Sense in the city © freddy Willems

Sense in the city (things we want to share with you) – Victoria Deluxe

Samen naar zingeving zoeken

Het Gentse Victoria Deluxe viert zijn vijftiende verjaardag met de nieuwe voorstelling ‘Sense in the city (things we want to share with you)’. In al die jaren leverde Victoria Deluxe sociaal-artistieke projecten af, die telkens stevig verankerd waren in de stedelijke context. Dat is bij deze voorstelling niet anders. Aan de basis van ‘Sense in the city’ ligt het veldwerk dat de medewerkers van Victoria Deluxe verrichtten. Zij trokken erop uit om Gentenaars te bevragen over hoe zij zin geven aan hun leven: voor welke plaatsen in de Arteveldestad en welke concrete gebeurtenissen is daarbij een rol weggelegd?

Er werden vier ateliers ingericht, begeleid door Rudi Genbrugge (muziek), Evelien Hoedekie (animatie), Leni Huyghe (film), en Dominique Willaert en Matthias Velle (theater). Het verzamelde materiaal werd als vertrekpunt en inspiratie genomen voor de nieuwe creatie.
Op de avond zelf is het publiek getuige van een stuk waarin die verschillende ateliers in één totaalspel worden samengebracht. Dominique Willaert en Matthias Velle schreven een theatertekst voor een tiental niet-professionele, lokale acteurs. Zij worden bijgestaan door een kwintet van muzikanten (geleid door Rudi Genbrugge) en aan de twee zijkanten van het podium prijken schermen aan de muur, waarop afwisselend de projecten van het film- en het animatie-atelier getoond worden. Bij het binnentreden in de zaal staan de vijf muzikanten in de bekende Ivago-outfits het podium te vegen. Dit is Gent bij het ochtendgloren: het afval van de vorige dag wordt geruimd en een nieuwe dag kan aanvangen met een propere lei.

De vuilnismannen en -vrouw begeven zich vervolgens naar hun muziekinstrumenten, het podium verduistert en op de twee schermen verschijnt een videomontage. Historische en eigentijdse beelden van de stad Gent worden in relatie gebracht met onder andere een scène uit Monty Pythons ‘Life of Brian’ waarin kuddegedrag wordt gehekeld, en een fragment uit de Nederlandse televisieserie Floris, die zich afspeelt in de late middeleeuwen. In het getoonde fragment wordt een zekere Gwijde van Suijkerbuijk uit Gent uitgelachen om zijn ridicule naam. Ook zien we beelden van AA-Gent ‘Buffalo’-supporters en een tirade tegen religie van de Amerikaanse stand-up comedian George Carlin (‘religion has the biggest bullshit stories ever told’). Deze openingsmontage functioneert tamelijk autonoom ten opzichte van de rest van de voorstelling en dringt geen eenduidige boodschap of betekenis op. Zij heeft op esthetisch vlak een geheel eigen, heterogeen karakter, door haar samenbrengen van uiteenlopende beelden en overwegend spottende toon; elementen die in de voorstelling niet meer terugkeren.

Het vervolg van de voorstelling gaat dan daadwerkelijk in op de verschillende manieren waarop mensen zingeven aan hun (dagelijkse) leven. De acteurs zitten aanvankelijk tussen de toeschouwers en betreden pas het speelveld wanneer het hun beurt is om het personage dat zij spelen aan het publiek voor te stellen. Ze schetsen monologische, dialogische en meerstemmige portretten van mensen die iets van hun leven proberen te maken. Het publiek krijgt inzage in een dag uit het leven van uiteenlopende Gentenaars, een dag die niet bij iedereen even rooskleurig is. Zo zijn er twee arbeiders die werkzaam zijn in de Coca-Colafabriek en die op vrijdagavond hun wekelijkse bezoek aan de kerk brengen. Er zijn Lize en Ruben die net uit elkaar zijn en elk hun manier zoeken (meditatie & Tinder) om met de breuk om te gaan. Er is de ADHD’er Dylan die bewondering oogst met zijn break danceskills, enzovoort.  We krijgen dus een diverse reeks van portretten, waarbij ook de minder mooie kanten van het Gentse leven niet geschuwd worden. Het zou te voor de hand liggend zijn om met deze jubileumvoorstelling de Arteveldestad enkel te bejubelen. Hoe moet het dan bijvoorbeeld verder met Ahmed die niet aan werk geraakt en hoe zit het met de moeizame arbeidsbemiddeling bij de VDAB en met de UGent-studente die niet in zichzelf gelooft? Het is dan ook een krachtig signaal dat de makers niet bevreesd zijn om van deze viering een moment van reflectie te maken, ook over de punten waar in de stad nog werk aan is.

Hoewel een van de belangrijkste pijlers van Victoria Deluxe net is om stereotypes te bevechten, dreigen sommige personages in clichés te vervallen. Dat kan te wijten zijn aan de werkwijze: uit concrete cases – de interviews – is wellicht het meest herkenbare of meest voorkomende materiaal geselecteerd om de personages uit op te bouwen. Toch wordt die stereotypering enigszins gecounterd door meerstemmigheid in te zetten als verbeeldingsmiddel. De acteurs die zich tussen het publiek bevinden, transformeren plotseling tot een koor van voetbalsupporters of vragen naburige toeschouwers naar hun mening over een politieke kwestie. Ze doen ook afstand van zichzelf door in hun rollen andere genders of een andere leeftijd aan te nemen. Sociale rollen en posities worden doorbroken door onverwachte theatrale rollen op te nemen en er ontstaat een verbeeldingsruimte die sociale mobiliteit –  een veranderende maatschappelijke realiteit – denkbaar maakt.

Daarmee wordt de voorstelling minder een uitbeelding of representatie van een patstelling en wordt het eerder bevestigende  karakter van ‘Sense in the city’ doorbroken.  Er ontstaan plots, zoals bij de eerste montage, openingen die uitnodigen om niet te blijven stilstaan bij de vaststelling dat wat er getoond wordt, is wat het is. Het gekende wordt op tijd en stond vervreemd en met humor ontladen. Dat zijn momenten waarop dit project zinvol wordt voor een publiek, waarop de ervaring écht gedeeld wordt (‘things we want to share with you’). Uit het spelplezier en de enthousiasmerende dynamiek tussen de acteurs op de scène blijkt bijvoorbeeld dat de samenwerking tussen de participanten erg zinvol en zingevend is geweest. Hier is theater maken en spelen zingeven: samen zoeken naar manieren om betekenis te geven aan het leven en dat tot uitdrukking brengen in de kunst. Dat had expliciet gethematiseerd en meer uitgewerkt mogen worden: het zou niet misstaan hebben in een jubileumvoorstelling van een lovenswaardige organisatie, die het sociale en het artistieke altijd als een onafscheidelijk duo presenteert.

De voorstelling is nog van 26 t.e.m. 28 oktober te zien in De Expeditie in Gent.

recensie
Leestijd 4 — 7 minuten

Elke Huybrechts

Elke Huybrechts studeert aan de Universiteit Antwerpen en loopt stage bij Etcetera.