Jo Roets & Mieke Versyp (Laika)

Leestijd 2 — 5 minuten

Ecobularium: Woorden tussen kunst en ecologie – ‘Risk assessment’

Voor ons komende nummer, vroegen we aan een aantal mensen om de implicaties van een woord uit de sfeer van de ecologie voor de podiumkunsten uit te denken. Naar aanleiding van de COP21 in Parijs posten we er al drie online. Nummer 3: ‘Risk assessment’ door Jo Roets & Mieke Versyp (Laika).

In onze zoektocht naar achtergrondliteratuur stootten we bij This Changes Everything van Naomi Klein op de term risk assessment. Met die term wordt bedoeld dat een zekere mate van vervuiling en verloedering onvermijdelijk is gezien de noodzaak van winst en economische groei. In het discours van Klein duidt deze term op een nauwelijks verhuld cynisme. De term maakt deel uit van het jargon gehanteerd door de zogenaamde negationisten (een kleiner wordende groep mensen die ontkent dat menselijke activiteiten bijdragen aan de opwarming van de aarde) of door neoliberale beleidsmakers die het klimaatdebat opvatten als een mogelijke aantasting van de opgebouwde welvaart en daarom termen invoeren die vervuiling zien als een vorm van collateral damage. Het is de ‘onvermijdelijkheid’ die aan deze term kleeft die zo verontrustend is.

Het is een term die ons sindsdien, in de dagelijkse werking van ons theatergezelschap, bezighoudt en tot nadenken noopt.

Internationale werking is een goed voorbeeld.

Hoe krijg je een doorgedreven internationale werking gerijmd met een ecologisch model?

1. Inhoudelijk: als we allemaal het reizen afzweren, omdat het nu eenmaal niet ecologisch is, gaan we dan alleen nog theater maken op het dorpsplein?

2. Praktisch: als we toch besluiten om te gaan blijkt dat een vliegtuig nemen elf keer belastender is dan het nemen van een trein. Maar de treintickets zijn minstens drie keer zo duur als een vliegtuigkaartje. Duurzamer theater maken kost geld. En dient dat geld niet in de eerste plaats de artistieke werking?

In het tweede deel van de definitie van risk assessment ligt nog voer voor discussie besloten: de economische groei- en winstgedachte.

Een gedachte die in het klimaatdebat (zeker dat van Naomi Klein) onder vuur ligt en omzeggens beschouwd wordt als een ‘gouden kalf’ waarvoor iedereen in vervoering op de knieën ligt.  Of nog anders gezegd: een als absolute waarheid vermomde mythe.

Getransponeerd naar de artistieke praktijk is de terminologie ‘economische groei en winst’ eigenlijk absurd: de artistieke praktijk heeft in de eerste plaats de emotionele en intellectuele groei van de mens voor ogen. Idealiter althans. De ‘winst’ die uit de artistieke praktijk te halen valt is immaterieel en dus niet meetbaar vanuit economisch perspectief. Een artistieke creatie valt in essentie buiten het economisch jargon.

column
Leestijd 2 — 5 minuten

Jo Roets & Mieke Versyp (Laika)

column