen te laten vallen in verschillende puzzelstukjes. Dat gebeurt doordat de performers van aan de zijkant bundels licht kaatsen naar een centrale danser, waardoor op de achterwand schaduwen van zijn afzonderlijke lichaamsdelen ontstaan. Maar de beste scène is misschien toch die van de ‘bergbeklimmers’. Met hun buik plat op de vloer klauteren de spelers langzaam naar voren, om zich vervolgens snel naar achteren weg te duwen. Dat ziet er bizar uit, maar niet als je in de schuine spiegel aan het plafond kijkt: dan lijken het alpinisten die de flank van een berg temmen en in hun val naar beneden ook de anderen meesleuren.

We zijn dan amper twintig minuten ver en hebben al enkele estethische hoogtepunten in ons notitieboekje geturfd. Maar nadien is het vet helaas van de soep. Zo volgt er nog een lange en weinig bijzondere dansfrase, die telkens wordt uitgevoerd met een extra danser. Daarbij kijk je toch vooral naar de lichamen op het podium en niet naar de luchtspiegeling, want die voegt weinig bij. Het resterende halfuur passeert er nog een ratjetoe aan scènes, maar die beklijven niet zo sterk als de beginbeelden.

Frustrerende puzzel

Het siert Side-show dat het kiest voor een bewuste soberheid in plaats van spectaculaire acrobatieën. Zo is het aandeel circus in Spiegel im Spiegel zelfs eerder klein. Hun streven naar een totaalkunstwerk waarin diverse media samenkomen, is bewonderenswaardig. Maar die medaille heeft ook een keerzijde: als je bijvoorbeeld kiest voor lange dansfrasen moeten die ook goed uitgevoerd worden – en dat is hier niet het geval.

Daarnaast zijn de beeldende interventies wel erg nevengeschikt aan de bewegingsscènes. Aline Breucker schildert op plexiglas, maar hoe dit zich verhoudt tot de choreografie of het geheel, blijft volstrekt onduidelijk. Aan het eind wordt er krijt gestrooid over de vloer, waar een performer dan even in mag rollen, maar daar blijft het bij. Zo heeft ieder wel zijn of haar eigen specialiteit en momentje, maar die komen te weinig samen in Spiegel im Spiegel.

Zo blijf je als toeschouwer de hele tijd puzzelen in je hoofd, maar slaag je er amper in om betekenisvolle linken te leggen – erg frustrerend. Het eindresultaat voelt daarom aan als een lukraak plakboek van ideeën, waar weinig lijn in te trekken valt. Scènes lijken te zijn ontstaan omdat het nu eenmaal leuke vondsten waren, niet omdat ze pasten binnen een (onduidelijk) totaalconcept. Hiermee toont Spiegel im Spiegel hét probleem van veel hedendaags circus: het gebrek aan een heldere dramaturgie en interne logica.

Moeilijk creatieproces

In de beperking toont zich de meester. In plaats van ons te overstelpen met het ene idee na het andere, had Side-Show beter stevig gewied in het aantal scènes en die selectie dan diepgaander uitgewerkt. Nu volgt het ene tableau in Spiegel im Spiegel het andere in sneltempo op, waardoor het geheel zelden meer wordt dan de som van de losse delen.

In een nagesprek op de workshop circuskritiek – die ik samen met Sébastien Hendrickx mocht begeleiden tijdens Theater op de Markt – gaven Quintijn Ketels en Aline Breucker zelf al aan dat dit geen makkelijk creatieproces is geweest, niet in het minst omdat ze allebei ook zelf in de voorstelling spelen en dus de gespleten rol moeten aannemen van regisseur en uitvoerder. Met twee koppels (naast Ketels en Breucker ook Philippe Droz en Elsa Bouchez, die al te zien waren in Wonders) en een broer en zus (Kritonas en Lito Anastasopoulos) op de scène, raken persoonlijke en artistieke kwesties natuurlijk erg snel met elkaar verward. Het deed Ketels besluiten om in het derde deel van hun triptiek van aan de zijlijn te regisseren. Goede keuze.

Misschien lag het aan de grote schouwburg in Dommelhof, maar ik voelde alleszins een enorme afstand tussen de zaal en wat er op scène gebeurde. Nochtans is de soundscape (met daarin opvallend genoeg geen Spiegel im Spiegel van Arvo Pärt) er net op gericht om ons mee te zuigen in een trip. Ook al is het vier jaar geleden, toch meen ik me te herinneren dat voorganger Wonders er wél in slaagde om mijn intuïtie te bespelen en me te laten wegdromen, terwijl Spiegel im Spiegel voornamelijk mijn ratio activeert. En een voorstelling die je niet meeneemt in de flow die ze beoogt en je vooral doet nadenken hoe en vooral waarom dit alles tot stand moet zijn gekomen, daar rammelt heel wat aan.

 

Nog te zien op 12 januari in CC Lokeren, op 24 februari in CC De Woeker (Oudernaarde), op 15 & 16 maart tijdens Festival UP! (Brussel) en op  30 juni & 1 juli op PERPLX (Marke).

 

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

Filip Tielens

recensie