© Christophe Engels

Arctique – Anne-Cécile Vandalem / Das Fräulein (Kompanie)

Schip op de dool

Bezuidens de taalgrens wordt scenarist, scenograaf en regisseur Anne-Cécile Vandalem op handen gedragen. Haar nieuwe, ambitieuze voorstelling Arctique is een multimediaal totaalspektakel dat zich afspeelt in de noordelijke ijszeeën van Groenland. Het wordt een dolle rit op een zwalpend schip, door verraderlijke wateren.

Het is het jaar 2025. In Europa woedt een verwoestende oorlog die vele slachtoffers eist. Een luxueus cruiseschip staat op het punt uit te varen naar Groenland, waar tot nader order vrede heerst en de lucht nog proper is. Zes passagiers melden zich in het geheim aan: ze hebben een mysterieuze brief ontvangen waarin ze werden uitgenodigd om clandestien mee te varen. Al snel wordt duidelijk dat niemand is wie hij of zij beweert te zijn. Iedereen draagt een geheim met zich mee: een valse identiteit, een verborgen agenda of een problematisch verleden. Wanneer blijkt dat de opvarenden in de val zijn gelokt en het schip stuurloos door internationale wateren doolt, slaat de paniek toe. Om te overleven zijn ze tot elkaar veroordeeld, maar afgunst, wraak en verraad bepalen de onderlinge verhoudingen. Een reeks mysterieuze gebeurtenissen doen de verwarring en angst toenemen. Opgejaagd door spookverschijningen en dwalend door levensechte nachtmerries proberen de verstekelingen te begrijpen door wie en waarom ze hier zijn samengebracht.

Dit alles speelt zich niet alleen af in de balzaal van het schip (die het volledige podium in beslag neemt), maar dankzij gesofisticeerd gebruik van camerabeelden kunnen we de passagiers ook volgen tijdens hun dwaaltochten door het ruim. Live opnames, geprojecteerd op een groot scherm boven de scène, tonen de ingewanden van het schip. Achter het podium bevinden zich gangen, kajuiten en seinkamers waar de camera ons zwierig doorheen loodst. Vandalem zet duidelijk in op realisme en lijkt daarin geïnspireerd door de vloed aan grauw realistische crimi-series die vanuit Scandinavië over ons heen spoelt. Helaas slaagt ze er niet in die tour de force tot een goed einde te brengen. Zo zijn bijvoorbeeld de scènes op het dek (waar de vrieskou zogezegd alles in zijn greep houdt) weinig overtuigend, en ook het spel van de acteurs stelt teleur. Nu eens te stroef, dan weer te geaffecteerd slaagt geen van de spelers erin een geloofwaardige prestatie neer te zetten.

“Vandalem zet duidelijk in op realisme en lijkt daarin geïnspireerd door de vloed aan grauw realistische crimi-series die vanuit Scandinavië over ons heen spoelt. Helaas slaagt ze er niet in die tour de force tot een goed einde te brengen.”

Terwijl de plot zich langzaam ontrafelt wordt het steeds moeilijker te bepalen waar Vandalem het nu precies over wil hebben. Er worden bijzonder veel lijnen uitgegooid, maar dat komt de coherentie van het verhaal niet ten goede. Het omgekeerde is waar: het narratief gaat ten onder in de vele subplots. Nu eens gaat het over de media die zich laten corrumperen en de publieke opinie manipuleren. Dan weer over onze economische belangen die steeds voorrang krijgen op ecologische overwegingen. Over de onafhankelijkheid van lokale bevolkingsgroepen en lobbyisten die over lijken gaan. Over het beest in de mens dat zich in zijn afschuwelijke wreedheid openbaart wanneer er geknokt moet worden om te overleven. Over terrorisme, luxetoerisme, het smelten van de poolkappen en de Apocalyps die ons wacht. Over loyaliteit, corruptie en internationale fraude. En verborgen onder dit alles, maar niettemin de kern van het drama: over een meisje dat haar moeder wil wreken en daarbij niets of niemand ontziet. Het is alsof Vandalem de ingrediënten voor een tiendelige politieke crimi-serie in één voorstelling heeft willen persen. Dat breekt zuur op: enerzijds kreunt het stuk onder zijn lengte van meer dan twee uur, anderzijds worden alle thema’s zo snel aangeraakt en weer losgelaten dat niets echt impact heeft.

Ook vormelijk is het stuk op de dool en blijkt de veelheid aan invloeden nefast. Is dit een politieke thriller of een ecologisch manifest? Een horrorverhaal of een lugubere komedie? Parodie of bittere ernst? Neigt het nog het meest naar een whodunit van Agatha Christie, of toch eerder naar een duistere misdaadserie als The Bridge of zelfs het Lynchiaanse universum van Twin Peaks? Schipperend tussen uiteenlopende genres raakt deze voorstelling kant noch wal. Van tijd tot tijd moet er dan ook nog eens een liedje gezongen worden, een spook verschijnen of door een bloeddorstige ijsbeer een arm worden afgerukt. Je beschikt maar beter over een sterke maag om hier niet zeeziek van te worden.

Op die manier verwordt het gigantische schip dat stuurloos door de noordelijke ijszeeën zwerft, tot een metafoor voor deze voorstelling: Arctique slaagt er niet in koers te houden, maar raakt vervaarlijk op drift tussen de vele verhaallijnen en stijlinvloeden.

recensie
Leestijd 3 — 6 minuten

Jan Dertaelen