© Nellie de Boer

Ciska Hoet & Elke Huybrechts

Leestijd 3 — 6 minuten

Cock Cock… Who’s There? – Samira Elagoz (1)

Poseren voor het oog van de camera

De voorstelling Cock, Cock… Who’s There? van Samira Elagoz blijft ook na twee jaar touren uiteenlopende reacties uitlokken. Zo leken Elke Huybrechts en Ciska Hoet een totaal andere productie te zien dan Mia Vaerman. Lees hieronder de interpretatie van Elke Huybrechts en Ciska Hoet. 

Na twee jaar touren blijft Cock, Cock… Who’s There? internationaal succes oogsten. Het bij wijlen erg expliciete egodocument over de verwerking van een verkrachting laat niemand onbetuigd, maar levert het ook een interessante voorstelling op?

“I wanted to know how men perceive me, or how I perceive how they perceive me.” Vanop een stoeltje voor een groot scherm deelt Elagoz haar vraagstelling mee aan het publiek. Het feit dat ze verkracht werd door haar vriend, vormt de aanleiding voor dit onderzoek naar de male gaze. Ze besluit ontmoetingen met onbekende mannen vast te leggen op camera. Cock, Cock is met andere woorden een voorstelling over seksualiteit in relatie tot beeldvorming en perceptie. Elagoz onderzoekt niet alleen het eigen imago (door de ogen van de mannelijke blik), maar ook welke invloed de aanwezigheid van een camera kan hebben op de (zelf-)presentatie van de mannen die reageerden op haar online-calls. Alleen resulteert dat in een eerder richtingloze productie.

Zo doemt er een manbeeld op dat je op zijn minst diffuus kan noemen. Elagoz verwerkte onder meer een gesprek met een vriend over haar verkrachting waarin hij haar vertelt dat ze tenminste gewild is en als onbekende mannen zich voor de webcam aan haar voorstellen, doet de ene dat door te vertellen dat hij eenzaam is terwijl de andere toont hoe hij zichzelf pijpt. Daarnaast doopt ze een aantal mannen tot ‘The Dominants’ waarna ze toont hoe ze hun voorkeur voor BDSM en machtsspelletjes aan haar toegelicht hebben. Het geheel vormt een samenraapsel van weinig analytische experimenten, waaruit geen genuanceerd of complex antwoord voortkomt op de vraag naar de male gaze.

Vreemd genoeg lijkt Elagoz daar wel in te slagen in de documentaire Craigslist Allstars, die het andere luik vormt van het project waar Cock, Cock deel van uitmaakt. Via de advertentiesite Craigslist verspreidde Elagoz een zoekertje, waarin ze aangeeft op zoek te zijn naar mannen met wie ze, in het kader van een kunstproject, de eerste ontmoeting zou filmen. Sommige van die beelden worden ook gebruikt in Cock, Cock. De capataties zijn soms wat ongemakkelijk, maar door de beperkte aanwezigheid van een auctoriële stem wordt de kijker geconfronteerd met de eigen vooringenomenheid over seksualiteit. Het publiek wordt hier juist zachtmoedig uitgenodigd om met een eerder open blik naar deze mannen en hun verlangens te kijken. Elagoz deed er dan ook goed aan de docu los te koppelen van haar traumatische ervaring, aangezien die laatste niet noodzakelijk verband hoeft te houden met het sociale experiment.

Als toeschouwer van Cock, Cock krijg je namelijk het gevoel dat de maakster zelf niet goed weet wat ze over seksueel misbruik wil vertellen. “Dat ze geen grootse conclusie of boodschap heeft,” vertelt ze op het einde. Naast de chronologie van de feiten die ze mondeling toelicht, is het gissen naar de meerwaarde van de elkaar opvolgende, afzonderlijke delen, het persoonlijke trauma, het sociale experiment en andere. Elagoz toont allemaal losse eindjes die vormelijk noch inhoudelijk aan elkaar geknoopt worden. Waarom kiest ze bijvoorbeeld om onbekende mannen te ontmoeten terwijl ze twee keer aangerand werd door iemand uit haar dichte kring? Waarom de re-enactement van haar ondervraging in Azië nadat ze haar verkrachting aangaf? En wat draagt de eerder armoedige theatrale insteek – de live voice-over op een stoeltje voor het scherm – artistiek bij aan het geheel? Als kijker mis je heldere dramaturgische keuzes.

In een tijd waarin alleen al in België slechts één op de negen verkrachtingen wordt aangegeven (en 94% van de daders ongestraft blijft), is het dapper te noemen dat een jonge vrouw haar ervaring niet alleen deelt met haar omgeving, maar ook met het brede publiek. Waarom zwijgen over iets dat zoveel mensen te beurt valt? Bovendien kunnen verkrachtingsgetuigenissen een sensibiliserend effect hebben.

Maar er is meer nodig dan dat om Elagoz op basis van dit stuk onder te brengen bij het rijtje van vrouwelijke performers die al sinds de jaren zestig hun intieme leven tot het politieke weten te verheffen. Het is immers zoeken naar die politieke laag. Elagoz’ egodocument vol zelfgeschoten beelden en selfies doet vooral een zeker individualisme vermoeden, dat verder weinig opbouwt. Waar de kracht van de tweede feministische golf eruit bestaat dat individuele verhalen gemobiliseerd worden voor en ingeschakeld worden in een collectieve sociale strijd, stelt Elagoz het persoonlijke verhaal niet ten dienste van het politieke, maar vertrekt ze daarentegen van en blijft ze jammer genoeg bij zichzelf.

De interpretatie van Mia Vaerman lees je hier.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

Ciska Hoet & Elke Huybrechts

recensie